भगवन्भूतभव्येश सर्वपापप्रणाशनम् । तीर्थानां परमं तीर्थं तद्वदस्व महेश्वर
भगवंत, भूत आणि भविष्याचे अधिपती, सर्व पापांचा नाश करणारे, महेश्वरा, सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या तीर्थाबद्दल मला सांग.
ईश्वर उवाच- शृणुविप्र महाभाग सर्वशास्त्रविशारद । स्नानादि कुरु गच्छ त्वं ऋषिसंघैस्समावृतः
ईश्वर म्हणाले—हे महाभाग, सर्व शास्त्रात पारंगत असलेल्या ऋषी, ऐक. स्नान वगैरे विधी करून, ऋषींच्या समूहासह तिथे जा.
मन्वत्रि याज्ञवल्क्याश्च काश्यपश्चैव अंगिराः । यमापस्तंब संवर्ताः कात्यायनबृहस्पती
मनु, अत्री, याज्ञवल्क्य, कश्यप, अंगिरस, यम, आपस्तंब, संवर्त, कात्यायन आणि बृहस्पती—
नारदो गौतमश्चैव पृच्छंति धर्मकांक्षिणः । गंगाकनखले पुण्या प्रयागं पुष्करं गया
नारद आणि गौतम हेही धर्माची इच्छा ठेवून विचारतात—गंगा कणखल येथे, प्रयाग, पुष्कर आणि गया या पवित्र स्थळांबद्दल.
कुरुक्षेत्रं तु पुण्यं च राहुग्रस्ते दिवाकरे । दिवा वा यदि वा रात्रौ शुक्लतीर्थं महाफलम्
राहूने सूर्यग्रहण झालेल्या वेळी, दिवस असो वा रात्र, पवित्र कुरुक्षेत्रात शुक्लतीर्थ मोठे पुण्य देते.
दर्शनात्स्पर्शनाच्चैव स्नानाद्ध्यानात्तपोर्जनात् । होमाच्चैवोपवासाच्च शुक्लतीर्थफलं महत्
दर्शन, स्पर्श, स्नान, ध्यान, तप, होम आणि उपवास यांमुळे शुक्लतीर्थाचे मोठे फळ मिळते.
शुक्लतीर्थं महापुण्यं नद्यां तु संव्यवस्थितम् । चाणिक्योनाम राजर्षिः सिद्धिं तत्र समागतः
शुक्लतीर्थ हे महान पुण्याचे, नदीवर वसलेले आहे. तिथे चाणिक्य नावाच्या राजर्षीने सिद्धी प्राप्त केली.
एतत्क्षेत्रं समुत्पन्नं योजनावृत्तिसंस्थितम् । शुक्लतीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
हे क्षेत्र एक योजन परिघाचे असून उदयास आले आहे. शुक्लतीर्थ हे महान पुण्याचे असून सर्व पापांचा नाश करते.
पादपाग्रेण दृष्टेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति । अहमत्र ऋषिश्रेष्ठ तिष्ठामि ह्युमया सह
फक्त पायाच्या टोकाने जरी पाहिले तरी ब्रह्महत्येचे पाप दूर होते. ऋषीश्रेष्ठा, मी येथे उमेसह वास करतो.
वैशाखे विमले मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । कैलासाच्चापि निर्गत्य तत्र संनिहितो ह्यहम्
वैशाख महिन्यात, कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला, मी कैलासावरून येऊन येथे उपस्थित असतो.
देवकिन्नरगंधर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा । गणाश्चाप्सरसो नागाः सर्वे देवाः समागताः
देव, किन्नर, गंधर्व, सिद्ध, विद्याधर, गण, अप्सरा, नाग—सर्व देवता तिथे एकत्र येतात.
गगनस्थास्तु तिष्ठंति विमानैः सर्वकामकैः । शुक्लतीर्थे तु राजेंद्र आगता धर्मकांक्षिणः
आकाशात उभे असलेले सर्वजण इच्छित वस्तूंनी युक्त विमानांत राहतात. राजेंद्र, धर्माची इच्छा असलेले सर्वजण शुक्लतीर्थात येतात.
रजकेन यथा वस्त्रं शुक्लं भवति वारिणा । आजन्मसंचितं पापं शुक्लतीर्थे व्यपोहति
जसा धोप्याने कपडा पाण्यात धुऊन स्वच्छ होतो, तसंच जन्मभर साचलेलं पाप शुक्लतीर्थात नाहीसं होतं.
स्नानं दानं महापुण्यं मार्कंड ऋषिसत्तम । शुक्लतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति
शुक्लतीर्थात स्नान आणि दान केल्याने मोठं पुण्य मिळतं, मार्कंडेय ऋषी. शुक्लतीर्थापेक्षा श्रेष्ठ असं तीर्थ न पूर्वी होतं, न पुढे होईल.
पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि मानवः । अहोरात्रोपवासेन शुक्लतीर्थे व्यपोहति
माणूस जरुणपणी पाप कर्म केलं असेल, तर शुक्लतीर्थात दिवस-रात्र उपवास करून ती पापं नाहीशी करू शकतो.
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैर्दानेन वा पुनः । देवदानेन या पुष्टिर्न सा क्रतुशतैरपि
तप, ब्रह्मचर्य, यज्ञ, दान किंवा देवांना दिलेल्या दानाने जी वाढ मिळते, ती शेकडो यज्ञांनीही मिळू शकत नाही.
कार्तिकस्य च मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी । घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य परमेश्वरम्
कार्तिक महिन्यात कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला, उपवास करून, परमेश्वराला तुपाने स्नान घालावं.
एकविंशत्कुलोपेतो न च्यवेच्चैश्वरात्पदात् । शुक्लतीर्थं परं तीर्थमृषिसिद्धनिषेवितम्
एकवीस कुटुंबांसह जो शुक्लतीर्थात येतो, तो कधीही ईश्वराच्या मार्गावरून खाली पडत नाही; हे श्रेष्ठ तीर्थ ऋषी आणि सिद्धांनी वावरलेलं आहे.
तत्र स्नात्वा ततो राजन्पुनर्जन्म न विद्यते । स्नात्वा वै शुक्लतीर्थेपि अर्चयेद्वृषभध्वजम्
राजा, तिथे स्नान केल्यावर पुन्हा जन्म मिळत नाही; शुक्लतीर्थात स्नान करून वृषभध्वजाची पूजा करावी.
जागरं कारयेत्तत्र नृत्यगीतादिमंगलैः । प्रभाते शुक्लतीर्थे तु स्नानं वै देवतार्चनम्
तिथे रात्रभर जागरण करावं, नृत्य, गाणं आणि मंगल कार्यांनी; पहाटे शुक्लतीर्थात स्नान करून देवाची पूजा करावी.
आचार्यं भोजयेत्पश्चाच्छिवव्रतपरः शुचिः । भोजनं च यथाशक्त्या वित्तशाठ्यं न कारयेत्
नंतर, शुद्ध मनाने आणि शिवव्रत पाळणाऱ्या व्यक्तीने आचार्याला जेवायला घालावं; आपल्याला जमतं तसं, कोणतीही फसवणूक न करता जेवण द्यावं.
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा शनैर्देवांतिकं व्रजेत् । एवं वै कुरुते यस्तु तस्य पुण्यफलं शृणु
मग प्रदक्षिणा करून, हळूहळू देवाजवळ जावं; असं जो करतो, त्याला मिळणारं पुण्य ऐक.
दिव्ययानसमारूढस्तूयमानोऽप्सरोगणैः । शिवतुल्यबलोपेतस्तिष्ठत्याभूतसंप्लवम्
तो दिव्य वाहनावर बसलेला असतो, अप्सरांच्या गाण्याने गौरवला जातो, शिवासारखी शक्ती मिळवतो आणि जगाचा प्रलय होईपर्यंत तिथेच राहतो.
शुक्लतीर्थे तु या नारी ददाति कनकं शुभम् । घृतेन स्नापयेद्देवं कुमारं चाभिपूजयेत्
शुक्लतीर्थात जी स्त्री शुभ सोनं दान करते, तुपाने देवाचं स्नान घालते आणि कुमाराची पूजा करते—
एवं या कुरुते भक्त्या तस्याः पुण्यफलं शृणु । मोदते देवलोकस्था यावदिंद्राश्चतुर्दश
अशी भक्तीने करणाऱ्या स्त्रीला मिळणारं पुण्य ऐक; ती चौदा इंद्रांच्या काळापर्यंत देवांच्या लोकात सुख उपभोगते.
अयने वा चतुर्दश्यां संक्रांतौ विषुवे तथा । स्नात्वा तु सोपवासः स निर्जितात्मा समाहितः
संक्रांती, चतुर्दशी, संक्रमण किंवा विषुव काळी, जो उपवास करून, मन एकाग्र ठेवून आणि आत्मसंयमाने स्नान करतो—
दानं दद्याद्यथाशक्त्या प्रीयेतां हरिशंकरौ । शुक्लतीर्थप्रभावेण सर्वं भवति चाक्षयम्
तो आपल्या शक्तीनुसार दान करावा आणि हरि-शंकराला प्रसन्न करावं; शुक्लतीर्थाच्या प्रभावाने सर्व काही अक्षय होतं.
अनाथं दुर्गतं विप्रं नाथवंतमथापि वा । उद्वाहयति यस्तीर्थे तस्य पुण्यफलं शृणु
शुक्लतीर्थात जो कोणी अनाथ, गरीब किंवा आधार नसलेल्या ब्राह्मणाचं लग्न लावतो, त्याला मिळणारं पुण्य ऐक.
यावत्तद्रोमसंख्या तु तत्प्रसूतिकुलेषु च । तावद्वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते
त्या कुटुंबात जन्मलेल्या प्रत्येकाच्या अंगावर जितके केस आहेत, तितकी हजारो वर्षं तो शिवलोकात सन्मानित होतो.
नारद उवाच- ततस्तु नरकं गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । स्नातमात्रो नरस्तत्र नरकं तत्र पश्यति
नारद म्हणाले: त्यानंतर नरकात जाऊन तिथे स्नान करावं; तिथे स्नान केल्याबरोबर माणसाला नरक दिसतो.