मुक्त्वा समुद्रयोर्देशं नान्यत्र निवसेद्द्विजः । कृष्णो वा यत्र चरति मृगो नित्यं स्वभावतः
दोन समुद्रांमध्ये असलेला देश सोडून दुसरीकडे द्विजाने राहू नये; जिथे काळवीट नैसर्गिकपणे वावरतो—
पुण्या वा विश्रुता नद्यस्तत्र वा निवसेद्द्विजः । अर्धक्रोशं नदीकूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तमः
किंवा जिथे पवित्र किंवा प्रसिद्ध नद्या आहेत, तिथे द्विजाने राहावे, पण नदीच्या काठापासून अर्धा क्रोश दूर राहावे, हे द्विजश्रेष्ठा.
नान्यत्र निवसेत्पुण्यं नांत्यजग्रामसन्निधौ । न संवसेच्च पतितैर्न चांडालैर्न पुल्कसैः
पुण्य मिळवण्यासाठी दुसरीकडे राहू नये, ओस पडलेल्या गावाच्या कडेला देखील जाऊ नये. पतित, चांडाळ किंवा मिश्र जातीच्या लोकांसोबत कधीही राहू नये.
न मूर्खैर्नावलिप्तैश्च नान्यैर्जायावसायिभिः । एकशय्यासने पंक्तिर्भांडे पक्वान्नमिश्रणम्
मूर्ख, गर्विष्ठ किंवा दुसऱ्याच्या पत्नीबरोबर राहणाऱ्यांसोबत एकाच पलंगावर, आसनावर, पंगतीत किंवा भांड्यात जेवण करू नये, त्यांच्याशी शिजवलेले अन्न मिसळू नये.
यजनाध्यापने योनिस्तथैव सहभोजनम् । सहाध्यायस्तु दशमः सहयाजनमेव च
यज्ञ, अध्यापन, वंश, एकत्र जेवण, एकत्र अभ्यास, आणि एकत्र यज्ञ — हे सर्व एकत्र मिसळण्याचे प्रकार आहेत.
एकादश समुद्दिष्टा दोषाः सांकर्यसंस्थिताः । समीपे चाप्यवस्थानात्पापं संक्रमते नृणाम्
अशा एकत्र मिसळण्यामुळे एकूण अकरा दोष सांगितले आहेत. जवळ राहिल्याने पाप लोकांमध्ये पसरते.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सांकर्य्यं परिवर्जयेत् । एकपंक्त्युपविष्टा ये न स्पृशंति परस्परम्
म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून मिसळणे टाळावे. एकाच पंगतीत बसलेले, पण एकमेकांना न स्पर्श करणारे लोक दोषी होत नाहीत.
भस्मना कृतमर्य्यादा न तेषां संकरो भवेत् । अग्निना भस्मना चैव सलिलेन विलेखतः
भस्माने सीमारेषा आखली तर त्यांच्यात मिसळणे होत नाही. अग्नी, भस्म किंवा पाणी याने मर्यादा आखल्यास दोष राहत नाही.
द्वारेण स्तंभमार्गेण षड्भिः पंक्तिर्विभिद्यते । न कुर्याच्छुष्कवैराणि विवादं न च पैशुनम्
दार, खांब, वाट — या सहा गोष्टींनी पंगती वेगळी होते. कोरडे वैर, वाद किंवा निंदा करू नये.
परक्षेत्रे गां चरंतीं न चाचक्षीत कर्हिचित् । न संवसेत्सूचकेन न कं वै मर्मणि स्पृशेत्
दुसऱ्याच्या शेतात चरणाऱ्या गायीची कधीही ओळख करून देऊ नये. चुगली करणाऱ्यांसोबत राहू नये, किंवा कोणाच्याही गुप्त जागेला स्पर्श करू नये.
न सूर्यपरिवेषं वा नेंद्रचापं पराह्निकम् । परस्मै कथयेद्विद्वान्शशिनं वाथ कांचनम्
सूर्याभोवतीची वलये किंवा दुपारी इंद्रधनुष्य यांचे वर्णन करू नये. शहाण्या माणसाने दुसऱ्याला चंद्र किंवा सोने यांची माहिती सांगू नये.
न कुर्याद्बहुभिः सार्द्धं विरोधं बंधुभिस्तथा । आत्मनः प्रतिकूलानि परेषां न समाचरेत्
अनेक लोकांशी किंवा नातेवाईकांशी भांडण करू नये. स्वतःला जे नकोसे वाटते ते दुसऱ्याला करू नये.
तिथिं पक्षस्य न ब्रूयान्नक्षत्राणि न निर्दिशेत् । नोदक्यामभिभाषेत नाशुचिं वा द्विजोत्तमः
पक्षातील तिथी किंवा नक्षत्र सांगू नये. द्विजश्रेष्ठाने विधवा किंवा अपवित्र व्यक्तीशी बोलू नये.
न देवगुरुविप्राणां दीयमानं तु वारयेत् । न चात्मानं प्रशंसेद्वा परनिंदां च वर्जयेत्
देव, गुरु किंवा ब्राह्मण यांना दिले जाणारे दान थांबवू नये. स्वतःची स्तुती करू नये, किंवा दुसऱ्याची निंदा करू नये.
वेदनिंदां देवनिंदां प्रयत्नेन विवर्जयेत् । यस्तु देवानृषींश्चैव वेदान्वा निंदते द्विजः
वेदांची किंवा देवांची निंदा सर्वतोपरी टाळावी. जो ब्राह्मण देव, ऋषी किंवा वेदांची निंदा करतो,
न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा शास्त्रेष्विह मुनीश्वराः । निंदयेद्वा गुरुं देवं वेदं वासोपबृंहणम्
त्याच्यासाठी कोणतीही प्रायश्चित्त शास्त्रात सांगितलेली नाही, हे मुनिश्रेष्ठा. गुरु, देव, वेद किंवा त्यांची शोभा यांची निंदा केली तरही.
कल्पकोटिशतं साग्रं रौरवे पच्यते नरः । तूष्णीमासीत निंदायां न ब्रूयात्किंचिदुत्तरम्
तो मनुष्य शंभर कोटी कल्प काळ रौरव नरकात यातना भोगतो. निंदा ऐकली तर गप्प बसावे, काहीही उत्तर देऊ नये.
कर्णौ पिधाय गंतव्यं न चैनमवलोकयेत् । वर्ज्जयेद्वै रहस्यानि परेषां गर्हणं बुधः
कान झाकून तिथून निघून जावे, आणि निंदकाकडे पाहू नये. शहाण्या माणसाने दुसऱ्याचे गुपित किंवा दोष कधीही सांगू नये.
विवादं स्वजनैः सार्द्धं नकुर्य्याद्वै कदाचन । न पापं पापिनां ब्रूयादपापं वा द्विजोत्तमः
आपल्या लोकांशी कधीही वाद घालू नये. द्विजश्रेष्ठाने पाप्याचे पाप किंवा निष्पापाचे निरपराधपण जाहीर करू नये.
सत्येन तुल्यो दोषः स्यादसत्याद्दोषवान्भवेत् । नृणां मिथ्याभिशस्तानां पतंत्यश्रूणि रोदनात्
सत्य बोलण्यात जितका दोष, तितकाच असत्य बोलण्यातही असतो. खोट्या आरोपाने लोक रडतात आणि त्यांचे अश्रू पडतात.
तानि पुत्रान्पशून्घ्नंति तेषां मिथ्याभिशंसिनाम् । ब्रह्महत्या सुरापाने स्तेये गुर्वंगनागमे
जे लोक खोटी आरोप करतात, ते स्वतःच्या मुलांना आणि जनावरांना मारतात; हे ब्राह्मणहत्या, मद्यपान, चोरी किंवा गुरूच्या पत्नीशी संबंध यासारख्या मोठ्या पापासमान आहे.
दृष्टं वै शोधनं वृद्धैर्नास्ति मिथ्याभिशंसने । नेक्षेतोद्यंतमादित्यं शशिनं वाऽनिमित्ततः
वृद्ध लोकांनी सांगितले आहे की, खोट्या आरोपासाठी काहीही प्रायश्चित्त नाही; कुणीही कारण नसताना उगवता सूर्य किंवा चंद्राकडे पाहू नये.
नास्तं यांतं न वारिस्थं नोपस्पृष्टं न मध्यगम् । तिरोहितं समीक्षेत नादर्शाद्यनुगामिनम्
माणसाने मावळता सूर्य, पाणी, शिंपडलेले काही, मधला भाग, लपलेली किंवा न दिसणाऱ्या गोष्टीकडे पाहू नये.
न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन । न च मूत्रं पुरीषं वा न च संसृष्टमैथुनम्
कधीही नग्न स्त्री किंवा पुरुषाकडे, मुत किंवा विष्ठेकडे, किंवा मैथुन करत असलेल्या लोकांकडे पाहू नये.
नाशुचिः सूर्यसोमादीन्ग्रहानालोकयेद्बुधः । नाभिभाषेत च परमुच्छिष्टो वावगुंठितः
जो शुद्ध नाही त्याने सूर्य, चंद्र किंवा ग्रहांकडे पाहू नये; तसेच तोंड झाकून किंवा खात असताना दुसऱ्यांशी बोलू नये.
न पश्येत्प्रेतसंस्पर्शं न क्रुद्धस्य गुरोर्मुखम् । न तैलोदकयोश्छायां न पंक्तिं भोजने सति
मृतदेहाला स्पर्श करताना, रागावलेल्या गुरूचे तोंड, तेल किंवा पाण्यातील सावली, किंवा जेवत असलेल्या लोकांची रांग याकडे पाहू नये.
न मुक्तबंधनं पश्येन्नोन्मत्तं गजमेव वा । नाश्नीयाद्भार्यया सार्द्धं नैनामीक्षेत चाश्नतीम्
मोकळा झालेला किंवा वेड्या हत्तीला पाहू नये; पत्नीबरोबर जेवू नये किंवा ती जेवत असताना तिच्याकडे पाहू नये.
क्षुवतीं जृंभमाणां वा नासनस्थां यथासुखम् । नोदके चात्मनो रूपं शुभं वाशुभमेव वा
शिंकणाऱ्या, जांभई देणाऱ्या किंवा आरामात बसलेल्या स्त्रीकडे पाहू नये; तसेच पाण्यातील स्वतःचे प्रतिबिंब, ते शुभ असो किंवा अशुभ, पाहू नये.
न लंघयेच्च मतिमान्नाधितिष्ठेत्कदाचन । न शूद्राय मतिं दद्यात्कृसरं पायसं दधि
शहाण्या माणसाने दुसऱ्यांवरून उडी मारू नये किंवा त्यांच्यावर उभे राहू नये; शूद्राला शिजलेले तांदूळ, पायस किंवा दही देऊ नये.
नोच्छिष्टं वा मधु घृतं न च कृष्णाजिनं हविः । न चैवास्मै व्रतं ब्रूयान्न च धर्मं वदेद्बुधः
शिल्लक मध, तूप किंवा काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीवर ठेवलेले हवन शूद्राला देऊ नये; त्यांना व्रत किंवा धर्म सांगू नये.