कन्या ऊचुः-। इंद्रजालं स्फुटं वेत्ति मायां जानाति वा पुनः । दृष्टोऽप्यदृष्टरूपोभूदित्यूचुस्ताः परस्परम्
कन्यांनी एकमेकींना म्हटलं, "हा जणू काही जादूगारच आहे, माया त्याला ठाऊक आहे; आपल्याला दिसला तरी, क्षणात अदृश्य कसा झाला!"
व्याप्तं च हृदयं तासां तदैव विरहाग्निना । ज्वलद्दावानलेनेव सुस्निग्धं सर्वकाननम्
त्याच क्षणी विरहाच्या आगीने त्यांच्या हृदयात जळू लागलं, जणू काही घनदाट जंगलाला प्रचंड दावानळाने पेट घातला असावा.
त्यजेंद्रजालिकां विद्यां कांत दर्शय सत्वरम् । आत्मानं न हि ते युक्तं प्राग्ग्रासे मक्षिकोपमम्
आमच्या प्रिय, ही जादूची कला सोड आणि लवकर प्रकट हो; डोळ्यांसमोरून माशी उडून जावी तसं अदृश्य होणं तुला शोभत नाही.
हा कष्टं दर्शितः कस्माद्धात्रा त्वं घटितः कुतः । ज्ञातं महानुसंतापहेतुर्नः स्वं विनिर्मितः
हाय, किती दु:ख! तुला आपल्याला दाखवलं तरी का? कोणाने तुला इथे आणलं? आता समजलं, तू आमच्या मोठ्या दु:खासाठीच निर्माण झालास.
कच्चित्ते निर्दयं चेतः कच्चिदस्मासु नो मतिः । कच्चित्क्रूरोऽसि हे कांत कच्चिन्मुष्णासि नो मनः
खरंच तुझं हृदय कठोर आहे का? आमच्याबद्दल तुला काहीच वाटत नाही का? प्रिय, तू इतका क्रूर आहेस का? आमचं मन तू चोरून नेलं आहेस का?
कच्चिन्न प्रत्ययोस्मा सु कच्चिदस्मान्परीक्षसे । कच्चिन्निर्ममता शीलः कच्चिन्मायाविशारदः
तू आमच्याशी भेटायला आलाच नाहीस का? आम्हाला तपासत आहेस का? तुझ्या स्वभावात ममता नाही का? तू मायेचा जाणकार आहेस का?
कच्चिच्चित्ते प्रवेष्टुं च वेत्सि विज्ञानलाघवम् । कच्चिन्निष्क्रमणोपायं न जानासि कुतः पुनः
तुला खरंच मनात प्रवेश करायचं कौशल्य माहीत आहे का? की बाहेर पडायचा मार्ग तुला माहित नाही, असं का?
कच्चिद्विनापराधं तु किमस्मासु प्रकुप्यसे । कच्चिद्दुःखं न जानासि परेषां विप्रलंभनम्
काहीही अपराध न करता आमच्यावर रागावतोस का? दुसऱ्यांच्या विरहाचं दु:ख तुला माहीत नाही का?
त्वद्दर्शनं विना नष्टा हृदयेश्वर सांप्रतम् । न जीवामोऽथ जीवामः पुनस्त्वद्दर्शनाशया
हृदयाचे स्वामी, तुझ्या दर्शनावाचून आम्ही हरवून गेलो आहोत; जगत नाही, पण पुन्हा तुझ्या दर्शनाच्या आशेवर जगतो आहोत.
वयं च नीयतां तत्र शीघ्रं यत्र गतो भवान् । त्वद्दर्शनहरो धाता व्यधान्मोदांकुरच्छिदाम्
तू जिथे गेला आहेस तिथे आम्हालाही लवकर घेऊन जा; तुझ्या दर्शनापासून वंचित करणाऱ्या सृष्टीकर्त्याने आमच्या आनंदाचे अंकुरच मोडले.
सर्वथा दर्शनं देहि कारुण्यं भज सर्वथा । पर्य्यंतं न प्रपश्यंति कस्य चित्सुजना जनाः
कृपा करून आम्हाला तुझं दर्शन दे, सर्व प्रकारे दया दाखव. चांगल्या माणसांना कोणाच्याही भेटीची आस कधीच संपत नाही.
इत्थं विलप्यताः कन्याः प्रतीक्ष्य च बहुक्षणम् । पितुर्भयाद्गृहं गंतुं शीघ्रमारेभिरे ततः
अशा प्रकारे हळहळत, कन्या बराच वेळ वाट पाहून, वडिलांच्या भीतीने लवकर घरी जायला निघाल्या.
तत्प्रेमनिगडैर्बद्धा भृशं विरहविक्लवाः । कथंचिद्धैर्यमालंब्य ताः स्वंस्वं गृहमागताः
प्रेमाच्या बेड्यांनी घट्ट बांधल्या गेल्या आणि विरहाने व्याकुळ झालेल्या त्या, कसाबसा धीर धरून, प्रत्येक आपल्या घरी परतल्या.
आगत्य पतिताः सर्वा मातॄणां तु समीपतः । किमेतन्मातृभिः पृष्टाः कुतः कालात्ययोऽभवत्
घरी पोहोचल्यावर त्या सर्व आईजवळ जाऊन पडल्या; आईने विचारलं, "हे काय? एवढा उशीर का झाला?"
क्रीडंत्यः किन्नरीभिस्तु सार्द्धं संगतकं यदा । संस्थितास्तेन न ज्ञातो दिवसोऽच्छोदसरोवरे
किन्नरींसोबत खेळताना, त्याच्यासोबत रमून आम्हाला दिवसभर कसा गेला तेच कळलं नाही, आई, त्या स्वच्छ सरोवरावर.
पथि श्रांता वयं मातः संतापस्तेन नस्तनौ । मोहेन महता वक्तुं न केनाप्युत्सहामहे
आई, आम्ही वाटेवर खूप दमलो आहोत; त्या भेटीने आमचं अंग थकलंय. मोठ्या गोंधळामुळे कुणालाच काही बोलायला जमत नाही.
इत्युक्त्वा लुठितास्तत्र मणिभूमौ कुमारिकाः । आकारं गोपयंत्यस्ता मुग्धा जल्पंति मातृभिः
असं सांगून त्या कन्या तिथेच रत्नमय जमिनीवर लोळल्या; आपली मनोवस्था लपवत, निरागसपणे आईशी बोलू लागल्या.
काचिन्नर्तयति क्रीडामयूरं न मुदा तदा । न पाठयति तं कीरं पंजरेऽन्या कुतूहलात्
कोणीतरी खेळातला मोर आनंदाने नाचवत नाही, कुणी कुतूहलाने पिंजऱ्यातल्या पोपटाला बोलायला लावत नाही.
लालयेन्नकुलं नान्या नोल्लापयति सारिकाम् । अपरातीव संमुग्धा नैव खेलति सारसैः
ती आता मुंगूसाला लाड करत नाही, ना साळिकेला गोड बोलावते; जणू काही कुणाचा राग धरल्यासारखी ती बगळ्यांबरोबर खेळत नाही.
भेजिरे न विनोदं ता रेमिरे नैव मंदिरे । ऊचिरे बांधवैर्नालं वीणावाद्यं न चक्रिरे
त्यांना काहीच आनंद वाटत नव्हता, मंदिरातही त्यांना काही गोडी नव्हती; त्यांनी मैत्रिणींना 'पुरे' असे सांगितले आणि वीणा वाजवली नाही.
कल्पद्रुमप्रसूनं यत्सर्वं तच्चानलोपमम् । मंदारकुसुमामोदि न पपुर्मधुरं मधु
कल्पवृक्षाची सगळी फुले जणू काही अग्नीप्रमाणे वाटत होती; मंदाराच्या फुलांचा सुगंध असूनही त्यांनी मध प्यायलं नाही.
योगिन्य इव ताः कन्या नासाग्रन्यस्तलोचनाः । अलक्ष्यध्यानसंतानाः पुरुषोत्तममानसाः
त्या कन्या योगिनींसारख्या नाकाच्या टोकावर नजर लावून बसल्या होत्या; त्यांचे ध्यान कुणालाही कळत नव्हते, त्यांचे मन परमेश्वरात गुंतले होते.
चंद्रकांतमणिच्छन्ने स्रवद्वारिणि कंदरे । क्षणं वातायने स्थित्वा जलयंत्रगृहेक्षणम्
चंद्रकांत मणीच्या छायेत, पाण्याचे थेंब सांडणाऱ्या गुहेत, त्या एक क्षण खिडकीत उभ्या राहून जलयंत्राकडे पाहत होत्या.
रचयंति क्षणं शय्यां दीर्घिकां भोजिनीदलैः । वीज्यमानाः सखीभिस्ताः शीतलैर्नलिनीदलैः
त्या काही क्षणांसाठी भोजनाच्या तलावातील कमळाच्या पानांनी आपली शय्या सजवत होत्या, आणि मैत्रिणी थंड कमळपानांनी त्यांना वाऱ्यावर झुलवत होत्या.
इत्थं युगसमां रात्रिमनयंस्ता वरस्त्रियः । कथंचिद्धारणं कृत्वा विह्वलाः सज्वरा इव
अशा प्रकारे त्या श्रेष्ठ स्त्रियांनी ती रात्र युगासारखी लांब वाटली, कसेबसे मन आवरून, जणू तापाने व्याकुळ झाल्यासारख्या काढली.
प्रातर्व्योममणिं दृष्ट्वा मन्यमानाः स्वजीवितम् । विज्ञाप्य मातरं स्वांस्वां गौरीं पूजयितुं गताः
पहाटे आकाशातील तेजस्वी मणी पाहून, आपल्या जीवनाचा विचार करत, त्यांनी आपल्या आईला सांगितले आणि गौरीची पूजा करायला गेल्या.
स्नात्वा तेन विधानेन पुष्पैर्धूपैस्तथा पुनः । विधाय पूजनं देव्या गायंत्यस्तत्र ताः स्थिताः
त्या विधीनुसार स्नान करून, फुलं आणि धूप अर्पण करून, पुन्हा देवीची पूजा केली आणि तिथे उभ्या राहून गाणी म्हणू लागल्या.
एतस्मिन्नंतरे विप्रः स्नातुं सोऽपि समागतः । पितुराश्रमतस्तस्मादच्छोदेऽत्र सरोवरे
इतक्यात, त्या ब्राह्मण मुलगाही स्नानासाठी आला, वडिलांच्या आश्रमातून या शुद्ध सरोवरात.
मित्रं दृष्ट्वैव रात्र्यंते पद्मिन्य इव कन्यकाः । तत्फुल्लनयना जातास्तं दृष्ट्वा ब्रह्मचारिणम्
रात्र संपता मैत्रिणीला पाहून त्या कन्या जणू पाण्यात उमललेल्या कमळासारख्या आनंदित झाल्या, आणि त्या ब्रह्मचारी मुलाकडे पाहू लागल्या.
गत्वा तत्रैव ताः कन्या समीपं ब्रह्मचारिणः । सव्यापसव्यबंधेन भुजपाशं च चक्रिरे
त्या कन्या तिथेच त्या ब्रह्मचारी मुलाजवळ गेल्या आणि दोन्ही बाजूंनी हातांनी त्याला घट्ट धरले.