तीर्थं पुण्यतमं राजन्पावनं लोकविश्रुतम् । यत्र सारस्वतो यातः सिद्धिं स तपसोनिधिः
हे तीर्थ सर्वात पवित्र, पावन आणि जगप्रसिद्ध आहे, जिथे तपश्चर्येचा खजिना असलेल्या सारस्वत ऋषींनी सिद्धी मिळवली.
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा वाजपेयफलं लभेत् । सारस्वतीं मतिं चैव लभते नात्र संशयः
त्या तीर्थात स्नान केल्यावर, वाजपेय यज्ञाचे फळ मिळते आणि सरस्वतीची बुद्धीही प्राप्त होते—यात शंका नाही.
ततः कन्याश्रमं गत्वा नियतो ब्रह्मचर्यया । त्रिरात्रमुषितो राजन्नुपवासपरायणः
त्यांनंतर, कन्यांच्या आश्रमात जाऊन, ब्रह्मचर्याचे पालन करत, तीन रात्र उपवास करणारा आणि उपवासात मन लावणारा राजा—
लभेत्कन्याशतं दिव्यं बह्मलोकं च गच्छति । ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थं संनिहितीमपि
शंभर दिव्य कन्या मिळवतो आणि ब्रह्मलोकात जातो. त्यानंतर, धर्म जाणणाऱ्या, सन्निहिती नावाच्या तीर्थात जावे.
यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः । मासि मासि समेष्यंति पुण्येन महतान्विताः
जिथे ब्रह्मा आणि इतर देव, तसेच तपश्चर्येने परिपूर्ण ऋषी, दर महिन्याला मोठ्या पुण्याने एकत्र येतात.
सन्निहित्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे । अश्वमेधशतं तेन इष्टं भवति शाश्वतम्
सन्निहितीमध्ये, राहूने सूर्य ग्रासलेला असताना स्नान केल्यावर, शंभर अश्वमेध यज्ञाचे शाश्वत फळ मिळते.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि अंतरिक्षचराणि च । उदपानाश्च विप्राश्च पुण्यान्यायतनानि च
पृथ्वीवरील सर्व तीर्थक्षेत्रे, आकाशात संचार करणारी तीर्थे, पवित्र विहिरी, विद्वान ब्राह्मण आणि पुण्यशाली देवस्थानं—
निःसंशयममावास्यां समेष्यंति नराधिप । मासिमासि नरव्याघ्र सन्निहित्यां जनेश्वर
हे सर्व, राजन्, अमावस्येला नक्कीच तिथे एकत्र येतात. प्रत्येक महिन्याला, नरश्रेष्ठा, सन्निहितीमध्ये, जनांचा स्वामी, हे घडते.
तीर्थसन्नयनादेव सन्निहिती भुवि विश्रुता । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च स्वर्गलोके महीयते
सर्व तीर्थांची एकत्रता तिथे असल्यामुळे, सन्निहिती पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहे. तिथे स्नान करून आणि पाणी प्यायल्यावर, स्वर्गलोकात सन्मान मिळतो.
अमावास्यां तथा चैव राहुग्रस्ते दिवाकरे । यः श्राद्धं कुरुते मर्त्यस्तस्य पुण्यफलं शृणु
अमावस्येला, तसेच राहूने सूर्य ग्रासलेला असताना, जो मनुष्य तिथे श्राद्ध करतो, त्याला मिळणाऱ्या पुण्यफळाचे ऐक.
अश्वमेधसहस्रस्य सम्यगिष्टस्य यत्फलम् । स्नात एव तदाप्नोति श्राद्धं कृत्वा च मानवः
जो मनुष्य स्नान करून श्राद्ध करतो, त्याला हजार अश्वमेध यज्ञांचे फळ मिळते.
यत्किंचिद्दुष्कृतं कर्म्म स्त्रिया वा पुरुषस्य वा । स्नातमात्रस्य तत्सर्वं नश्यते नात्र संशयः
स्त्री किंवा पुरुषाने केलेले कोणतेही पाप, ज्या क्षणी तो स्नान करतो त्या क्षणी पूर्णपणे नष्ट होते, यात शंका नाही.
पद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मलोकं स गच्छति । अभिवाद्य ततो नाम्ना द्वारपालं मचक्रुकम्
तो मनुष्य कमळासारख्या रंगाच्या रथात बसून ब्रह्मलोकात जातो आणि मग नामानुसार मचकृक नावाच्या द्वारपालाला नमस्कार करतो.
गंगाह्रदश्च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । तत्र स्नायीत धर्मज्ञ ब्रह्मचारी समाहितः
भारतश्रेष्ठा, तिथेच गंगेचे पवित्र कुंड आहे. तिथे धर्मपालन करणारा आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणारा मनुष्य एकाग्रतेने स्नान करावा.
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं विंदति मानवः । पृथिव्यां नैमिषं पुण्यमंतरिक्षे च पुष्करम्
मनुष्याला राजसूय आणि अश्वमेध या दोन्ही यज्ञांचे फळ मिळते. पृथ्वीवर नैमिष क्षेत्र पवित्र आहे, आणि आकाशात पुष्कर क्षेत्र पवित्र आहे.
त्रयाणामपि लोकानां कुरुक्षेत्रं विशिष्यते । पांसवोऽपि कुरुक्षेत्रे वायुनाति समीरिताः
तीनही लोकांमध्ये कुरुक्षेत्र श्रेष्ठ आहे. कुरुक्षेत्रातील वाऱ्याने उडणारे धुळीचे कणही पवित्र होतात.
अपि दुष्कृतकर्म्माणं नयंति परमां गतिम् । दक्षिणेन सरस्वत्यामुत्तरेण सरस्वतीम्
दक्षिण किंवा उत्तर सरस्वतीच्या काठावर असणाऱ्यांनाही, पाप केले असले तरी, तेथे उच्चतम स्थान मिळते.
ये वसंति कुरुक्षेत्रे ते वसंति त्रिविष्टपे । कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि कुरुक्षेत्रे वसाम्यहम्
जे कुरुक्षेत्रात राहतात, ते खरे तर स्वर्गातच राहतात. मी कुरुक्षेत्रात जाईन, मी कुरुक्षेत्रात राहीन.
अप्येकां वाचमुत्मृज्य स्वर्गलोके महीयते । ब्रह्मवेद्यां कुरुक्षेत्रं पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्
फक्त एकदाच कुरुक्षेत्र हे नाव उच्चारले तरी, स्वर्गात मान मिळतो. वेदांनी ओळखलेले, ब्रह्मर्षींच्या सेवेत असलेले हे कुरुक्षेत्र फार पवित्र आहे.
तस्मिन्वसंति ये राजन्न ते शोच्याः कथंचन । तरंडकारंडकयोर्यदंतरं रामह्रदानां च मचक्रुकस्य च । एतत्कुरुक्षेत्र समंतपंचकं पितामहस्योत्तर वेदिरुच्यते
राजा, जे तिथे राहतात त्यांच्यासाठी कधीही शोक करायची गरज नाही. तरंडक आणि अरंडक यांच्यातील अंतर, रामकुंड आणि मचकृक या कुंडांमधील अंतर, हेच कुरुक्षेत्रातील समंतपंचक क्षेत्र आहे, जे पितामहांची उत्तरेकडील वेदी मानली जाते.
नारद उवाच-। ततो गच्छेत धर्म्मज्ञ धर्म्मतीर्थं पुरातनम् । यत्र धर्मो महाभागस्तप्तवानुत्तमं तपः
नारद म्हणाले: त्यानंतर, धर्म जाणणाऱ्याने त्या प्राचीन धर्मतीर्थाकडे जावे, जिथे महान पुण्यशाली धर्माने श्रेष्ठ तप केले.
तेन तीर्थं कृतं पुण्यं स्वेन नाम्ना च चिह्नितम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्धर्मशीलः समाहितः
ते तीर्थ त्याने स्वतःच्या नावाने ओळखले जाते. तिथे जो मनुष्य धर्मशील आणि एकाग्रतेने स्नान करतो, राजन,
आसप्तमं कुलं चैव पुनीते नात्र संशयः । ततो गच्छेत धर्मज्ञ कलाप वनमुत्तमम्
तो आपल्या सात पिढ्यांपर्यंत वंश शुद्ध करतो, यात शंका नाही. त्यानंतर धर्म जाणणाऱ्याने उत्तम कलापवनाकडे जावे.
कृच्छ्रेण महता गत्वा तत्र स्नात्वा समाहितः । अग्निष्टोममवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति
मोठ्या कष्टाने तिथे जाऊन, एकाग्रतेने स्नान केल्यावर, मनुष्याला अग्निष्टोम यज्ञाचे फळ मिळते आणि तो विष्णुलोकात जातो.
सौगंधिकं वनं राजंस्ततो गच्छेत मानवः । यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः
राजन, तिथून पुढे मनुष्याने सौरगंधिक वनात जावे, जिथे ब्रह्मा आणि इतर देव, तसेच तपस्वी ऋषी वास करतात.
सिद्धचारणगंधर्वाः किन्नराः स महोरगाः । तद्वनं प्रविशन्नेव सर्वपापैः प्रमुच्यते
सिद्ध, चारण, गंधर्व, किन्नर आणि महान सर्प तिथे आहेत. त्या वनात फक्त प्रवेश केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
ततो हि सा सरिच्छ्रेष्ठा नदीनामुत्तमा नदी । प्लक्षादेवी स्मृता राजन्महा पुण्या सरस्वती
मग ती सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ अशी नदी आहे, राजन, जी प्लक्षादेवी म्हणून ओळखली जाते, तीच अत्यंत पवित्र सरस्वती आहे.
तत्राभिषेकं कुर्वीत वल्मीकान्निःसृते जले । अर्चयित्वा पितॄन्देवानश्वमेधफलं लभेत्
तिथे वाळवीच्या घरातून वाहणाऱ्या पाण्यात स्नान करावे. पितर आणि देवांची पूजा केल्यावर अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
ईशानाध्युषितं नाम तत्र तीर्थं सुदुर्लभम् । षड्गुणं यन्निपातेषु वल्मीकादिति निश्चयः
तेथे एक अतिशय दुर्मिळ तीर्थ आहे, ज्याला ईशानाध्युषित असे म्हणतात. सर्व वाळवीच्या घरांमध्ये हेच तीर्थ सहा पटीने अधिक पुण्य देणारे आहे, हे निश्चित आहे.
कपिलानां सहस्रं च वाजिमेधं च विंदति । तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र दृष्टमेतत्पुरातनैः
माणसांमध्ये वाघासारख्या श्रेष्ठा, तिथे स्नान केल्यावर हजार कपिल यज्ञांचे आणि एक अश्वमेध यज्ञाचे पुण्य मिळते; हे प्राचीन लोकांनी प्रत्यक्ष पाहिले आहे.