यदा च तीर्थकालेन रूपवान्सुभगो भवेत् । मर्त्ये भवति राजासावासमुद्रांतगोचरे
तीर्थकाळात जो सुंदर आणि भाग्यवान होतो, तो राजा या पृथ्वीवर समुद्राच्या सीमेपर्यंत जन्म घेतो.
क्षेत्रपालं न पश्येच्च दंडपालं महाबलम् । वृथा तस्य भवेद्यात्रा अदृष्ट्वा कर्णकुंडलम्
जो क्षेत्रपाल किंवा दंडधारी बलाढ्य रक्षकाला, कानात कुंडल घातलेल्या त्या व्यक्तीला पाहत नाही, त्याची यात्रा व्यर्थ ठरते.
एतत्तीर्थफलं ज्ञात्वा सर्वेदेवाः समागताः । मुंचंति पुष्पवृष्टिं तु स्तुवंति कुसुमेश्वरम्
हे तीर्थाचे फळ जाणून सर्व देव एकत्र येतात, फुलांचा वर्षाव करतात आणि पुष्पेश्वराचे स्तवन करतात.
नारद उवाच- भार्गवेशं ततो गच्छेद्भक्त्या यत्र च विष्णुना । हुंकारितास्तु देवेन दानवाः प्रलयं गताः
नारद म्हणाले: त्यानंतर भक्तीने भृगुवराच्या स्थळी जावे, जिथे विष्णूने हुम्कार करून दानवांचा नाश केला.
तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिं शृणु त्वं पांडुनंदन
राजेंद्र, तिथे स्नान केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते. पांडुनंदना, आता तू शुक्लतीर्थाची उत्पत्ती माझ्याकडून ऐक.
हिमवच्छिखरे रम्ये नानाधातुविचित्रिते । तरुणादित्यसंकाशे तप्तकांचनसंनिभे
हिमालयाच्या सुंदर शिखरावर, विविध धातूंनी सजलेले, उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी आणि तापलेल्या सोन्यासारखे भासणारे,
वज्रस्फटिकसोपाने चित्रपट्टशिलातले । जांबूनदमये दिव्ये नाना पद्मोपशोभिते
वज्र आणि स्फटिकाच्या पायऱ्या, रंगीबेरंगी दगडाच्या फरशीवर, दिव्य जांबूनद सोन्याने बनवलेले आणि अनेक प्रकारच्या कमळांनी शोभलेले,
तत्रासीनं महादेवं सर्वज्ञं प्रभुमव्ययम् । लोकानुग्राहकं शांतं गणवृंदैः समावृतम्
तेथे सर्वज्ञ, अविनाशी, लोकांचे कल्याण करणारे, शांत आणि गणांच्या समूहाने वेढलेले महादेव बसलेले होते.
स्कंदनंदिमहाकालैर्वीरभद्र गणादिभिः । उमया सहितं देवं मार्कंडः परिपृच्छति
स्कंद, नंदी, महाकाळ, वीरभद्र आणि इतर गणांसह, उमेसोबत त्या देवाला मार्कंडेय विचारत होता.
देवदेव महादेव इन्द्र कामादि संस्तुत । संसारभवभीतोहं सुखोपायं ब्रवीहि मे
देवाधिदेव, महादेव, इंद्रादी जे इच्छांची पूर्ती करतात त्यांच्याकडून स्तुती केलेले, मला संसाराच्या दुःखाची भीती वाटते—म्हणून सुखाचा उपाय मला सांग.
भगवन्भूतभव्येश सर्वपापप्रणाशनम् । तीर्थानां परमं तीर्थं तद्वदस्व महेश्वर
भगवंत, भूत आणि भविष्याचे अधिपती, सर्व पापांचा नाश करणारे, महेश्वरा, सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या तीर्थाबद्दल मला सांग.
ईश्वर उवाच- शृणुविप्र महाभाग सर्वशास्त्रविशारद । स्नानादि कुरु गच्छ त्वं ऋषिसंघैस्समावृतः
ईश्वर म्हणाले—हे महाभाग, सर्व शास्त्रात पारंगत असलेल्या ऋषी, ऐक. स्नान वगैरे विधी करून, ऋषींच्या समूहासह तिथे जा.
मन्वत्रि याज्ञवल्क्याश्च काश्यपश्चैव अंगिराः । यमापस्तंब संवर्ताः कात्यायनबृहस्पती
मनु, अत्री, याज्ञवल्क्य, कश्यप, अंगिरस, यम, आपस्तंब, संवर्त, कात्यायन आणि बृहस्पती—
नारदो गौतमश्चैव पृच्छंति धर्मकांक्षिणः । गंगाकनखले पुण्या प्रयागं पुष्करं गया
नारद आणि गौतम हेही धर्माची इच्छा ठेवून विचारतात—गंगा कणखल येथे, प्रयाग, पुष्कर आणि गया या पवित्र स्थळांबद्दल.
कुरुक्षेत्रं तु पुण्यं च राहुग्रस्ते दिवाकरे । दिवा वा यदि वा रात्रौ शुक्लतीर्थं महाफलम्
राहूने सूर्यग्रहण झालेल्या वेळी, दिवस असो वा रात्र, पवित्र कुरुक्षेत्रात शुक्लतीर्थ मोठे पुण्य देते.
दर्शनात्स्पर्शनाच्चैव स्नानाद्ध्यानात्तपोर्जनात् । होमाच्चैवोपवासाच्च शुक्लतीर्थफलं महत्
दर्शन, स्पर्श, स्नान, ध्यान, तप, होम आणि उपवास यांमुळे शुक्लतीर्थाचे मोठे फळ मिळते.
शुक्लतीर्थं महापुण्यं नद्यां तु संव्यवस्थितम् । चाणिक्योनाम राजर्षिः सिद्धिं तत्र समागतः
शुक्लतीर्थ हे महान पुण्याचे, नदीवर वसलेले आहे. तिथे चाणिक्य नावाच्या राजर्षीने सिद्धी प्राप्त केली.
एतत्क्षेत्रं समुत्पन्नं योजनावृत्तिसंस्थितम् । शुक्लतीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
हे क्षेत्र एक योजन परिघाचे असून उदयास आले आहे. शुक्लतीर्थ हे महान पुण्याचे असून सर्व पापांचा नाश करते.
पादपाग्रेण दृष्टेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति । अहमत्र ऋषिश्रेष्ठ तिष्ठामि ह्युमया सह
फक्त पायाच्या टोकाने जरी पाहिले तरी ब्रह्महत्येचे पाप दूर होते. ऋषीश्रेष्ठा, मी येथे उमेसह वास करतो.
वैशाखे विमले मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । कैलासाच्चापि निर्गत्य तत्र संनिहितो ह्यहम्
वैशाख महिन्यात, कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला, मी कैलासावरून येऊन येथे उपस्थित असतो.
देवकिन्नरगंधर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा । गणाश्चाप्सरसो नागाः सर्वे देवाः समागताः
देव, किन्नर, गंधर्व, सिद्ध, विद्याधर, गण, अप्सरा, नाग—सर्व देवता तिथे एकत्र येतात.
गगनस्थास्तु तिष्ठंति विमानैः सर्वकामकैः । शुक्लतीर्थे तु राजेंद्र आगता धर्मकांक्षिणः
आकाशात उभे असलेले सर्वजण इच्छित वस्तूंनी युक्त विमानांत राहतात. राजेंद्र, धर्माची इच्छा असलेले सर्वजण शुक्लतीर्थात येतात.
रजकेन यथा वस्त्रं शुक्लं भवति वारिणा । आजन्मसंचितं पापं शुक्लतीर्थे व्यपोहति
जसा धोप्याने कपडा पाण्यात धुऊन स्वच्छ होतो, तसंच जन्मभर साचलेलं पाप शुक्लतीर्थात नाहीसं होतं.
स्नानं दानं महापुण्यं मार्कंड ऋषिसत्तम । शुक्लतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति
शुक्लतीर्थात स्नान आणि दान केल्याने मोठं पुण्य मिळतं, मार्कंडेय ऋषी. शुक्लतीर्थापेक्षा श्रेष्ठ असं तीर्थ न पूर्वी होतं, न पुढे होईल.
पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि मानवः । अहोरात्रोपवासेन शुक्लतीर्थे व्यपोहति
माणूस जरुणपणी पाप कर्म केलं असेल, तर शुक्लतीर्थात दिवस-रात्र उपवास करून ती पापं नाहीशी करू शकतो.
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैर्दानेन वा पुनः । देवदानेन या पुष्टिर्न सा क्रतुशतैरपि
तप, ब्रह्मचर्य, यज्ञ, दान किंवा देवांना दिलेल्या दानाने जी वाढ मिळते, ती शेकडो यज्ञांनीही मिळू शकत नाही.
कार्तिकस्य च मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी । घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य परमेश्वरम्
कार्तिक महिन्यात कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला, उपवास करून, परमेश्वराला तुपाने स्नान घालावं.
एकविंशत्कुलोपेतो न च्यवेच्चैश्वरात्पदात् । शुक्लतीर्थं परं तीर्थमृषिसिद्धनिषेवितम्
एकवीस कुटुंबांसह जो शुक्लतीर्थात येतो, तो कधीही ईश्वराच्या मार्गावरून खाली पडत नाही; हे श्रेष्ठ तीर्थ ऋषी आणि सिद्धांनी वावरलेलं आहे.
तत्र स्नात्वा ततो राजन्पुनर्जन्म न विद्यते । स्नात्वा वै शुक्लतीर्थेपि अर्चयेद्वृषभध्वजम्
राजा, तिथे स्नान केल्यावर पुन्हा जन्म मिळत नाही; शुक्लतीर्थात स्नान करून वृषभध्वजाची पूजा करावी.
जागरं कारयेत्तत्र नृत्यगीतादिमंगलैः । प्रभाते शुक्लतीर्थे तु स्नानं वै देवतार्चनम्
तिथे रात्रभर जागरण करावं, नृत्य, गाणं आणि मंगल कार्यांनी; पहाटे शुक्लतीर्थात स्नान करून देवाची पूजा करावी.