गाधिसंभवपराशरादयः कंडुदेवलमुखाश्च ये द्विजाः । तेऽपि योगि बलिनो विमोहिताः लीलया तदबलाभिरद्भुतम्
गाधीपासून जन्मलेले पराशर, कंडु, देवल आणि इतर जे ब्राह्मण योगशक्तीने बलवान होते, तेही त्या स्त्रियांनी सहज मोहात पाडले गेले.
योषितां नयनतीक्ष्णसायकैर्भ्रूलतासुदृढचापनिर्गतैः । धन्विना मकरकेतुना हतः कस्य नो पतति वामनो मृगः
स्त्रियांच्या कटाक्षांच्या तीक्ष्ण बाणांनी, त्यांच्या वक्र भुवयांच्या मजबूत धनुष्यांतून सुटलेल्या, मकरध्वज या धनुर्धारीने कोणाला पाडले नाही? अगदी लहान हरणही पडते.
तावदेव नयधीर्विराजते तावदेव जनताभयं भवेत् । तावदेव धृतचित्तता भृशं तावदेव गणना कुलस्य च
जितका काळ विवेक टिकतो, तितका काळ माणसाची कीर्ती सुरक्षित राहते, तितका काळ मनाची स्थिरता असते, आणि तितकाच काळ कुळाचा मान राखला जातो—
तावदेव तपसः प्रगल्भता तावदेव शमसेवनं नृणाम् । यावदेव ललनेक्षणा स वैर्माद्यते द्रुतमदैर्न पूरुषः
तितका काळ तपशक्ती तेजस्वी राहते, तितका काळ पुरुष संयम पाळतात, जोपर्यंत स्त्रियांच्या कटाक्षांनी मन वेडं होत नाही.
मोहयंति मदयंति रागिणं योषितः स्वललितैर्मनोहरैः । मोदयंति मदयंति मामिमा धर्मरक्षणपरं हि स्वैर्गुणैः
स्त्रिया आपल्या मोहक आणि आकर्षक वागण्याने कामुकांना मोहात पाडतात आणि वेडावून टाकतात; पण या येथे त्यांच्या सद्गुणांनी मला आनंद आणि भारावून टाकतात, कारण मी धर्मरक्षणात मन लावले आहे.
मांसरक्तमलमूत्रनिर्मिते योषितां वपुषि निर्गुणेऽशुचौ । कामिनस्तु परिकल्प्य चारुतामाविशंति सुविमूढचेतसः
जे खरोखरच अति मोहात पडतात, ते स्त्रियांच्या देहात सौंदर्य पाहतात, जे मांस, रक्त, घाण आणि मूत्राने बनलेले, गुणहीन आणि अशुद्ध आहेत.
दारुणा हि परिकीर्तितांगना साधुभिर्विमलबुद्धिभिर्बुधैः । यावदेव न समीपगा इमास्तावदेव हि गृहं व्रजाम्यहम्
शुद्ध आणि निर्मळ बुद्धी असलेल्या ज्ञानी लोकांनी स्त्रियांना कठोरच म्हटले आहे; जोपर्यंत या जवळ येत नाहीत, तोपर्यंत मी घरी परततो.
समीपं तस्य यावन्न आगच्छंति वरस्त्रियः । वैष्णवेन प्रभावेण तावदंतर्दधे द्विजः
त्या श्रेष्ठ स्त्रिया जवळ येण्याआधीच, त्या ब्राह्मणाने विष्णूच्या प्रभावाने आपली प्रतिमा अदृश्य केली.
तस्य योगबलाद्भूप गतस्यादर्शनं तदा । दृष्ट्वा तदद्भुतं कर्म वैष्णवब्रह्मचारिणः
त्याच्या योगशक्तीने, राजन, तो अदृश्य झाला; विष्णुभक्त ब्रह्मचारीचे ते अद्भुत कृत्य पाहून—
वित्रस्तनयना बाला कुरंग्य इव कातराः । संक्रांतनयनाः शून्या ददृशुस्ता दिशोदश
त्या तरुणी, डोळ्यांत भीती घेऊन, हरिणीसारख्या घाबरलेल्या, व्याकुळ नजरेने सर्व दिशांना पाहू लागल्या.
कन्या ऊचुः-। इंद्रजालं स्फुटं वेत्ति मायां जानाति वा पुनः । दृष्टोऽप्यदृष्टरूपोभूदित्यूचुस्ताः परस्परम्
कन्यांनी एकमेकींना म्हटलं, "हा जणू काही जादूगारच आहे, माया त्याला ठाऊक आहे; आपल्याला दिसला तरी, क्षणात अदृश्य कसा झाला!"
व्याप्तं च हृदयं तासां तदैव विरहाग्निना । ज्वलद्दावानलेनेव सुस्निग्धं सर्वकाननम्
त्याच क्षणी विरहाच्या आगीने त्यांच्या हृदयात जळू लागलं, जणू काही घनदाट जंगलाला प्रचंड दावानळाने पेट घातला असावा.
त्यजेंद्रजालिकां विद्यां कांत दर्शय सत्वरम् । आत्मानं न हि ते युक्तं प्राग्ग्रासे मक्षिकोपमम्
आमच्या प्रिय, ही जादूची कला सोड आणि लवकर प्रकट हो; डोळ्यांसमोरून माशी उडून जावी तसं अदृश्य होणं तुला शोभत नाही.
हा कष्टं दर्शितः कस्माद्धात्रा त्वं घटितः कुतः । ज्ञातं महानुसंतापहेतुर्नः स्वं विनिर्मितः
हाय, किती दु:ख! तुला आपल्याला दाखवलं तरी का? कोणाने तुला इथे आणलं? आता समजलं, तू आमच्या मोठ्या दु:खासाठीच निर्माण झालास.
कच्चित्ते निर्दयं चेतः कच्चिदस्मासु नो मतिः । कच्चित्क्रूरोऽसि हे कांत कच्चिन्मुष्णासि नो मनः
खरंच तुझं हृदय कठोर आहे का? आमच्याबद्दल तुला काहीच वाटत नाही का? प्रिय, तू इतका क्रूर आहेस का? आमचं मन तू चोरून नेलं आहेस का?
कच्चिन्न प्रत्ययोस्मा सु कच्चिदस्मान्परीक्षसे । कच्चिन्निर्ममता शीलः कच्चिन्मायाविशारदः
तू आमच्याशी भेटायला आलाच नाहीस का? आम्हाला तपासत आहेस का? तुझ्या स्वभावात ममता नाही का? तू मायेचा जाणकार आहेस का?
कच्चिच्चित्ते प्रवेष्टुं च वेत्सि विज्ञानलाघवम् । कच्चिन्निष्क्रमणोपायं न जानासि कुतः पुनः
तुला खरंच मनात प्रवेश करायचं कौशल्य माहीत आहे का? की बाहेर पडायचा मार्ग तुला माहित नाही, असं का?
कच्चिद्विनापराधं तु किमस्मासु प्रकुप्यसे । कच्चिद्दुःखं न जानासि परेषां विप्रलंभनम्
काहीही अपराध न करता आमच्यावर रागावतोस का? दुसऱ्यांच्या विरहाचं दु:ख तुला माहीत नाही का?
त्वद्दर्शनं विना नष्टा हृदयेश्वर सांप्रतम् । न जीवामोऽथ जीवामः पुनस्त्वद्दर्शनाशया
हृदयाचे स्वामी, तुझ्या दर्शनावाचून आम्ही हरवून गेलो आहोत; जगत नाही, पण पुन्हा तुझ्या दर्शनाच्या आशेवर जगतो आहोत.
वयं च नीयतां तत्र शीघ्रं यत्र गतो भवान् । त्वद्दर्शनहरो धाता व्यधान्मोदांकुरच्छिदाम्
तू जिथे गेला आहेस तिथे आम्हालाही लवकर घेऊन जा; तुझ्या दर्शनापासून वंचित करणाऱ्या सृष्टीकर्त्याने आमच्या आनंदाचे अंकुरच मोडले.
सर्वथा दर्शनं देहि कारुण्यं भज सर्वथा । पर्य्यंतं न प्रपश्यंति कस्य चित्सुजना जनाः
कृपा करून आम्हाला तुझं दर्शन दे, सर्व प्रकारे दया दाखव. चांगल्या माणसांना कोणाच्याही भेटीची आस कधीच संपत नाही.
इत्थं विलप्यताः कन्याः प्रतीक्ष्य च बहुक्षणम् । पितुर्भयाद्गृहं गंतुं शीघ्रमारेभिरे ततः
अशा प्रकारे हळहळत, कन्या बराच वेळ वाट पाहून, वडिलांच्या भीतीने लवकर घरी जायला निघाल्या.
तत्प्रेमनिगडैर्बद्धा भृशं विरहविक्लवाः । कथंचिद्धैर्यमालंब्य ताः स्वंस्वं गृहमागताः
प्रेमाच्या बेड्यांनी घट्ट बांधल्या गेल्या आणि विरहाने व्याकुळ झालेल्या त्या, कसाबसा धीर धरून, प्रत्येक आपल्या घरी परतल्या.
आगत्य पतिताः सर्वा मातॄणां तु समीपतः । किमेतन्मातृभिः पृष्टाः कुतः कालात्ययोऽभवत्
घरी पोहोचल्यावर त्या सर्व आईजवळ जाऊन पडल्या; आईने विचारलं, "हे काय? एवढा उशीर का झाला?"
क्रीडंत्यः किन्नरीभिस्तु सार्द्धं संगतकं यदा । संस्थितास्तेन न ज्ञातो दिवसोऽच्छोदसरोवरे
किन्नरींसोबत खेळताना, त्याच्यासोबत रमून आम्हाला दिवसभर कसा गेला तेच कळलं नाही, आई, त्या स्वच्छ सरोवरावर.
पथि श्रांता वयं मातः संतापस्तेन नस्तनौ । मोहेन महता वक्तुं न केनाप्युत्सहामहे
आई, आम्ही वाटेवर खूप दमलो आहोत; त्या भेटीने आमचं अंग थकलंय. मोठ्या गोंधळामुळे कुणालाच काही बोलायला जमत नाही.
इत्युक्त्वा लुठितास्तत्र मणिभूमौ कुमारिकाः । आकारं गोपयंत्यस्ता मुग्धा जल्पंति मातृभिः
असं सांगून त्या कन्या तिथेच रत्नमय जमिनीवर लोळल्या; आपली मनोवस्था लपवत, निरागसपणे आईशी बोलू लागल्या.
काचिन्नर्तयति क्रीडामयूरं न मुदा तदा । न पाठयति तं कीरं पंजरेऽन्या कुतूहलात्
कोणीतरी खेळातला मोर आनंदाने नाचवत नाही, कुणी कुतूहलाने पिंजऱ्यातल्या पोपटाला बोलायला लावत नाही.
लालयेन्नकुलं नान्या नोल्लापयति सारिकाम् । अपरातीव संमुग्धा नैव खेलति सारसैः
ती आता मुंगूसाला लाड करत नाही, ना साळिकेला गोड बोलावते; जणू काही कुणाचा राग धरल्यासारखी ती बगळ्यांबरोबर खेळत नाही.
भेजिरे न विनोदं ता रेमिरे नैव मंदिरे । ऊचिरे बांधवैर्नालं वीणावाद्यं न चक्रिरे
त्यांना काहीच आनंद वाटत नव्हता, मंदिरातही त्यांना काही गोडी नव्हती; त्यांनी मैत्रिणींना 'पुरे' असे सांगितले आणि वीणा वाजवली नाही.