ततोहमागमं पुण्यं हस्तिनापुरमुत्तमम् । यत्र श्रीपतिपादाब्ज जाता गंगा सरिद्वरा
त्यानंतर मी अत्यंत पुण्यवान हस्तिनापुर येथे गेलो, जिथे गंगा, सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ, श्रीपति यांच्या चरणकमळांतून प्रकट झाली.
ततो नारायणस्थानं हिमवद्भूमिसंस्थितम् । आगत्य माधवं दृष्ट्वा केदारमहमागमम्
त्यानंतर मी हिमालय प्रदेशात असलेल्या नारायणाच्या स्थानी गेलो; तिथे माधवाचे दर्शन घेऊन मी केदार येथे पोहोचलो.
तत्र संपूज्य विश्वेशं पीत्वा हंसोदकं पुनः । हरिद्वारं महापुण्यमागमं जाह्नवीतटे
तेथे विश्वेश्वराची पूजा करून, पुन्हा हंसाच्या पाण्याचा पान घेतला आणि मग महान पवित्र हरिद्वारला, जाह्नवीच्या तीरावर, आलो.
तत्र स्नात्वापितॄन्देवानृषीन्संतर्प्य चाप्यहम् । समागतः कुरुक्षेत्रे यत्र प्राची सरस्वती
तेथे स्नान करून, पितरांना, देवांना आणि ऋषींना तृप्त करून, मी कुरुक्षेत्रात आलो, जिथे पूर्वेकडून सरस्वती वाहते.
तत्राप्यहं क्रियाः सर्वाः कृतवान्नियतेंद्रियः । अर्चयित्वा च पादाब्जं श्रीपतेः पुष्करं प्रति
तेथेही मी सर्व विधी केले, इंद्रिये संयमित ठेवून, श्रीपतीच्या कमलासारख्या पायांची पूजा करून पुष्करकडे निघालो.
चलितो मार्गमध्ये तु विमलो नाम मे सखा । मिलितो मां व्रजन्गेहमिंद्रप्रस्थात्तु तीर्थतः
मार्गात माझा मित्र विमल नावाचा मला भेटला, तो इंद्रप्रस्थाच्या तीर्थातून व्रजाच्या घराकडे येत होता.
नीतोऽहं तेन राक्षस्यः पुनस्तत्र द्विजन्मना । तीर्थेति मे परावृत्य शक्रप्रस्थेऽखिलार्थदे
त्याने, द्विजाने, मला पुन्हा राक्षसीच्या ठिकाणी नेले; मग तीर्थातून परत, मी सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या शक्रप्रस्थात आलो.
तत्रास्ति द्वारका पुण्या निर्मिता विष्णुना स्वयम् । तत्रावलोकितः साक्षाद्विष्णुर्वाक्यान्नरूपतः
तेथे विष्णूने स्वतः निर्माण केलेली पवित्र द्वारका आहे; तिथे विष्णूला प्रत्यक्ष, मानव रूपात, त्याच्या वचनानुसार पाहिले.
तत्राहं स च संस्नातौ विष्णुभक्तिप्रलब्धये । दत्ता सा विष्णुना मह्यं तस्मै च कृष्णमूर्तिना
तेथे मी आणि तो, विष्णूभक्ती मिळवण्यासाठी स्नान केले; ती भक्ती विष्णूने कृष्णमूर्ती रूपात मला आणि त्याला दिली.
श्रुत्वा तत्र हरेर्वाणी न रूपं वै विलोकितम् । भक्तिर्लब्धा ततः स्थानाद्यमहं पुष्करं प्रति
तेथे मी हरिचा आवाज ऐकला, पण त्याचे रूप पाहिले नाही; त्या ठिकाणाहून भक्ती मिळवून मी पुष्करकडे निघालो.
तस्य तीर्थाधिपस्येदं द्वारकाख्यस्य वै जलम् । कमंडलुगतं पुण्यं निशाचर्यो वदाम्यहम्
त्या द्वारका नावाच्या तीर्थाच्या अधिपतीचे हे कमंडलूतील पाणी पवित्र आहे; मी, रात्री फिरणारा, हे सांगतो.
भवतीभिरहं पृष्टो यत्तदाख्यातमेव मे । दृष्ट्वा वो दुर्दशामेतां कृपा मे जायते हृदि
तुम्ही मला जे विचारले, ते मी सांगितले; तुमची ही दुर्दशा पाहून माझ्या हृदयात दया उत्पन्न होते.
उच्यतां किं करोम्यद्य भवतीनां वशो ह्यहम् । ज्ञानं भवतु युष्माकमिति ताः सिषिचेंभसा
आज मी तुमच्यासाठी काय करू, ते सांगा; मी तुमच्या इच्छेवर आहे. ज्ञान तुमच्यात जागे होवो, असे म्हणत त्याने त्यांना पाण्याने शिंपडले.
तास्तज्जलाभिमर्शात्तु सर्वेषां जन्मकर्मणां । संस्मृत्य तत्यजुश्चैव राक्षसं देहमुल्बणम्
त्या पाण्याचा स्पर्श झाल्यावर, सर्व जन्म आणि कर्म आठवून, त्यांनी ती उग्र राक्षसाची देह सोडली.
आसाद्य देवतादेहं विमानं सप्तमागतम् । आरुह्याप्सरसो भूत्वा ताः प्रणेमुर्द्विजन्मने
देवतांचे शरीर मिळवून, सातव्या विमानावर चढून, त्या अप्सरा झाल्या आणि द्विजाला नमस्कार केला.
ऊचुश्च भो द्विजश्रेष्ठ द्वारकाजलसंगमात् । राक्षसत्वाद्वयं मुक्ता गच्छामस्त्रिदशालयम्
त्या म्हणाल्या, 'हे द्विजश्रेष्ठा, द्वारकाच्या पाण्याच्या संगतीने आम्ही राक्षसत्वातून मुक्त झालो आणि देवांच्या निवासस्थानी जातो.'
इंद्रप्रस्थांतरावर्तिन्येषा या द्वारका द्विज । नातः परतरं लोकेऽन्यत्तीर्थमखिलार्थदम्
'हे द्विजा, इंद्रप्रस्थाच्या आत असलेली ही द्वारका सर्वोच्च आहे; जगात यासारखे सर्व इच्छा पूर्ण करणारे दुसरे कोणतेही तीर्थ नाही.'
नारद उवाच- इत्युक्त्वा ताःसमारूढा विमानेषु महीपते । जग्मुः प्रार्चीं दिशं तेन दत्ताज्ञा वै द्विजन्मना
नारद म्हणतो: असे सांगून त्या सर्व विमानावर चढल्या, राजानो, आणि द्विजाने परवानगी दिल्यावर पूर्व दिशेकडे गेल्या.
यमुनातीरवर्तिन्या द्वारकाया महीपते । शृण्वन्माहात्म्यमेतस्या नरः पापैः प्रमुच्यते
राजानो, यमुनेच्या तीरावर ही द्वारका आहे; तिचे माहात्म्य ऐकून मनुष्य पापांपासून मुक्त होतो.
वेदज्ञानां ब्राह्मणानां शतस्येच्छासु भोजनात् । यत्फलं श्रवणादस्मान्महिम्नस्तत्प्रजायते
वेदज्ञान असलेल्या शंभर ब्राह्मणांना भोजन घालण्याचे जे फल मिळते, ते या माहात्म्याचे श्रवण केल्याने मिळते.
गोविंदाराधने सम्यग्यथा वै सौख्यमिंद्रियम् । माहात्म्यश्रवणादस्या द्वारकायास्तथा नृप
गोविंदा यांची योग्यरित्या पूजा केल्यावर जसा इंद्रियांना आनंद मिळतो, तसाच या द्वारका नगरीच्या महात्म्याचे श्रवण केल्यावरही सुख मिळते, राजन.
सूर्येंदुग्रहणे दानात्सुवर्णपलविंशतेः । यत्फलं शृण्वतैतस्या माहात्म्यं तदवाप्यते
सूर्य किंवा चंद्रग्रहणाच्या वेळी वीस तोळे सोनं दान केल्यावर जसं पुण्य मिळतं, तसंच या द्वारका महात्म्याचं श्रवण केल्यावर मिळतं.
विमलस्य सुतप्राप्तिं श्रुत्वा सुत इहाप्यते । तत्सख्युर्भक्तिलाभं च लभ्यते भक्तिरुत्तमा
पवित्र पुत्रप्राप्तीचा प्रसंग ऐकून येथे पुत्र मिळतो; आणि त्याच्या मित्राला मिळालेली श्रेष्ठ भक्ती, ती भक्तीही प्राप्त होते.
राक्षसीनां विमोक्षं यः शृणोति श्रद्धयान्वितः । स याति ता इव श्रेष्ठं विमानेन सुरालयम्
जो श्रद्धेने राक्षसींच्या मुक्तीचा प्रसंग ऐकतो, तो त्यांच्यासारखा उत्तम विमानात बसून देवांच्या निवासस्थानी पोहोचतो.
नृपवरमहिमा ते वर्णितो द्वारकायास्त्रिभुवनजनसेव्या शक्रतीर्थस्थितायाः । किमपरमतिपुण्यं वर्णयामि त्वदग्रे कथय न हि विधेयः श्रेयसि स्वे विलंबः
राजा आणि द्वारका नगरीचे महात्म्य, जे तीनही लोकांच्या लोकांनी पूजले जाते आणि शक्रतीर्थावर स्थित आहे, ते वर्णन केले आहे. आता आणखी कोणते श्रेष्ठ पुण्य मी तुझ्यासमोर सांगू? सांग, कारण उत्तम कल्याणाच्या शोधात विलंब करणे योग्य नाही.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे कालिन्दी। माहात्म्ये द्वारकायाख्यानंनाम अष्टाधिकद्विशततमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणातील उत्तरखंडात कालिंदीच्या महात्म्यात द्वारका आख्यायन नावाचा दोनशे आठवा अध्याय, पंचपंचाशत्सहस्त्र संहितेत, येथे संपला.
युधिष्ठिर उवाच- सौभरे कस्य तीर्थस्य माहात्म्यं नारदो मुनिः । वर्णयामास शिबये शक्रतीर्थगतस्य च
युधिष्ठिर म्हणाला: हे मुनी, नारदाने शिबीला शक्रतीर्थावर गेल्यावर कोणत्या तीर्थाचे महात्म्य सांगितले?
अतस्तु मम शुश्रूषा जायते मुनिपुंगवः । शिविनारदसंवादं ब्रूहि पुण्यं नताय मे
म्हणून, हे श्रेष्ठ मुनी, मला ऐकण्याची इच्छा झाली आहे; शिबी आणि नारद यांचा पुण्य संवाद मला सांग, कारण मी तुझ्या अमृतासारख्या वचनांची तहान लागली आहे.
सौभरिरुवाच- धर्मराज शिबीराजा श्रुत्वा नारदवर्णितम् । द्वारकायास्तु माहात्म्यं तमेवापृच्छदादरात्
सौभरी म्हणाला: धर्मराजा, शिबी राजाने नारदाने द्वारका नगरीचे महात्म्य सांगितल्यावर, आदराने त्याला पुढे विचारले.
शिबिरुवाच- ब्रह्मांगज सुरश्रेष्ठ श्रुतं माहात्म्यमुत्तमम् । इंद्रप्रस्थतटस्थाया द्वारकाया मयाद्भुतम्
शिबी म्हणाला: ब्रह्माचा पुत्र, देवांचा श्रेष्ठ, मी इंद्रप्रस्थाच्या तटावर असलेल्या द्वारका नगरीचे अद्भुत आणि श्रेष्ठ महात्म्य ऐकले आहे.