संमृज्यांगुष्ठमूलेन मुखं वै समुपस्पृशेत् । अंगुष्ठानामिकाभ्यां तु स्पृशेन्नेत्रद्वयं ततः
अंगठ्याच्या मुळाने तोंड पुसावे, मग चेहऱ्याला स्पर्श करावा; नंतर अंगठा आणि अनामिका यांनी दोन्ही डोळ्यांना स्पर्श करावा.
तर्जन्यंगुष्ठयोगेन स्पृशेन्नासापुटद्वयम् । कनिष्ठांगुष्ठयोगेन श्रवणे समुस्पृशेत्
अंगठा आणि तर्जनीने दोन्ही नाकपुड्यांना स्पर्श करावा; अंगठा आणि करंगळीने दोन्ही कानांना स्पर्श करावा.
सर्वासामथयोगेन हृदयं तु तनवा । स्पृशेद्वै शिरसस्तद्वदंगुष्ठेनांसकद्वयम्
संपूर्ण शक्ती आणि एकाग्रतेने, त्याने आपल्या हाताने हृदयाला स्पर्श करावा, आणि अंगठ्यांनी दोन्ही खांद्यांना व डोक्यालाही तसाच स्पर्श करावा.
त्रिःप्राश्नीयाद्यदंभस्तु प्रीतास्तेनास्य देवताः । ब्रह्माविष्णुर्महेशश्च भवंतीत्यनुशुश्रुम
तीन वेळा पाणी पिऊन, त्या व्यक्तीवर देवता प्रसन्न होतात — ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश; असे आम्ही ऐकले आहे.
गंगा च यमुना चैव प्रीयेते परिमार्जनात् । संस्पृष्टयोर्लोचनयोः प्रीयेते शशिभास्करौ
शुद्धतेमुळे गंगा आणि यमुना प्रसन्न होतात; आणि दोन्ही डोळ्यांना स्पर्श केल्यावर चंद्र आणि सूर्यही तसंच प्रसन्न होतात.
नासत्यदस्रौ प्रीयेते स्पृशेन्नासापुटद्वयम् । कर्णयोः स्पृष्टयोस्तद्वत्प्रीयेते चानिलानलौ
दोन्ही नाकपुड्यांना स्पर्श केल्यावर अश्विनी कुमार प्रसन्न होतात; आणि दोन्ही कानांना स्पर्श केल्यावर वायू आणि अग्नीही तसंच प्रसन्न होतात.
संस्पृष्टे हृदये चास्य प्रीयंते सर्वदेवताः । मूर्ध्नि संस्पर्शनादेकः प्रीतः स पुरुषो भवेत्
हृदयाला स्पर्श केल्यावर सर्व देवता प्रसन्न होतात; आणि डोक्याला स्पर्श केल्यावर तो मनुष्य विशेष प्रिय होतो.
नोच्छिष्टं कुर्वते वक्त्रे विप्रुषोंगे लगंति याः । दंतवद्दंतलग्नेषु जिह्वास्पर्शे शुचिर्भवेत्
तोंडाला लागलेले ओलेपण अपवित्र करत नाही; पण दात किंवा जिभेला चिकटले असल्यास, जिभेला स्पर्श केल्यावर शुद्धता येते.
स्पृशंति बिंदवः पादौ य आचामयतः परान् । भूमिपांशुसमा ज्ञेया न तैरस्पृश्यता भवेत्
शुद्धी करताना पायाला पडलेले पाण्याचे थेंब माती किंवा धुळीसारखेच समजावेत; त्यामुळे अपवित्रता येत नाही.
मधुपर्के च सोमे च तांबूलस्य च भक्षणे । फलमूले चेक्षुदंडेन दोषं प्राह वै मनुः
मधुपर्क, सोम, तांबूल, फळ, कंद किंवा ऊस खाताना दोष आहे, असे मनूने सांगितले आहे.
प्रचरंश्चान्नपानेषु द्रव्यहस्तो भवेन्नरः । भूमौ निक्षिप्य तद्द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत्तु तत्
अन्न किंवा पाणी घेताना ते हातात ठेवावे; आणि ते जमिनीवर ठेवून, स्वतः शुद्ध करून त्यावर पाणी शिंपडावे.
तैजसं वै समादाय यद्युच्छिष्टो भवेद्द्विजः । भूमौ निक्षिप्य तद्द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत्तु तत्
जर कोणीतरी धातूचा पदार्थ हातात असताना अपवित्र झाला, तर तो पदार्थ जमिनीवर ठेवावा, स्वतः शुद्ध करावा आणि त्यावर पाणी शिंपडावे.
यद्यद्द्रव्यं समादाय भवेदुच्छेषणान्वितः । अनिधायैव तद्द्रव्यं भूमौ त्वशुचितामियात्
कोणताही पदार्थ घेतल्यानंतर जर उरलेले अन्न लागले आणि तो पदार्थ जमिनीवर न ठेवता ठेवला, तर तो पदार्थ अपवित्र होतो.
वस्त्रादिषु विकल्पः स्यात्तत्संस्पृश्याचमेदिह । अरण्ये निर्जने रात्रौ चौरव्याघ्राकुले पथि
कपडे वगैरे बाबतीत काही वेगळेपण असू शकते; त्यांना स्पर्श करून शुद्धता घ्यावी, विशेषतः जंगलात, एकट्याने रात्री किंवा चोर व वाघ असलेल्या रस्त्यावर.
कृत्वा मूत्रं पुरीषं वा द्रव्यहस्तो न दुष्यति । निधाय दक्षिणे कर्णे ब्रह्मसूत्रमुदङ्मुखः
मूत्र किंवा विष्ठा केल्यानंतर, हातात पदार्थ घेतला असेल तरी तो अपवित्र होत नाही; पण ब्रह्मसूत्र उजव्या कानावर ठेवून, उत्तर दिशेला तोंड करावे.
अह्नि कुर्याच्छकृन्मूत्रं रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः । अंतर्धाय महीं काष्टैः पत्रैर्लोष्टतृणेन वा
दिवसा दक्षिणेकडे तोंड करून, आणि रात्री उजवीकडे तोंड करून मूत्र किंवा विष्ठा करावी; आणि ते लाकूड, पान, मातीचे ढेकळ किंवा गवताने झाकावे.
प्रावृत्य च शिरः कुर्याद्विण्मूत्रस्य विसर्जनम् । छायाकूपनदीगोष्ठचैत्यांभः पथि भस्मसु
मूत्र किंवा विष्ठा करताना डोके झाकावे; सावली, विहीर, नदी, गोठा, मंदिर, पाणी, रस्ता किंवा राख याठिकाणी करू नये.
अग्नौ चैव श्मशाने च विण्मूत्रं न समाचरेत् । न गोमयेन काष्ठे वा महावृक्षेऽथ शाद्वले
अग्नीमध्ये किंवा स्मशानात मूत्र किंवा विष्ठा करू नये; तसेच शेण, लाकूड, मोठे झाड किंवा गवतावरही करू नये.
न तिष्ठन्न च निर्वासा न च पर्वतमंडले । न जीर्णदेवायतने वल्मीके न कदाचन
उभे राहून, कपडे न घालता, डोंगरावर, जीर्ण मंदिरात किंवा मुंग्याच्या वारुळात कधीही करू नये.
न ससत्वेषु गर्तेषु न गच्छन्न समाचरेत् । तुषांगारकपालेषु राजमार्गे तथैव च
ज्यात सजीव प्राणी असतात अशा खड्ड्यात, चालताना, तुस, कोळसा, मडक्याचे तुकडे किंवा राजमार्गावरही करू नये.
न क्षेत्रे न बिले वापि न तीर्थे न चतुष्पथे । नोद्यानेऽपासमीपे वा नोषरे नगराशये
शेतीमध्ये, खड्ड्यात, पवित्र तीरावर, चौकात, बागेत, स्मशानाजवळ, ओसाड जागी किंवा शहरातील घरात — या कुठल्याही ठिकाणी नाही.
न सोपानत्पादुको वा छत्री वा नांतरिक्षके । न चैवाभिमुखः स्त्रीणां गुरुब्राह्मणयोर्गवाम्
पायरीवर, चपला घालून, छत्रीखाली, मोकळ्या आकाशाखाली, किंवा स्त्रिया, गुरु, ब्राह्मण आणि गायी यांच्या समोरसुद्धा नाही.
न देवदेवालययोरपामपि कदाचन । न ज्योतींषि निरीक्षन्वानवाप्रतिमुखोथ वा
देवळात किंवा देवस्थानात, पाण्याजवळ, दिवा, मूर्ती किंवा प्रतिमा पाहताना — कधीच नाही.
प्रत्यादित्यं प्रत्यनलं प्रतिसोमं तथैव च । आहृत्य मृत्तिकां कूलाल्लेपगंधापकर्षणीम्
सूर्य, अग्नी किंवा चंद्र यांच्या समोर नाही. नदीच्या काठी शुद्ध, सुवासिक आणि स्वच्छ माती गोळा करावी.
कुर्यादतंद्रितः शौचं विशुद्धैरुद्धृतोदकैः । नाहरेन्मृतिकां विप्रः पांशुलां न सकर्दमाम्
शुद्ध पाण्याने, लक्षपूर्वक शौच करावे. ब्राह्मणाने धुळकट किंवा चिखलकट माती घेऊ नये.
न मार्गान्नोषराद्देशाच्छौचशिष्टां परस्य च । न देवायतनात्कूपाद्धाम्नो न च जलात्तथा
रस्त्यावरून, ओसाड जागेतून, दुसऱ्याच्या शौचानंतर उरलेली, देवळातून, विहिरीतून, घरातून किंवा पाण्यातून माती घेऊ नये.
उपस्पृशेत्ततो नित्यं पूर्वोक्तेन विधानतः
यानंतर, आधी सांगितलेल्या पद्धतीने नेहमीच आचमन करावे.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे कर्मयोगकथने। द्विपंचाशत्तमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या स्वर्गखंडातील कर्मयोग कथनाचा बावन्नावा अध्याय येथे संपला.
व्यास उवाच- एवं दंडादिभिर्युक्तः शौचाचारसमन्वितः । आहूतोध्यापनं कुर्याद्वीक्ष्यमाणो गुरोर्मुखम्
व्यास म्हणाले — दंड वगैरे आवश्यक वस्तूंनी युक्त, शुद्ध आचार पाळणारा शिष्य, गुरु बोलावतात तेव्हा त्यांच्याकडे पाहून पठण करावे.
नित्यमुद्यतपाणिः स्यात्साध्वाचारः सुसंयतः । आस्यतामिति चोक्तः सन्नासीताभिमुखं गुरोः
नेहमी जागरूक, चांगला आचार असलेला आणि संयमी असावा. 'बस' असे गुरु म्हणाले की, त्यांच्या समोर बसावे.