त्रिकालमेव स्नायीत आहारं भैक्ष्यमाचरेत् । त्रिभिर्मासैः प्रमुच्येत प्रयागात्तु न संशयः
तीन वेळा स्नान करावं आणि भिक्षेवर आपला आहार चालवावा; प्रयागात तीन महिन्यांत तो नक्कीच मुक्त होतो, यात शंका नाही.
प्रज्ञानेन तु यस्येह तीर्थयात्रादिकं भवेत् । सर्वकामसमृद्धस्तु स्वर्गलोके महीयते
ज्याच्या तीर्थयात्रेला आणि इतर कृतींना ज्ञानाची जोड असते, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात आणि तो स्वर्गात सन्मानित होतो.
स्थानं स लभते नित्यं धनधान्यसमाकुलम् । एवं ज्ञानेन संपूर्णः सदा भवति भोगवान्
तो नेहमी धनधान्याने भरलेलं स्थान मिळवतो; अशा प्रकारे ज्ञानाने परिपूर्ण झालेला माणूस सदैव सुखी राहतो.
तारिताः पितरस्तेन नरकात्प्रपितामहाः । धर्मानुसारे तत्त्वज्ञ पृच्छतस्ते पुनः पुनः । त्वत्प्रियार्थं समाख्यातं गुह्यमेतत्सनातनम्
त्याच्यामुळे पितर आणि प्रपितामह नरकातून तारले जातात; हे तत्त्वज्ञानी, तू धर्मानुसार वारंवार विचारलंस, म्हणून तुझ्या प्रियासाठी हे सनातन गुपित मी सांगितलं.
युधिष्ठिर उवाच- अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं कुलम् । प्रीतोऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि दर्शनादेव तेऽद्य वै । त्वद्दर्शनात्तु धर्मात्मन्मुक्तोऽहं सर्वपातकैः
युधिष्ठिर म्हणाले - आज माझं जन्म सफल झालं, आज माझं कुलही पावन झालं; आज तुझं दर्शन झाल्यामुळे मी आनंदी आणि धन्य झालो आहे; तुझ्या दर्शनामुळे, धर्मात्मा, मी सर्व पापांतून मुक्त झालो आहे.
मार्कंडेय उवाच- दिष्ट्या ते सफलं जन्म दिष्ट्या ते तारितं कुलम् । कीर्तनाद्वर्द्धते पुण्यं श्रुतं पापप्रणाशनम्
मार्कंडेय म्हणाले - तुझं जन्म सफल झाला, तुझं कुलही तारलं गेलं, हे भाग्यानेच; कीर्तन केल्याने पुण्य वाढतं आणि ऐकलेलं पाप नष्ट करतं.
युधिष्ठिर उवाच- यमुनायां तु किं पुण्यं किं फलं तु महामुने । एतन्मे सर्वमाख्याहि यथादृष्टं यथाश्रुतम्
युधिष्ठिर म्हणाले - महामुने, यमुनेत कोणतं पुण्य आणि कोणतं फळ आहे? तू जसं पाहिलं आणि ऐकलं, तसं सगळं मला सांग.
मार्कंडेय उवाच-। तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता । समागता महाभागा यमुना यत्र निम्नगा
मार्कंडेय म्हणाले - सूर्याची कन्या, तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेली देवी, ती महाभाग्यशाली यमुना जिथे नदी म्हणून वाहते.
येनैव निःसृता गङ्गा तेनैव यमुना गता । योजनानां सहस्रेषु कीर्तनात्पापनाशिनी
जिथे गंगा वाहते, तिथेच यमुना देखील गेली आहे; हजारो योजनांपर्यंत तिचं कीर्तन केल्याने पाप नष्ट होतं.
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च यमुनायां युधिष्ठिर । कीर्त्तनाल्लभते पुण्यं दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति
युधिष्ठिरा, तिथे यमुनेत स्नान आणि पान केल्याने, तिचं कीर्तन केल्याने पुण्य मिळतं आणि तिचं दर्शन घेतल्यावर शुभ गोष्टी दिसतात.
अवगाढा च पीत्वा च पुनात्यासप्तमं कुलम् । प्राणांस्त्यजति यस्तत्र स याति परमां गतिम् २६ thumb|प्रयागे गङ्गा-यमुनयोः सङ्गमः. अग्नितीर्थमिति ख्यातं यमुना दक्षिणे तटे । पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं हरवरं स्मृतम्
तिथे स्नान करून आणि पाणी पिऊन, माणूस आपल्या सातव्या पिढीपर्यंत कुल शुद्ध करतो; जो तिथे प्राण सोडतो, तो परमगतीला पोहोचतो. प्रयागात गंगा-यमुनेचा संगम अग्नितीर्थ म्हणून प्रसिद्ध आहे, यमुनेच्या दक्षिण काठावर, आणि पश्चिमेला धर्मराजाचं श्रेष्ठ तीर्थ आहे.
तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । एवं तीर्थसहस्राणि यमुना दक्षिणे तटे
तिथे स्नान करणारे स्वर्गात जातात; जे तिथे मरतात, त्यांना पुन्हा जन्म मिळत नाही. अशा प्रकारे यमुनेच्या दक्षिण काठावर हजारो पवित्र तीर्थस्थाने आहेत.
उत्तरेण प्रवक्ष्यामि आदित्यस्य महात्मनः । तीर्थं तु विरजं नाम यत्र देवाः सवासवाः
आता मी उत्तरेकडील, महात्मा सूर्याचं 'विरज' नावाचं तीर्थ सांगतो, जिथे इंद्रासह देवता वास करतात.
उपासते स्म संध्यां तु नित्यकालं युधिष्ठिर । देवाः सेवंति तत्तीर्थं ये चान्ये विदुषो जनाः
युधिष्ठिरा, तिथे देवता आणि इतर ज्ञानी लोक नेहमी संध्याकाळी त्या तीर्थात पूजा करतात.
श्रद्दधानपरो भूत्वा कुरु तीर्थाभिषेचनम् । अन्ये च बहवस्तीर्थाः सर्वपापहराः शुभाः
श्रद्धेने त्या तीर्थात स्नान कर; तिथे अनेक शुभ तीर्थस्थाने आहेत, जी सर्व पापे दूर करतात.
तेषु स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । गंगा च यमुना चैव उभे तुल्यफले स्मृते
तिथे स्नान करणारे स्वर्गात जातात; जे तिथे मरतात, त्यांना पुन्हा जन्म मिळत नाही. गंगा आणि यमुना दोन्हीही समान फळ देणाऱ्या म्हणून ओळखल्या जातात.
केवलं श्रेष्ठभावेन गंगा सर्वत्र पूज्यते । एवं कुरुष्व कौंतेय स्वर्गतीर्थाभिषेचनम्
गंगा सर्वत्र केवळ तिच्या श्रेष्ठत्वामुळे पूजली जाते; त्याचप्रमाणे, कुंतीपुत्रा, स्वर्गातील तीर्थाच्या पाण्याने अभिषेक कर.
यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति । यस्त्विदं कल्य उत्थाय पठते च शृणोति वा
जो माणूस रोज सकाळी लवकर उठून हे वाचतो किंवा ऐकतो, त्याचे आयुष्यभर केलेले सर्व पाप त्या क्षणी नाहीसे होतात.
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं च गच्छति
तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि स्वर्गलोकाला जातो.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे यमुनामाहात्म्ये पंचचत्वारिंशोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या स्वर्गखंडातील यमुनामाहात्म्य या पंचेचाळीसाव्या अध्यायाचा इथे समारोप झाला.
युधिष्ठिर उवाच- श्रुतं मे ब्रह्मणा प्रोक्तं पुराणे पुण्यसम्मितम् । तीर्थानां तु सहस्राणि शतानि नियुतानि च
युधिष्ठिर म्हणाला — मी ऐकले आहे की ब्रह्मदेवाने पुराणात पवित्र मानलेल्या हजारो, लाखो तीर्थस्थाने आहेत.
सर्वे पुण्याः पवित्राश्च गतिश्च परमा स्मृता । पृथिव्यां नैमिषं पुण्यमंतरिक्षे च पुष्करम्
ती सर्व पवित्र आणि शुद्ध आहेत, आणि त्यांचा मार्गही श्रेष्ठ मानला जातो; पृथ्वीवर नैमिषारण्य पवित्र आहे, आणि आकाशात पुष्कर.
प्रयागमपि लोकानां कुरुक्षेत्रं विशिष्यते । सर्वाणि संपरित्यज्य कथमेकं प्रशंससि
प्रयाग आणि कुरुक्षेत्र ही सर्व लोकांसाठी इतर सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ मानली जातात; मग इतर सर्व सोडून एकाच ठिकाणाचे तू इतके कौतुक का करतोस?
अप्रमाणमिदं प्रोक्तमश्रद्धेयमनुत्तमम् । गतिं च परमां दिव्यां भोगांश्चैव यथेप्सितान्
हे विधान खरेच मोजता येणार नाही असे, विश्वास बसणार नाही असे आणि अतुलनीय आहे; तरीही तू सर्वोच्च आणि दिव्य मार्ग तसेच इच्छित भोग यांची महती सांगतोस.
किमर्थमल्पयोगेन बहुधर्मं प्रशंससि । एतं मे संशयं ब्रूहि यथादृष्टं यथाश्रुतम्
थोड्या प्रयत्नाने इतका मोठा धर्म का गौरवतोस? मला पडलेला हा शंका जशी पाहिली आणि ऐकलीस तशी सांग.
मार्कंडेय उवाच- अश्रद्धेयं न वक्तव्यं प्रत्यक्षमपि तद्भवेत् । नरस्य श्रद्दधानस्य पापोपहतचेतसः
मार्कंडेय म्हणाला — जे खरे मानता येणार नाही असे आहे, ते सांगू नये, जरी ते प्रत्यक्ष दिसत असले तरी; कारण ज्याचे मन पापांनी भरले आहे, त्याला श्रद्धा असली तरी—
अश्रद्दधानो ह्यशुचिर्दुर्मतिस्त्यक्तमंगलः । एते पातकिनः सर्वे तेनेदं भाषितं मया
जो श्रद्धाहीन, अशुद्ध, वाईट बुद्धीचा आणि दुर्दैवी आहे, हे सर्व पापीच आहेत; म्हणून मी हे सांगितले.
शृणु प्रयागमाहात्म्यं यथादृष्टं यथाश्रुतम् । प्रत्यक्षं च परोक्षं च यथान्यत्संभविष्यति
आता मी जसे पाहिले आणि ऐकले तसे, प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षपणे, प्रयागाचे माहात्म्य सांगतो, नीट ऐक.
यथैवान्यन्मया दृष्टं पुरा राजन्यथाश्रुतम् । शास्त्रं प्रमाणं कृत्वा तु पूज्यते योगमात्मनः
राजा, जसे मी पूर्वी इतर गोष्टी पाहिल्या आणि ऐकल्या, तसेच शास्त्राला प्रमाण मानून आत्म्याचा योग प्राप्त होतो.
क्लिश्यते चापरस्तत्र नैव योगमवाप्नुयात् । जन्मांतरसहस्रेभ्यो योगो लभ्येत मानवैः
इतर एखादा माणूस तिथे खूप प्रयत्न करतो, पण त्याला योग मिळत नाही; माणसाला हजारो जन्मांनंतरच योग मिळतो.