तन्मना हि भवेत्प्राज्ञस्तथा स्यात्तद्गताशयः । तमेवांतेभ्येति लोको नात्र कार्या विचारणा
ज्ञानी माणसाने आपलं मन त्याच्यात एकरूप करावं आणि आपली इच्छा त्याच्यावर ठेवावी; शेवटी तो त्याच्याकडे पोहोचतो—यात शंका नाही.
चेतसा चाप्यनुध्यातः स्वपदं यः प्रयच्छति । नारायणमनाद्यंतं न तं सेवेत को जनः
जो मनाने त्याचं ध्यान करतो, त्याला स्वतःचं धाम देणारा, अनादि-अनंत नारायण, असा कोण आहे की जो त्याची सेवा करणार नाही?
सतत नियतचित्तो विष्णुपादारविंदे वितरणमनुशक्ति प्रीतये तस्य कुर्यात् । नतिमतिरतिमस्यांघ्रिद्वये संविदध्यात्स हि खलु नरलोके पूज्यतामाप्नुयाच्च
नेहमी स्थिरचित्ताने विष्णूच्या कमळपादांवर भक्ती अर्पण करावी; मोठ्या श्रद्धेने त्याच्या दोन्ही पायांची पूजा करावी—असा माणूस या जगात नक्कीच सन्मान मिळवतो.
सूत उवाच- एवं यन्महिमा लोके लोकनिस्तारकारणम् । तस्य विष्णोः परेशस्य नानाविग्रहधारिणः
सूतमुनी म्हणाले—अशा प्रकारे या जगात लोकांना तारण्यासाठी जो विष्णू अनेक रूपे घेतो, त्या परमेश्वराची ही महती आहे.
एकं पुराणं रूपं वै तत्र पाद्मं परं महत् । ब्राह्मं मूर्धा हरेरेव हृदयं पद्मसंज्ञितम्
एक प्राचीन, श्रेष्ठ आणि महान पद्मरूप आहे; त्याचं मस्तक ब्रह्माचं असून, ते हरिचंच आहे, आणि हृदय पद्म नावाने ओळखलं जातं.
वैष्णवं दक्षिणो बाहुः शैवं वामो महेशितुः । ऊरू भागवतं प्रोक्तं नाभिः स्यान्नारदीयकम्
त्याचा उजवा हात वैष्णव आहे, डावा हात शैव, जो महेश्वराचा आहे; मांड्या भागवत म्हणून ओळखल्या जातात, आणि नाभी नारदीय आहे.
मार्कंडेयं च दक्षांघ्रिर्वामो ह्याग्नेयमुच्यते । भविष्यं दक्षिणो जानुर्विष्णोरेव महात्मनः
मार्कंडेय हा विष्णूच्या उजव्या पायाचा भाग आहे, वामो हा अग्नीचा म्हणून ओळखला जातो. भविष्या हा त्या महात्मा विष्णूच्या उजव्या गुडघ्याचा भाग आहे.
ब्रह्मवैवर्तसंज्ञं तु वामजानुरुदाहृतः । लैंगं ह गुल्फकं दक्षं वाराहं वामगुल्फकम्
डाव्या गुडघ्याला ब्रह्मवैवर्त असे नाव आहे. उजवे घोटे लिंग म्हणून ओळखले जाते, आणि डावे घोटे वाराह असे म्हटले जाते.
स्कांदं पुराणं लोमानि त्वगस्य वामनं स्मृतम् । कौर्मं पृष्ठं समाख्यातं मात्स्यं मेदः प्रकीर्तितम्
शरीरावरील केस हे स्कांद पुराण मानले गेले आहेत, तर त्वचा वामन आहे. पाठ कूर्म म्हणून ओळखली जाते आणि मेद मत्य म्हणून सांगितला आहे.
मज्जा तु गारुडं प्रोक्तं ब्रह्मांडमस्थि गीयते । एवमेवाभवद्विष्णुः पुराणावयवो हरिः
मज्जा हे गारुड आहे, आणि हाडे ब्रह्मांड म्हणून गायली जातात. अशा प्रकारे विष्णू हा पुराणरूप हरि झाला.
हृदयं तत्र वै पाद्मं यच्छ्रुत्वामृतमश्नुते । पाद्ममेतत्पुराणं तु स्वयं देवोभवद्धरिः
त्या ठिकाणी हृदय हे पद्म आहे; ते ऐकून अमृत मिळते. हे पद्मपुराण स्वतःच देव हरि झाला.
यस्यैकाध्यायमध्याप्य सर्वैः पापैः प्रमुच्यते । तत्रादिमं स्वर्गमिदं सर्वपाद्मफलप्रदम्
जो कोणी एक अध्याय जरी वाचतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो; हेच आदिस्वर्ग आहे, सर्व पद्मफळ देणारे.
स्वर्गखंडं समाकर्ण्य महापातकिनोपि ये । मुच्यंते तेपि पापेभ्यस्त्वचो जीर्णाद्यथोरगाः
स्वर्गखंड ऐकणारे, अगदी मोठे पापी सुद्धा, पापांपासून मुक्त होतात, जसे साप जुनी कात सोडतात.
अपि चेत्सुदुराचारः सर्वधर्म्मबहिष्कृतः । आदिस्वर्गं समाकर्ण्य यत्फलं समवाप्नुयात्
कोणाच्याही वर्तनात दोष असला, सर्व धर्मांपासून दूर असला, तरी आदिस्वर्ग ऐकून त्याला त्याचे फळ मिळते.
आदिस्वर्गमिदं श्रुत्वा तत्फलं लभते नरः । माघेमासे प्रयागे तु स्नात्वा प्रतिदिनं नरः
हे आदिस्वर्ग ऐकून मनुष्य त्याचे फळ मिळवतो; माघ महिन्यात प्रयागात दररोज स्नान केल्यास,
यथा पापात्प्रमुच्येत तथा हि श्रवणाद्भवेत् । दत्ता तेन स्वर्णतुला दत्ता चैव धराखिला
जसे पापातून मुक्ती मिळते, तसेच ऐकण्याने होते; जणू काही त्याने सोन्याचे तराजू आणि सारी पृथ्वी दान केली.
कृतं वितरणं तेन द्ररिद्रे यत्कृतमृणम् । हरेर्नामसहस्राणि पठितानि ह्यभीक्ष्णशः
त्याने गरिबांसाठी पार उतरवण्याचे दान केले, जे काही कर्ज होते ते फेडले; त्याने हरिची हजारो नावे वारंवार म्हटली.
सर्वेवे दास्तथाधीतास्तत्तत्कर्मकृतं तथा । अध्यापकाश्च बहवः स्थापिता वृत्तिदानतः
ही सर्व दाने, वाचन, आणि त्या त्या कर्मांची पूर्तता, तसेच अनेक अध्यापकांना उपजीविका देऊन स्थापन केले.
अभयं भयलोकेभ्यो दत्तं तेन तथा द्विजाः । गुणवंतो ज्ञानवंतो धर्मवंतोनुमानिताः
भयाच्या जगात राहणाऱ्यांना आणि द्विजांना त्याने निर्भयता दिली; गुणी, ज्ञानी आणि धर्मशील लोकांचा सन्मान केला.
मेषकर्कटयोर्मध्ये तोयं दत्तं सुशीतलम् । ब्राह्मणार्थे गवार्थे च प्राणास्त्यक्ताश्च तेन हि
मेष आणि कर्क यांच्या मध्ये थंड पाणी दिले; ब्राह्मण आणि गायींसाठी स्वतःचे प्राणही दिले.
अन्यानि च सुकर्माणि कृतानि तेन धीमता । येनादिखंडं सदसि श्रुतं संश्रावितं तथा
त्या बुद्धिमानाने इतरही चांगली कर्मे केली आहेत, ज्याने आदिखंड सभेत ऐकले आणि इतरांना ऐकवले.
स्वर्गखंडं समाधीत्य नानाभोगान्समश्नुते । अंतःपुरगनारीणां सुखसुप्तः प्रबुध्यते
स्वर्गखंडाचे अध्ययन करून तो अनेक सुखांचा अनुभव घेतो; जणू अंतःपुरातील स्त्रियांच्या संगतीत सुखाने झोपून जागा होतो.
किंकिणीरवसन्नादैस्तथा मधुरभाषणैः । इंद्रस्यार्धासनं भुंक्ते इंद्रलोके वसेच्चिरम्
किणकिणीच्या आवाजात आणि मधुर बोलण्यात, तो इंद्राच्या अर्ध्या आसनाचा उपभोग घेतो आणि इंद्रलोकात दीर्घकाळ राहतो.
ततः सूर्यस्य भवनं चंद्रलोकं ततो व्रजेत् । सप्तर्षिभवने भोगान्भुक्त्वा याति ततो ध्रुवम्
नंतर तो सूर्याच्या निवासाला, मग चंद्रलोकाला जातो; सप्तर्षींच्या घरात सुख उपभोगून, मग ध्रुवाकडे जातो.
ततश्च ब्रह्मणो लोकं प्राप्य तेजोमयं वपुः । तत्रैव ज्ञानमासाद्य निर्वाणं परमृच्छति
मग तो ब्रह्मदेवाच्या लोकात जाऊन, प्रकाशमय देह प्राप्त करतो. तिथेच ज्ञान मिळवून, तो परम मुक्तीला पोहोचतो.
सद्भिः सह वसेद्धीमान्सत्तीर्थे स्नानमाचरेत् । कुर्यादेव सदालापं सच्छास्त्रं शृणुयान्नरः
शहाणा माणूस सत्पुरुषांसोबत राहावा, पवित्र तीर्थांमध्ये स्नान करावे, नेहमी चांगल्या गोष्टी बोलाव्यात आणि खरी शास्त्र ऐकावी.
तत्र पाद्मं महाशास्त्रं सर्वाम्नायफलप्रदम् । स्वर्गखंडं च तन्मध्ये महापुण्यफलप्रदम्
तिथे 'पद्म' हे महान शास्त्र आहे, जे सर्व वेदांचा फल देणारे आहे. त्यातच 'स्वर्गखंड' आहे, जे मोठ्या पुण्याचे फळ देणारे आहे.
भजध्वं गोविंदं नमत हरिमेकं सुरवरं गमिष्यध्वं लोकानतिविमलभोगानतितराम् । शृणुध्वं हे लोका वदत हरिनामैकमतुलं यदीच्छावीचीनां सुखतरणमिष्टानि लभत
गोविंदाची भक्ती करा, हरीला वंदन करा, तोच देवांचा श्रेष्ठ आहे. तुम्ही अतिशय शुद्ध आनंद मिळणाऱ्या लोकांत जाल. ऐका, हे लोकांनो, हरीचे अद्वितीय नाव उच्चारा; नरकाच्या दुःखातून सुटका हवी असेल तर, हवे ते सुख मिळवा.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे द्विषष्टितमोऽध्यायः
श्रीपद्म महापुराणाच्या स्वर्गखंडातील बासष्ठावा अध्याय येथे संपला.
शौनक उवाच । कर्मणा केन भोः सूत चैनसां संक्षयो भवेत् । श्रीहरेश्च कृपा भूयात्तद्वदस्वानुकंपया
शौनक म्हणाले: सूताजी, कोणत्या कृतीने पापांचा नाश होतो? श्रीहरीची कृपा मोठी व्हावी — कृपया दयाळूपणाने ते सांगा.