आसीनोऽधो गुरोः पार्श्वे सेवां च सुसमाहितः । आसने शयने याने नैव तिष्ठेत्कदाचन
गुरूंच्या खाली किंवा बाजूला बसून एकाग्रतेने सेवा करावी. गुरू बसलेले, झोपलेले किंवा वाहनात असताना कधीही उभे राहू नये.
धावंतमनुधावेत गच्छंतमनुगच्छति । गोश्वोष्ट्रयानप्रासादे तथाधोविष्टरेषु च
गुरू धावत असतील तर त्यांच्यामागे धावावे, चालत असतील तर सोबत जावे; गोठ्यात, घोड्यावर, उंटावर, वाहनात, राजवाड्यात किंवा जमिनीवर कुठेही असो.
आसीत गुरुणा सार्द्धं शिलाफलक नौषु च । जितेंद्रियः स्यात्सततं वश्यात्माक्रोधनः शुचिः
गुरूंसोबत दगडावर, फळकुटावर किंवा होडीत बसावे. नेहमी इंद्रिये जिंकलेली, मन शांत, राग नसलेली आणि शुद्ध राहावे.
प्रयुंजीत सदा वाचं मधुरां हितकारिणीम् । गंधमाल्यं रसं कल्पं शुक्तिं प्राणिविहिंसनम्
नेहमी गोड आणि हितकारक बोलावे. सुवास, फुले, स्वादिष्ट पदार्थ, दागिने आणि जिवांना त्रास देणे टाळावे.
अभ्यंजनांजनोन्मर्द्दच्छत्रधारणमेव च । कामं लोभं भयं निद्रां गीतवादित्रनर्तनम्
तेल लावणे, काजळ घालणे, मालिश करणे, छत्री धरणे तसेच इच्छा, लोभ, भीती, झोप, गाणे, वाद्य वाजवणे आणि नृत्य करणे हे सर्व टाळावे.
आतर्जनं परीवादं स्त्रीप्रेक्षालंभनं तथा । परोपघातं पैशुन्यं प्रयत्नेन विवर्जयेत्
धमकी देणे, निंदा करणे, स्त्रियांकडे पाहणे, स्पर्श करणे, इतरांना त्रास देणे आणि चुगली करणे हे सर्व काळजीपूर्वक टाळावे.
उदकुंभं सुमनसो गोशकृन्मृत्तिका कुशान् । आहरेद्यावदन्नानि भैक्ष्यं चाहरहश्चरेत्
पाण्याचे मडके, फुले, गायीचे शेण, माती आणि कुशा आणावी, आणि रोज भिक्षा मागून जेवण मिळेपर्यंत ती गोळा करावी.
घृतं च लवणं सर्वं वर्ज्यं पर्युषितं च यत् । अनृत्यदर्शी सततं भवेद्गीतादि निस्पृहः
तूप, मीठ आणि शिळे पदार्थ हे सर्व टाळावेत. नेहमी नृत्य, गाणे यासारख्या गोष्टींमध्ये आसक्ती ठेवू नये.
नादित्यं वै समीहेत नाचरेद्दंतधावनम् । एकांतमशुचिस्त्रीभिः शूद्राद्यैरभिभाषणम्
सूर्याकडे पाहू नये, दात घासू नयेत; अपवित्र स्त्रिया, शूद्र वगैरे यांच्याशी एकांतात बोलू नये.
गुरूच्छिष्टं भेषजान्नं प्रयुंजीत न कामतः । मलापकर्षणं स्नानं नाचरेद्धि कदाचन
गुरूंच्या उरलेल्या अन्नाचा आणि औषधाचा उपयोग करावा, पण इच्छेने नाही; गुरू नसताना कधीही स्नान किंवा मल काढणे करू नये.
न कुर्यान्मानसं विप्रो गुरोस्त्यागे कथंचन । मोहाद्वा यदि वा लोभात्त्यक्त्वा तु पतितो भवेत्
ब्राह्मणाने कधीही मनातही गुरूला सोडण्याचा विचार करू नये; मोहाने किंवा लोभाने सोडल्यास तो पतित होतो.
लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकमेव वा । आददीत यतो ज्ञानं तं न द्रुह्येत्कदाचन
सांसारिक, वैदिक किंवा आध्यात्मिक ज्ञान ज्या ठिकाणाहून मिळते, त्या स्त्रोताला कधीही त्रास देऊ नये.
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथप्रतिपन्नस्य न मनुस्त्यागमब्रवीत्
गुरू गर्विष्ठ असो, योग्य-अयोग्य कळत नसो किंवा चुकीच्या मार्गावर असो, तरीही मनूने त्यांना सोडण्याची आज्ञा दिलेली नाही.
गुरोर्गुरौ सन्निहिते गुरुवद्वृत्तिमाचरेत् । नत्वाभिसृष्टो गुरुणा स्वान्गुरूनभिवादयेत्
गुरूंच्या गुरूंच्या उपस्थितीत स्वतःच्या गुरूप्रमाणेच वागावे. गुरूला वंदन करून आणि त्यांची परवानगी घेऊन त्यांच्या गुरूंना नमस्कार करावा.
विद्यागुरुष्वेतदेवं नित्यावृत्तिषु योगिषु । प्रतिषेधत्सु चाधर्माद्धितं चोपदिशत्सु च
विद्येचे गुरू, नेहमी साधना करणारे, योगी, अधर्म टाळायला सांगणारे आणि हिताचे उपदेश करणारे यांच्याशीही हेच वर्तन ठेवावे.
श्रेयः स्वगुरुवद्वृत्तिं नित्यमेव समाचरेत् । गुरुपुत्रेषु दारेषु गुरोश्चैव स्वबंधुषु
गुरूंच्या मुलांशी, पत्नीशी आणि नातेवाईकांशी नेहमी गुरूंसारखेच वागावे.
बालः संमानयेन्मान्याञ्छिष्टो वा यदि कर्म्मणि । अध्यापयन्गुरोः सूनुं गुरुवन्मानमर्हति
लहान मूल असलं तरी, ज्यांना सन्मान द्यायला हवा अशा लोकांचा आदर करावा, जरी तो एखाद्या कामात मागे राहिला तरी. गुरुच्या मुलाला शिकवत असताना, त्याचाही आदर गुरुप्रमाणेच करावा.
उत्सादनं च गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजनः । न कुर्याद्गुरुपुत्रस्य पादयोः शौचमेव च
गुरुच्या मुलाला अंग पुसणे, आंघोळ घालणे किंवा त्याचं उरलेलं अन्न खाणं, किंवा त्याचे पाय धुणे हे करू नये.
गुरुवत्प्रतिपूज्याश्च सवर्णा गुरुयोषितः । असवर्णाश्च संपूज्याः प्रत्युत्थानाभिवादनैः
गुरुच्या जातीतील स्त्रियांना गुरुप्रमाणेच सन्मान द्यावा. इतर जातीतील स्त्रियांना उभं राहून आणि नमस्कार करून आदर द्यावा.
अभ्यंजनं स्नापनं च गात्रोत्सादनमेव च । गुरुपत्न्या न कार्याणि केशानां च प्रसाधनम्
गुरुपत्नीला तेल लावणे, आंघोळ घालणे, अंग पुसणे किंवा केस विंचरणे हे कामे करू नयेत.
गुरुपत्नी तु युवती नाभिवाद्या तु पादयोः । कुर्वीत वंदनं भूम्यामसावहमिति ब्रुवन्
गुरुपत्नी जर तरुण असेल, तर तिच्या पायांना स्पर्श करून नमस्कार करू नये. त्याऐवजी, जमिनीला हात लावून 'मी तुमचा आहे' असं म्हणत आदर दाखवावा.
विप्रोष्य पादग्रहणपूर्वकं चाभिवादनम् । गुरुदारेषु कुर्वीत सतां धर्म्ममनुस्मरन्
प्रवासावरून परत आल्यावर, सत्पुरुषांच्या धर्माचा स्मरण ठेवून, गुरुच्या पत्नींच्या पायांना स्पर्श करून नमस्कार करावा.
मातृष्वसा मातुलानी श्वश्रूश्चाथ पितृष्वसा । संपूज्या गुरुपत्नीवत्समास्ता गुरुभार्यया
मावशी, काकू, सासू आणि आत्या या सर्वांना गुरुपत्नीप्रमाणेच सन्मान द्यावा, त्या गुरुच्या पत्नीइतक्याच मानाच्या आहेत.
भ्रातृभार्याश्च संग्राह्या सवर्णा हन्यहन्यपि । विप्रोष्य तूपसंग्राह्या ज्ञातिसंबंधियोषितः
समान जातीच्या भावाच्या पत्नीला रोज नमस्कार करावा. प्रवासावरून परत आल्यावर, नातेवाईक स्त्रियांनाही नमस्कार करावा.
पितुर्भगिन्या मातुश्च जायस्यां च स्वसर्यपि । मातृवद्वृत्तिमातिष्ठेन्माता ताभ्यो गरीयसी
वडिलांची बहीण, आईची बहीण आणि पत्नीची बहीण यांच्याशी आईसारखं वागावं, कारण आई त्यांच्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे.
एवमाचारसंपन्नमात्मवंतमदांभिकम् । वेदमध्यापयेद्धर्म्मं पुराणांगानि नित्यशः
ज्याचं वर्तन उत्तम आहे, जो स्वतःवर ताबा ठेवतो आणि कपट नाही, अशा व्यक्तीला वेद, धर्म आणि पुराणांचे भाग रोज शिकवावेत.
संवत्सरोषिते शिष्ये गुरुर्ज्ञानमनिर्दिशन् । हरते दुष्कृतं तस्य शिष्यस्य वसतो गुरुः
शिष्याने गुरुच्या घरी वर्षभर राहिल्यावर, गुरु त्याला ज्ञान देतो आणि त्याच्या पापांचं हरण करतो.
आचार्यपुत्रः शुश्रूषुर्ज्ञानदो धार्मिकः शुचिः । शक्तोन्नदोंबुदः साधुरध्याप्यादश धर्मतः
आचार्याचा मुलगा, जो सेवाभावी, ज्ञान देणारा, धर्मनिष्ठ, स्वच्छ, समर्थ, उदार आणि सज्जन आहे, त्याला धर्माप्रमाणे शिकवावं.
कृतकंठस्तथाऽद्रोहः मेधावी गुरुकृन्नरः । आप्तः प्रियोऽथ विधिवत्षडध्याप्या द्विजातयः
ज्याने यज्ञोपवीत घेतलं आहे, कपटी नाही, बुद्धिमान आहे, गुरु सांगतो तसं वागतो, विश्वासू आणि प्रिय आहे, आणि योग्य पद्धतीने वागतो, अशा सहा प्रकारच्या द्विजांना शिकवावं.
एतेषु ब्राह्मणे दानमन्यत्र तु यथोचितम् । आचम्य संयतो नित्यमधीयीत उदङ्मुखः
या ब्राह्मणांमध्ये दान द्यावं, इतरत्र योग्यतेनुसार द्यावं. नेहमी शुद्ध होऊन, उत्तर दिशेकडे तोंड करून अभ्यास करावा.