तत्रोपवासं कृत्वा ये पश्यंति विमलेश्वरम् । सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं व्रजंति ते
जे लोक तिथे उपवास करून विमलेश्वराचे दर्शन घेतात, त्यांचे मन सर्व पापांतून शुद्ध होते आणि ते रुद्रलोकात जातात.
ततो गच्छेत राजेंद्र केशिनीतीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नुपवासपरायणः
नंतर, राजा, उत्तम केशिनी तीर्थाकडे जावे. तिथे जो मनुष्य स्नान करतो आणि उपवासाला वाहिलेला असतो—
उपोष्य रजनीमेकां नियतो नियताशनः । तत्र तीर्थप्रभावेण मुच्यते ब्रह्महत्यया
एक रात्र उपवास करून, संयम ठेवून आणि आहार मर्यादित ठेवून, त्या तीर्थाच्या प्रभावाने ब्रह्महत्या या पापातून मुक्त होतो.
सर्वतीर्थाभिषेकं च यः पश्येत्सागरेश्वरम् । योजनाभ्यंतरे तिष्ठेदावर्ते संस्थितः शिवः
जो कोणी सागरेश्वर येथे सर्व तीर्थांचे अभिषेक पाहतो, जिथे दोन योजनांच्या आत शिव जलवर्तुळात स्थित आहेत—
तं दृष्ट्वा सर्वतीर्थानि दृष्टानि स्युर्न संशयः । सर्वपापविनिर्मुक्तो यत्र रुद्र सः गच्छति
त्यांचे दर्शन घेतल्यावर सर्व तीर्थांचे दर्शन झाले असे मानले जाते, यात शंका नाही; सर्व पापांतून मुक्त होऊन तिथे रुद्राकडे जातो.
नर्मदासंगमं यावद्यावच्चामरकंटकम् । तत्रांतरे महाराजन्तीर्थकोट्योदकस्थिताः
नर्मदा संगमापासून अमरकंटकपर्यंत, राजन, या दरम्यान कोट्यवधी पवित्र जलस्थाने आहेत.
तीर्थात्तीर्थाटनं चर्या ऋषिकोटिनिषेविता । अग्निहोत्रैश्च दिव्यांशैः सर्वैर्ज्ञानपरायणैः
तीर्थयात्रा, तीर्थांमध्ये फिरणे, अनेक ऋषींनी केलेली सेवा, आणि ज्ञानाला समर्पित असलेल्या लोकांनी केलेली सर्व दिव्य अग्निहोत्र विधी—
सेवितास्तेन राजेंद्र ईप्सितार्थप्रदायिकाः । यश्चेदं वै पठेन्नित्यं शृणुयाद्वापि भक्तितः
हे सर्व, राजन, इच्छित फळ देणाऱ्यांनी केलेले आहे. आणि जो कोणी हे रोज वाचतो किंवा भक्तीने ऐकतो—
तं तु तीर्थानि सर्वाणि अभिषिंचंति पांडव । नर्मदा च सदा प्रीता भवेद्वै नात्र संशयः
त्याच्यावर सर्व तीर्थक्षेत्रे कृपा करतात, पांडुपुत्रा, आणि नर्मदा नेहमीच त्याच्यावर प्रसन्न असते; याबद्दल काहीही शंका नाही.
प्रीतस्तस्य भवेद्रुद्रो मार्कंडेयो महामुनिः । वंध्या च लभते पुत्रान्दुर्भगा सुभगाभवेत्
त्याच्यावर रुद्र प्रसन्न होतो, तसेच महर्षी मार्कंडेयही. वंध्या स्त्रीला पुत्रप्राप्ती होते, आणि दुर्दैवी स्त्रीचे भाग्य उजळते.
कुमारीं लभते भर्त्ता यच्च यो वाञ्छते फलम् । तदेव लभते सर्वं नात्र कार्या विचारणा
कुमारीला योग्य पती मिळतो, आणि जो जे फळ इच्छितो ते सर्व त्याला मिळते; याबद्दल काहीच शंका धरू नये.
ब्राह्मणो वेदमाप्नोति क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यस्तु लभते धान्यं शूद्रः प्राप्नोति सद्गतिम्
ब्राह्मणाला वेदज्ञान मिळते, क्षत्रिय विजयी होतो, वैश्याला धनप्राप्ती होते, आणि शूद्राला उत्तम गति मिळते.
मूर्खस्तु लभते विद्यां त्रिसंध्यं यः पठेन्नरः । नरकं च न पश्येत वियोनिं च न गच्छति
मूर्खालाही विद्या मिळते, जो मनुष्य हे सकाळ, दुपार आणि संध्याकाळी वाचतो; तो नरक पाहत नाही, आणि नीच योनीत जन्म घेत नाही.
नारद उवाच- एवं ते कथितं राजन्नर्मदातीर्थमुत्तमम् । पुरा गंधर्वकन्यानां शापजं भयमुल्बणम्
नारद म्हणाले— राजन, मी तुला नर्मदेचे श्रेष्ठ तीर्थ आणि पूर्वी गंधर्वकन्यांच्या शापामुळे निर्माण झालेल्या भयंकर भीतीबद्दल सांगितले.
नाशितं तन्महाराज रेवाजलकणाग्निना । रेवाजलकणस्पर्शान्मुक्तो भवति मानवः
हे सर्व, महराजा, रेवा नदीच्या पाण्याच्या थेंबांच्या तेजामुळे नष्ट झाले; रेवा जलाच्या स्पर्शाने मनुष्य मुक्त होतो.
युधिष्ठिर उवाच- भगवन्बहुकन्याभिः शापो लंभि कथं कुतः । कस्यापत्यानि तास्तासां नाम किं कीदृशं वयः
युधिष्ठिर म्हणाले— भगवन्, इतक्या अनेक कन्यांवर शाप कसा आणि का आला? त्या कोणाच्या मुली होत्या, त्यांची नावे काय, त्यांचे वय कसे होते?
कथं रेवाजलस्पर्शाद्विपाकाच्छापसंभवात् । विमुक्ताः कुत्र ताः सस्नुः सर्वं मे कथय प्रभो
रेवा जलाच्या स्पर्शाने त्या शापातून कशा मुक्त झाल्या, आणि त्या कुठे स्नान केल्या? हे सर्व मला सांगा, प्रभो.
नर्मदातीर्थमाहात्म्यं चमत्कारकरं भवेत् । श्रवणादपि पापानां मलनाशनमुच्यते
नर्मदेच्या तीर्थाचे माहात्म्य खरोखरच अद्भुत आहे; त्याचे श्रवण केले तरी पापांचे कलंक नष्ट होतात, असे सांगितले आहे.
नर्मदानर्मदाशब्दो येन केनचिदुच्यते । तस्य स्याच्छाश्वती मुक्तिर्यावदाचंद्र तारकम्
जो कोणी 'नर्मदा' किंवा 'नर्मदा नदी' हे नाव जरी उच्चारतो, त्याला चंद्र आणि तारे अस्तित्वात असतील तोपर्यंत शाश्वत मुक्ती मिळते.
व्याहृतं भवता पूर्वं रेवामाहात्म्यमुत्तमम् । तथापि चरितं साधो यदेतत्तन्निगद्यताम्
तुम्ही पूर्वी मला रेवेचे श्रेष्ठ माहात्म्य सांगितले आहे; तरीही, हे साधू, त्या कथेचे वर्णन पुन्हा सांगा.
अथ चोत्तमवार्ताया सेवितव्या मनीषिभिः । अतः पृच्छामि विप्रेंद्र रेवामाहात्म्यमुत्तमम् । इतिहासं वद विभो कन्यानां चरितोज्ज्वलम्
उत्तम कथा ज्ञानी लोकांनी ऐकावीच, म्हणून मी विचारतो, श्रेष्ठ ब्राह्मणा, रेवेचे श्रेष्ठ माहात्म्य आणि त्या कन्यांची उज्ज्वल कथा मला सांगा.
नारद उवाच- श्रूयतां राजशार्दूल धर्मगर्भापरा कथा । यथारणिर्वह्निगर्भा धर्म्मस्तु ब्रह्मसूरिव
नारद म्हणाले— राजशार्दूल, धर्माने परिपूर्ण अशी ही कथा ऐका; जशी लाकडात अग्नी दडलेला असतो, तशीच धर्माची बीजं या कथेत आहेत.
गंधर्वः शुकसंगीतिस्तस्य कन्या प्रमोहिनी । सुशीलस्य सुशीला च सुस्वरा स्वरवेदिनः
शुकसंगीत नावाच्या गंधर्वाला प्रमोहिनी नावाची कन्या होती, आणि सुशील नावाच्या गंधर्वाची सुशीला नावाची कन्या होती, ती सूर आणि स्वरज्ञानात निपुण होती.
सुतारा चंद्रकांतस्य चंद्रिका सुप्रभस्य च । इमानि वरनामानि तासामप्सरसां नृप
चंद्रकांताची कन्या सुतारा, सुप्रभाची कन्या चंद्रिका; या त्या अप्सरांच्या सुंदर नावांच्या कन्या आहेत, राजन.
कुमार्यः पंच सर्वास्ता वयसा सुभगाः पुनः । भाषंते च मिथस्तास्तु भगिन्य इव सर्वदा
त्या पाचही कुमारिका तारुण्याने उजळून निघाल्या होत्या. त्या नेहमी एकमेकींशी बहिणीसारख्या गप्पा मारत.
चंद्रादिव विनिष्क्रांताश्चंद्रिका इव सोज्ज्वलाः । चंद्राननाः सुकेश्यश्च चंद्रकांताइवोज्ज्वलाः
त्या जणू चंद्रातून निघालेल्या चांदण्यासारख्या तेजस्वी होत्या. त्यांचे चेहरे चंद्रासारखे उजळ, केस सुंदर, आणि तेज चंद्रकिरणांसारखे होते.
देवेष्वेता विलासिन्यः कौमुद्यः कैरवेष्विव । लावण्यपिंडसंभूता दिव्यरूपा मनोहराः
देवतांमध्ये या खेळकर कुमारिका जणू कमळांमध्ये फुललेली चांदणीच वाटत. त्या सौंदर्याच्या सारातून जन्मलेल्या, दिव्य आणि मनमोहक रूपाच्या होत्या.
उद्भिन्नकुचपद्मिन्यः केतक्य इव माधवे । उत्पन्नयौवनैः कांता वल्लीव नवपल्लवैः
त्यांचे उरोज जणू उमललेल्या कमळांसारखे, वसंतातील केतकीच्या फुलांसारखे, नव्याने फुललेल्या वेलीसारखे त्यांचे यौवन खुलले होते.
हेमगौराश्च हेमाभा हेमाभरणभूषिताः । हेमचंपकमालिन्यो हेमच्छविसुवाससः
त्यांचा रंग सोन्यासारखा, तेजही सोन्यासारखेच, सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेल्या, सोन्याच्या चंपकांच्या माळा घातलेल्या, आणि सोन्यासारख्या झगमगत्या वस्त्रांनी परिधान केलेल्या होत्या.
स्वरग्रामावलीहासु विविधा मूर्च्छनासु च । तालवाद्यविनोदेषु वेणुवीणाप्रवादने
स्वरांच्या रचनेत, विविध सूरांमध्ये, तालवाद्यांच्या आनंदात, आणि वेणू-विणे वाजवण्यात त्या पारंगत होत्या.