नारद उवाच- श्रुत्वेति नृपतेर्वाक्यं नृपतिं स द्विजोत्तमः । उवाच सत्यं तस्याग्रे वचोरूपगुणार्णवः
नारद म्हणाले— राजाच्या या शब्दांवर, तो गुणवान आणि वाक्चातुर्य असलेला श्रेष्ठ ब्राह्मण राजासमोर सत्य सांगू लागला.
द्विज उवाच- न मंत्रं नौषधं राजन्विद्यते मयि भिक्षुके । किंतु ते नगरे सर्वा योषितो ह्यजितेंद्रियाः
ब्राह्मण म्हणाला— 'राजन, मी भिकारी आहे, माझ्याकडे ना मंत्र आहे ना औषध; पण तुझ्या नगरीतील सर्व स्त्रिया आपले इंद्रिय वशात ठेवू शकत नाहीत.'
रूपं मम समालोक्य श्रुत्वा गीतध्वनिं तथा । स्मरवेगं सहंते न राजंस्तव पुरे स्त्रियः
राजा, माझं रूप पाहून आणि माझ्या गाण्याचा आवाज ऐकून, तुझ्या नगरातील स्त्रियांना मनात उठणारा कामाचा जोर सहन होत नाही.
किं करोमि महाराज कोऽपराधोस्ति मे विभो । पुराकृतमिवोल्लंघ्यं शासनं न महीपते
महाराज, मी काय करू? माझा काय दोष आहे? राजाधिराज, मी पूर्वी कधीही तुझं कुठलंही आदेश उल्लंघन केलेलं नाही.
नारद उवाच- उशीनरशीबे राजन्नेवं कथयति द्विजे । सर्वे पौराः समेत्याथ प्रावदन्निति भूपतिम्
नारद म्हणाले — उशीनर देशाच्या राजांनो, तो ब्राह्मण असं बोलत असताना, सर्व नगरवासी एकत्र आले आणि राजाला म्हणू लागले.
पौरा ऊचुः - राजन्ननेन विप्रेण मोहिताः पौरयोषितः । गृहेषु न हि तिष्ठंति ह्यस्माभिरनिवारिताः
नगरवासी म्हणाले — राजन, या ब्राह्मणामुळे आपल्या नगरातील स्त्रिया मोहून गेल्या आहेत; त्या आता घरात राहत नाहीत आणि आम्ही त्यांना रोखूही शकत नाही.
यद्ययं मोहनः स्त्रीणां नगरे वत्स्यति प्रभो । तदा देशांतराण्येव यास्यामो वयमद्य वै । गतोऽस्माकं वृषो देवो हव्यकव्यक्रियात्मकः
हे प्रभो, जर हा स्त्रियांना मोहात पाडणारा ब्राह्मण नगरात राहिला, तर आम्ही आजच दुसऱ्या देशात जाऊ. आपला यज्ञासाठी आवश्यक असलेला वृषभ देव निघून गेला आहे.
तमनुप्रस्थितात्क्षेत्राद्गौरियं पापिनामिव । विना तं शरणं यातं त्यक्तश्रीभिर्नरेश्वर
जशी गौरी देवी पाप्यांच्या शेतातून निघून जाते, तशीच, त्याच्याशिवाय आधार न मिळालेल्या, श्रीहीन लोकांनी हे ठिकाण सोडले आहे, राजन.
अथैनमनुयास्यंति वासिताभिर्वृषं यथा । शून्यालये कथं लक्ष्मीर्यत्नतोप्यवतिष्ठति
जशा गायी आपल्या वृषभामागे जातात, तशा सुवासिक झालेल्या स्त्रिया त्याच्या मागे जातील; रिकाम्या घरात कितीही प्रयत्न केला तरी लक्ष्मी कशी टिकेल?
धर्मोऽर्थश्च गृहं चैतत् त्रयं स्त्रीवशगं यतः । कांताधर्म धनाधीना तयोर्नाशे न तिष्ठति
धर्म, संपत्ती आणि घर — ही तिन्ही स्त्रियांच्या अधीन आहेत; कारण धर्म आणि धन हे प्रियावर अवलंबून असतात, आणि ते गेल्यावर काहीच उरत नाही.
नारद उवाच- एवं वदत्सु पौरेषु स्त्रियस्तेषां समागताः । राजांतिक उपाविष्टा इत्यूचुस्ताः परस्परम्
नारद म्हणाले — नगरवासी असं बोलत असताना, त्यांच्या स्त्रिया एकत्र आल्या, राजासमोर बसल्या आणि आपसात बोलू लागल्या.
पौरस्त्रिय ऊचुः । कामं वामाकृतिं विप्रमेनं प्राप्यमनांसि नः । उल्लसंति दिवाधीशं कमलानीव वारिणि
नगरातील स्त्रिया म्हणाल्या — हे दिवसा अधिपती, या सुंदर रूपाच्या ब्राह्मणाला पाहून आमची मनं पाण्यातील कमळांसारखी फुलून येतात.
संकुचंति विना तेन कुमुदानि यथेंदुना । आगच्छंतमिलित्वैनंधारयामोनृपाग्रतः
त्याच्याशिवाय आमची मनं जशी चंद्राशिवाय कुमुदं आकुंचन पावतात, तशीच होत आहेत; चला आपण सर्व मिळून राजासमोर त्याला पकडूया.
अवध्योऽयं वयं चास्य किं करिष्यति भूपतिः । नारद उवाच- इत्युक्त्वा तास्त्वरावत्यो जगृहुस्तं द्विजोत्तमम्
हा मारता येणार नाही, आम्हालाही कुणी काही करू शकत नाही; राजा काय करणार? नारद म्हणाले — असं म्हणून त्या उत्सुक स्त्रियांनी त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला पकडलं.
पश्यतां निजभर्तॄणां राज्ञश्चैव पुरस्तदा । ऊचुश्चैनं मनोनाथ गृहानागच्छ हृच्छयम्
आपल्या पतींसमोर आणि राजासमोर त्या म्हणाल्या — 'हे आमच्या मनाचे स्वामी, आमच्या घरी या आणि आमच्या मनातील तगमग शमवा.'
शमयाशु विनाद्यत्वां स्थातुं नैव च शक्नुमः । इत्याकर्ण्य वचस्तासां स विप्रः प्रत्युवाच ह
'लवकर आम्हाला तृप्त करा, कारण तुमच्याशिवाय आम्ही राहू शकत नाही.' हे ऐकून त्या ब्राह्मणाने त्यांना उत्तर दिले.
विप्र उवाच- भवतीनामहं पुत्रो भवत्यो मातरो मम । गृहान्किमर्थमुत्सृज्य भवत्यः पर्यटंति हि
ब्राह्मण म्हणाला — मी तुमचा मुलगा आहे आणि तुम्ही माझ्या आई आहात; मग घर सोडून तुम्ही बाहेर का फिरता?
आराधयत नाथान्स्वान्यतो लोकद्वयं ध्रुवम् । आराधितेषु पतिषु विष्णुः सर्वसुरेश्वरः
आपले पतींची सेवा करा, कारण त्यामुळे दोन्ही लोक मिळतात; पतींची सेवा केल्यावर सर्व देवांचा स्वामी विष्णू प्रसन्न होतो.
प्रसन्नो भवति त्वत्र प्रसन्ने किमु दुर्लभम् । या स्त्री स्वपतिमुत्सृज्य सेवतेऽन्यसुखेच्छया
तो प्रसन्न झाला की इथे काहीच अशक्य राहत नाही; पण जी स्त्री पतीला सोडून दुसऱ्याच्या सुखासाठी धावते—
सापवादमवाप्नोति याति घोरां च दुर्गतिम् । उषित्वा तत्र कल्पांते यावत्सा पतिवंचना
ती निंदा मिळवते आणि भयंकर दुर्गतीला जाते; जोपर्यंत ती पतीला फसवते, तोपर्यंत तिला तिथेच राहावं लागतं.
पुनस्तस्माद्विनिर्गत्य स्थावरत्वं प्रपद्यते । तस्मादपि पशुत्वं सा लभते बहुजन्मसु
तिथून बाहेर पडल्यावर तिला स्थावर जन्म मिळतो; त्या अवस्थेतूनही अनेक जन्मांनी तिला पशूत्व प्राप्त होतं.
ततो मुक्ता मनुष्यत्वे व्यंगा भवति तत्र सा । एवं पापगतिं ज्ञात्वा निवर्तध्वमतो जनात्
त्यानंतर तिथून सुटून ती मनुष्य जन्मात अपंग होते; अशा पापाच्या वाटेचं ज्ञान झाल्यावर, लोकांनो, त्या मार्गावरून परत फिरा.
नो वा यास्यथ देहांते नरकं भृशदारुणम् । यदिच्छंति भवंत्यो मे सुखं तन्नेह लप्स्यथ । पापमेव हि युष्माकं यतोधःपतनं नृणाम्
नाहीतर, शरीराच्या शेवटी तुम्ही फार भयंकर नरकात जाल; जर माझ्याकडून सुख हवं असेल, तर ते इथे मिळणार नाही. खरंतर, तुमचं फक्त पापाचं फळ आहे, जे माणसांना अधःपाताकडे नेतं.
नारद उवाच- श्रुत्वैवं वचनं तस्य दृष्ट्वा भर्तृसुखानि च । लज्जयानम्र मुख्यस्ता लतावातहता इव
नारद म्हणाले: त्याची ही वचनं ऐकून आणि आपल्या पतींचं सुख पाहून त्या मुख्य स्त्रिया लाजेने मान खाली घालून उभ्या राहिल्या, जणू काही वाऱ्याने वाकलेल्या वेलीसारख्या.
तासां तु पुरनारीणां स्मराग्निर्भृशदारुणः । शशाम तस्य शीतेन बटोर्वचनवारिणा
त्या पूर्वीच्या स्त्रियांच्या मनातील ती प्रचंड कामाग्नी त्या ऋषीच्या थंडगार वचनांनी शांत झाली.
उत्थाय चेलुः सर्वास्ता विनिंदंत्य इति स्मरम् । ब्रह्मशक्रादिदेवानामपि मोहकरं नृप
त्या सर्व स्त्रिया उठून उभ्या राहिल्या आणि स्मराला दोष देऊ लागल्या, ज्याच्या मोहाने ब्रह्मा, इंद्र आणि इतर देवताही गोंधळतात, हे राजन.
स्त्रिय ऊचुः । धिगिमं पापकर्माणं शीलदारुकुठारकम् । कामवामदृशां प्रीत्यै धन्यो येन हतः स्मरः
स्त्रिया म्हणाल्या: या पापी कर्म करणाऱ्या, सद्गुण तोडणाऱ्या कुऱ्हाडीला धिक्कार असो, ज्याच्यामुळे सुंदर डोळ्यांच्या स्त्रियांना प्रिय असलेला कामदेव मारला गेला.
किं वदेम जगत्पूज्यां रुक्मिणीं जठरे यया । धृतः प्रद्युम्ननाम्नाऽसौ राहुः स्त्रीशीलचंद्रभुक्
जगात पूज्य असलेल्या रुक्मिणीबद्दल आपण काय बोलावं, जिने त्या स्त्रीधर्माचा ग्रास करणाऱ्या, प्रद्युम्न नावाच्या राहूला आपल्या पोटी धारण केलं?
स देवाधम आयाति यदि नो दृष्टगोचरम् । भूयो ध्यानकृतेशान दृगग्नौ तं क्षिपामहे
तो देवांमध्ये नीच आमच्या नजरेस पडला, तर पुन्हा एकदा, ध्यानाच्या प्रभो, आम्ही त्याला आपल्या दृष्टीच्या अग्नीत टाकू.
येनायं जनितः पापो ह्यात्मारामेण विष्णुना । कृतः षोडशसाहस्रस्त्रीप्रियः का हि नः कथा
ज्याच्यामुळे हा पापी जन्माला आला—स्वतःत रमणाऱ्या विष्णूने—ज्याने त्याला सोळा हजार स्त्रियांमध्ये आसक्त केलं; आमच्याबद्दल याहून अधिक काय सांगावं?