तेन जीवंति लोकेऽस्मिन्यत्र यत्र युधिष्ठिर । ये प्रयागं न संप्राप्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
युधिष्ठिरा, या प्रयत्नामुळे, तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेल्या प्रयागला न गेलेले लोकही या जगात जगत राहतात.
एवं दृष्ट्वा तु तत्तीर्थं प्रयागं परमं पदम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यः शशांक इव राहुणा
जो कोणी त्या पवित्र प्रयाग क्षेत्राचे दर्शन घेतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो, जसा चंद्र राहूच्या पकडीतून सुटतो.
कंबलाश्वतरौ नागौ यमुना दक्षिणे तटे । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते सर्वपातकैः
यमुनेच्या दक्षिण काठावर कंबळ आणि अश्वतर हे दोन हत्ती आहेत; तिथे स्नान करून आणि पाणी पिऊन, माणूस सर्व पातकांतून मुक्त होतो.
तत्र गत्वा तु तत्स्थानं महादेवस्य धीमतः । नरस्तारयते सर्वान्दशातीतान्दशापरान्
त्या जागी, बुद्धिमान महादेवाचे स्थान गाठून, माणूस आपल्या दहा पिढ्या मागच्या आणि दहा पिढ्या पुढच्या सर्वांना तारतो.
कृत्वाभिषेकं तु नरः सोऽश्वमेधफलं लभेत् । स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्
जो कोणी तिथे अभिषेक करतो, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते आणि तो सृष्टीच्या समाप्तीपर्यंत स्वर्गात वास करतो.
पूर्वपार्श्वे तु गंगायां त्रिषु लोकेषु भारत । कूपं चैव तु सामुद्रं प्रतिष्ठानं तु विश्रुतम्
भारता, गंगेच्या पूर्व काठावर, तीनही लोकांत, सागरासमान एक विहीर आणि प्रसिद्ध प्रतिष्ठान नावाचे स्थान आहे.
ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं यदि तिष्ठति । सर्वपापविशुद्धात्मा सोऽश्वमेधफलं लभेत्
जो ब्रह्मचारी क्रोधावर विजय मिळवून तिथे तीन रात्री राहतो, तो सर्व पापांतून शुद्ध होतो आणि अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळवतो.
उत्तरेण प्रतिष्ठानाद्भागीरथ्यास्तु पूर्वतः । हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्
प्रतिष्ठानच्या उत्तरेला आणि भागीरथीच्या पूर्वेला, तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेले हंसप्रपतन नावाचे तीर्थ आहे.
अश्वमेधफलं तस्मिन्स्नातमात्रस्य भारत । यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च तावत्स्वर्गे महीयते
भारता, त्या तीर्थात केवळ स्नान केल्याने अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते आणि जोपर्यंत चंद्र-सूर्य आहेत, तोपर्यंत स्वर्गात सन्मान मिळतो.
उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपांडुरे । सलिलैस्तर्प्पयेद्यस्तु पितॄंस्तत्र विमत्सरः
रम्य आणि विशाल, हंसासारख्या शुभ्र उर्वशीच्या काठी, जो कोणी तिथे द्वेषरहित होऊन पितरांना पाणी अर्पण करतो—
षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । सेवते पितृभिः सार्द्धं स्वर्गलोकं नराधिप
राजा, तो साठ हजार आणि साठशे वर्षे पितरांसह स्वर्गलोकात आनंदाने वास करतो.
पूज्यते सततं तत्र ऋषिगंधर्वकिन्नरैः । ततः स्वर्गपरिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः
तिथे त्याचा ऋषी, गंधर्व आणि किन्नर सतत सन्मान करतात; नंतर, पुण्य संपल्यावर, तो स्वर्गातून खाली येतो.
उर्वशीसदृशीनां तु कन्यानां लभते शतम् । गवां शतसहस्राणां भोक्ता भवति भूमिप
तो उर्वशीसारख्या शंभर कन्या मिळवतो आणि शंभर हजार गायींचा उपभोग घेतो, हे भूमिपती.
कांचीनूपुरशब्देन सुप्तोऽसौ प्रतिबुध्यते । भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः
सोन्याच्या नूपुरांच्या आवाजाने तो जागा होतो; विपुल सुख उपभोगून, तो पुन्हा त्या पवित्र स्थानी पोहोचतो.
कुशासनधरो नित्यं नियतः संयतेंद्रियः । एककालं तु भुंजानो मासं भोगपतिर्भवेत्
जो नेहमी कुशाच्या आसनावर बसतो, संयमित राहतो, इंद्रिये आवरतो आणि दिवसातून एकदाच जेवतो, तो एक महिना सर्व भोगांचा स्वामी होतो.
सुवर्णालंकृतानां तु नारीणां लभते शतम् । पृथिव्यामासमुद्रायां महाभोगपतिर्भवेत्
जो सुवर्णाने अलंकृत अशा शंभर स्त्रिया मिळवतो, आणि समुद्राच्या काठापर्यंत या पृथ्वीवर मोठ्या भोगांचा स्वामी होतो.
दशग्रामसहस्राणां भोक्ता भवति भूमिपः । धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति नित्यशः
तो दहा हजार गावांचा भोग घेणारा राजा होतो, धनधान्याने समृद्ध राहतो आणि नेहमी दान करणारा असतो.
स भुक्त्वा विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं स्मरते पुनः । अथ तस्मिन्वटे रम्ये ब्रह्मचारी जितेंद्रियः
तो विपुल सुख उपभोगून पुन्हा त्या पवित्र स्थळाची आठवण काढतो; मग त्या रम्य वडाच्या झाडाखाली संयमी ब्रह्मचारी असतो.
उपोष्य योगयुक्तश्च ब्रह्मज्ञानमवाप्नुयात् । कोटितीर्थं समासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
उपवास करून आणि योगात मग्न राहून तो ब्रह्मज्ञान प्राप्त करतो; जो कोणी कोटितीर्थावर प्राण सोडतो—
कोटिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः
तो हजार कोटी वर्षे स्वर्गात सन्मानित होतो; मग पुण्य संपल्यावर स्वर्गातून खाली पडतो.
सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये कुले भवति रूपवान् । ततो भोगवतीं गत्वा वासुकेरुत्तरेण तु
तो सोनं, रत्ने आणि मोत्यांनी समृद्ध अशा घराण्यात सुंदर रूप घेऊन जन्मतो; नंतर वासुकेच्या उत्तरेला असलेल्या भोगवती नगरीत जातो.
दशाश्वमेधकं तत्र तीर्थं तत्रापरं भवेत् । कृत्वाभिषेकं तु नरः सोऽश्वमेधफलं लभेत्
तेथे दहा अश्वमेध यज्ञांच्या फळासमान दुसरे एक तीर्थ आहे; तिथे स्नान केल्याने मनुष्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः । चतुर्वेदेषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम्
तो धनाढ्य, देखणा, कुशल, दानशूर आणि धर्मनिष्ठ होतो; चार वेदांत जितके पुण्य आहे, आणि सत्य बोलण्यात जितके फळ आहे—
अहिंसायां तु यो धर्म्मो गमनादेव तद्भवेत् । कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्रतत्रावगाह्यते
अहिंसेचे पुण्य फक्त तिथे जाऊन मिळते; जिथे जिथे गंगा स्नान होते, ते सर्व कुरुक्षेत्रासमान आहे.
कुरुक्षेत्राद्दशगुणा यत्र सिंध्वा समागता । यत्र गंगा महाभागा बहुतीर्थतपोधना
जिथे सिंधू नदी मिळते, तिथे ते कुरुक्षेत्रापेक्षा दहा पट जास्त पुण्यदायी आहे; तिथे गंगा ही पुण्यवती, अनेक तीर्थांनी आणि तपाने समृद्ध आहे.
सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा । क्षितौ तारयते मर्त्यान्नागांस्तारयतेऽप्यधः
ते सिद्धक्षेत्र म्हणून ओळखावे, यात शंका नाही; तेथे पृथ्वीवरील माणसांना आणि खालील नागांनाही तारते.
दिवि तारयते देवांस्तेन सा त्रिपथा स्मृता । यावदस्थीनि गंगायां तिष्ठंति तस्य देहिनः
स्वर्गात ती देवतांना तारते, म्हणून तिला त्रिपथा म्हणतात; जोपर्यंत एखाद्याचे हाडे गंगेत राहतात—
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । तीर्थानां तु परं तीर्थं नदीनामुत्तमा नदी
तोपर्यंत हजारो वर्षे तो स्वर्गात सन्मानित होतो; तीर्थांमध्ये ती श्रेष्ठ तीर्थ आहे, आणि नद्यांमध्ये ती सर्वश्रेष्ठ नदी आहे.
मोक्षदा सर्वभूतानां महापातकिनामपि । सर्वत्र सुलभा गंगा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा
ती सर्व जीवांना, अगदी मोठ्या पाप्यांनाही मुक्ती देते; गंगा सर्वत्र सहज मिळते, पण तीन ठिकाणी दुर्मिळ आहे.
गंगाद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे । तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः
गंगाद्वार, प्रयाग आणि गंगा-सागर संगम येथे स्नान करणारे स्वर्गाला जातात; आणि जे तिथे मरतात, त्यांना पुन्हा जन्म मिळत नाही.