सर्वथा दर्शनं देहि कारुण्यं भज सर्वथा । पर्य्यंतं न प्रपश्यंति कस्य चित्सुजना जनाः
कृपा करून आम्हाला तुझं दर्शन दे, सर्व प्रकारे दया दाखव. चांगल्या माणसांना कोणाच्याही भेटीची आस कधीच संपत नाही.
इत्थं विलप्यताः कन्याः प्रतीक्ष्य च बहुक्षणम् । पितुर्भयाद्गृहं गंतुं शीघ्रमारेभिरे ततः
अशा प्रकारे हळहळत, कन्या बराच वेळ वाट पाहून, वडिलांच्या भीतीने लवकर घरी जायला निघाल्या.
तत्प्रेमनिगडैर्बद्धा भृशं विरहविक्लवाः । कथंचिद्धैर्यमालंब्य ताः स्वंस्वं गृहमागताः
प्रेमाच्या बेड्यांनी घट्ट बांधल्या गेल्या आणि विरहाने व्याकुळ झालेल्या त्या, कसाबसा धीर धरून, प्रत्येक आपल्या घरी परतल्या.
आगत्य पतिताः सर्वा मातॄणां तु समीपतः । किमेतन्मातृभिः पृष्टाः कुतः कालात्ययोऽभवत्
घरी पोहोचल्यावर त्या सर्व आईजवळ जाऊन पडल्या; आईने विचारलं, "हे काय? एवढा उशीर का झाला?"
क्रीडंत्यः किन्नरीभिस्तु सार्द्धं संगतकं यदा । संस्थितास्तेन न ज्ञातो दिवसोऽच्छोदसरोवरे
किन्नरींसोबत खेळताना, त्याच्यासोबत रमून आम्हाला दिवसभर कसा गेला तेच कळलं नाही, आई, त्या स्वच्छ सरोवरावर.
पथि श्रांता वयं मातः संतापस्तेन नस्तनौ । मोहेन महता वक्तुं न केनाप्युत्सहामहे
आई, आम्ही वाटेवर खूप दमलो आहोत; त्या भेटीने आमचं अंग थकलंय. मोठ्या गोंधळामुळे कुणालाच काही बोलायला जमत नाही.
इत्युक्त्वा लुठितास्तत्र मणिभूमौ कुमारिकाः । आकारं गोपयंत्यस्ता मुग्धा जल्पंति मातृभिः
असं सांगून त्या कन्या तिथेच रत्नमय जमिनीवर लोळल्या; आपली मनोवस्था लपवत, निरागसपणे आईशी बोलू लागल्या.
काचिन्नर्तयति क्रीडामयूरं न मुदा तदा । न पाठयति तं कीरं पंजरेऽन्या कुतूहलात्
कोणीतरी खेळातला मोर आनंदाने नाचवत नाही, कुणी कुतूहलाने पिंजऱ्यातल्या पोपटाला बोलायला लावत नाही.
लालयेन्नकुलं नान्या नोल्लापयति सारिकाम् । अपरातीव संमुग्धा नैव खेलति सारसैः
ती आता मुंगूसाला लाड करत नाही, ना साळिकेला गोड बोलावते; जणू काही कुणाचा राग धरल्यासारखी ती बगळ्यांबरोबर खेळत नाही.
भेजिरे न विनोदं ता रेमिरे नैव मंदिरे । ऊचिरे बांधवैर्नालं वीणावाद्यं न चक्रिरे
त्यांना काहीच आनंद वाटत नव्हता, मंदिरातही त्यांना काही गोडी नव्हती; त्यांनी मैत्रिणींना 'पुरे' असे सांगितले आणि वीणा वाजवली नाही.
कल्पद्रुमप्रसूनं यत्सर्वं तच्चानलोपमम् । मंदारकुसुमामोदि न पपुर्मधुरं मधु
कल्पवृक्षाची सगळी फुले जणू काही अग्नीप्रमाणे वाटत होती; मंदाराच्या फुलांचा सुगंध असूनही त्यांनी मध प्यायलं नाही.
योगिन्य इव ताः कन्या नासाग्रन्यस्तलोचनाः । अलक्ष्यध्यानसंतानाः पुरुषोत्तममानसाः
त्या कन्या योगिनींसारख्या नाकाच्या टोकावर नजर लावून बसल्या होत्या; त्यांचे ध्यान कुणालाही कळत नव्हते, त्यांचे मन परमेश्वरात गुंतले होते.
चंद्रकांतमणिच्छन्ने स्रवद्वारिणि कंदरे । क्षणं वातायने स्थित्वा जलयंत्रगृहेक्षणम्
चंद्रकांत मणीच्या छायेत, पाण्याचे थेंब सांडणाऱ्या गुहेत, त्या एक क्षण खिडकीत उभ्या राहून जलयंत्राकडे पाहत होत्या.
रचयंति क्षणं शय्यां दीर्घिकां भोजिनीदलैः । वीज्यमानाः सखीभिस्ताः शीतलैर्नलिनीदलैः
त्या काही क्षणांसाठी भोजनाच्या तलावातील कमळाच्या पानांनी आपली शय्या सजवत होत्या, आणि मैत्रिणी थंड कमळपानांनी त्यांना वाऱ्यावर झुलवत होत्या.
इत्थं युगसमां रात्रिमनयंस्ता वरस्त्रियः । कथंचिद्धारणं कृत्वा विह्वलाः सज्वरा इव
अशा प्रकारे त्या श्रेष्ठ स्त्रियांनी ती रात्र युगासारखी लांब वाटली, कसेबसे मन आवरून, जणू तापाने व्याकुळ झाल्यासारख्या काढली.
प्रातर्व्योममणिं दृष्ट्वा मन्यमानाः स्वजीवितम् । विज्ञाप्य मातरं स्वांस्वां गौरीं पूजयितुं गताः
पहाटे आकाशातील तेजस्वी मणी पाहून, आपल्या जीवनाचा विचार करत, त्यांनी आपल्या आईला सांगितले आणि गौरीची पूजा करायला गेल्या.
स्नात्वा तेन विधानेन पुष्पैर्धूपैस्तथा पुनः । विधाय पूजनं देव्या गायंत्यस्तत्र ताः स्थिताः
त्या विधीनुसार स्नान करून, फुलं आणि धूप अर्पण करून, पुन्हा देवीची पूजा केली आणि तिथे उभ्या राहून गाणी म्हणू लागल्या.
एतस्मिन्नंतरे विप्रः स्नातुं सोऽपि समागतः । पितुराश्रमतस्तस्मादच्छोदेऽत्र सरोवरे
इतक्यात, त्या ब्राह्मण मुलगाही स्नानासाठी आला, वडिलांच्या आश्रमातून या शुद्ध सरोवरात.
मित्रं दृष्ट्वैव रात्र्यंते पद्मिन्य इव कन्यकाः । तत्फुल्लनयना जातास्तं दृष्ट्वा ब्रह्मचारिणम्
रात्र संपता मैत्रिणीला पाहून त्या कन्या जणू पाण्यात उमललेल्या कमळासारख्या आनंदित झाल्या, आणि त्या ब्रह्मचारी मुलाकडे पाहू लागल्या.
गत्वा तत्रैव ताः कन्या समीपं ब्रह्मचारिणः । सव्यापसव्यबंधेन भुजपाशं च चक्रिरे
त्या कन्या तिथेच त्या ब्रह्मचारी मुलाजवळ गेल्या आणि दोन्ही बाजूंनी हातांनी त्याला घट्ट धरले.
गतोऽसि प्रिय पूर्वेद्युर्गंतुमद्य न लभ्यते । वृतस्त्वं नूनमस्माभिर्नात्र तेऽस्ति विचारणा
'प्रिय, काल तू गेला होतास; आज मात्र तुला जाता येणार नाही. आता आम्ही तुला धरले आहे, यावर तुझे काहीच चालणार नाही.'
इत्युक्तो ब्राह्मणः प्राह प्रहसन्बाहुपाशगः । युष्माभिरुच्यते भद्रमनुकूलं प्रियं वचः
असं ऐकून, त्या ब्राह्मणाने त्यांच्या मिठीत हसत उत्तर दिलं, 'तुम्ही फार गोड आणि मनापासून बोलता.'
प्रथमाश्रमनिष्ठस्य किंतु नश्येत मे व्रतम् । विद्याभ्यसनशीलस्य नाभूत्पारं गुरोः कुले
'पण, पहिल्या आश्रमात राहणाऱ्याचं व्रत मोडेल; शिक्षणात गुंतलेल्या विद्यार्थ्याने गुरुकुलात हे करू नये.'
आश्रमे यत्र यो धर्मो रक्षणीयः सुपंडितैः । विवाहोऽयमतो मन्ये न धर्म इति कन्यकाः
'आश्रमात विद्वानांनी जपायचा धर्म म्हणजे विवाह नाही, असं आम्हाला वाटतं,' असं त्या कन्यांनी सांगितलं.
आकर्ण्य विप्रवाक्यानि विप्रमूचुर्वरस्त्रियः । सकलध्वनिसोत्कंठ्यो कोकिलाइव माधवे
ब्राह्मणाचं बोलणं ऐकून त्या श्रेष्ठ स्त्रिया, वसंतात कोकिळा जशी सगळ्या स्वरांची ओढ धरते तशा, उत्तर देऊ लागल्या.
धर्मादर्थोऽर्थतः कामः कामात्सुखफलोदयः । इत्येवं निश्चयज्ञास्ते वर्णयंति विपश्चितः
'धर्मातून संपत्ती, संपत्तीतून इच्छा, इच्छेतून सुखाचं फळ मिळतं — असं ज्ञानी लोक ठामपणे सांगतात.'
सकामो धर्मबाहुल्यात्पुरतस्ते समुत्थितः । सेव्यतां विविधैर्भोगैः स्वच्छाभूमिरियं यतः
इच्छा आणि धर्माच्या विपुलतेमुळे तू पूर्वीच प्रकट झालीस; ही निर्मळ भूमी तुझी आहे, म्हणून विविध सुखांनी तिला उपभोग.
श्रुत्वा तद्वचनं तासां प्राह गंभीरया गिरा । तथ्यं वो वचनं किंतु ममाप्यावश्यकं व्रतम्
त्यांचे शब्द ऐकून त्याने गंभीर आवाजात उत्तर दिले: 'तुमचे बोलणे खरे आहे, पण माझेही एक आवश्यक व्रत आहे.'
प्राप्यानुज्ञां गुरोः कुर्वे विवाहकर्म नान्यथा । इत्युक्ताः पुनरूचुस्ताः स्फुटं मूढोऽसि सुंदर
'गुरूंची परवानगी मिळाल्यावरच मी विवाहाचा विधी करीन, अन्यथा नाही.' असे त्याने सांगितल्यावर त्यांनी पुन्हा स्पष्टपणे म्हटले: 'सुंदर, तू मूर्ख आहेस.'
सिद्धौषधं ब्रह्मधिया रसायनं सिद्धिर्निधिः साधुकुला वरांगनाः । मंत्रस्तथा सिद्धरसश्च धर्मतो मुने निषेव्याः सुधिया समागताः
सिद्ध औषध, ब्रह्मज्ञानाचा अमृत, संपन्न संपत्ती, श्रेष्ठ कुळ, सुंदर स्त्रिया, मंत्र आणि सिद्ध रस—हे सर्व, हे मुनी, बुद्धिमानांनी धर्माने मिळाले असता उपभोगावे.