त्वया यद्यपि वध्योहं मा मे लिंगं विनश्यतु । प्राप्यमेतन्महादेव त्वत्पादग्रहणं मम
तू मला मारलास तरी चालेल, पण माझं लिंग नष्ट होऊ नये; आणि तुझे चरण मिळावेत, हे महादेव, हीच माझी इच्छा.
जन्मजन्म महादेव त्वत्पादनिरतो ह्यहम् । तोटकच्छंदसा देवं स्तुत्वा तु परमेश्वरम्
प्रत्येक जन्मात, हे महादेव, मी तुझ्या चरणांमध्येच रमलो आहे; आणि तोटक छंदात परमेश्वराची स्तुती केली.
ॐशिवशंकरसर्वकराय नमो भवभीममहेशशिवाय नमः । कुसुमायुध देहविनाशकर त्रिपुरांतकरांधक चूर्णकर
ॐ शिव, शंकर, सर्वकर्म करणारा, तुला नमस्कार; भव, भीम, महेश, शिव, तुला नमस्कार; कामदेवाचा देह जाळणारा, त्रिपुरांचा वध करणारा, अंधकाचा नाश करणारा.
प्रमदाप्रियकामविभक्त नमो हि नमः सुरसिद्धगणैर्नमितः । हयवानरसिंहगजेंद्रमुखैरति ह्रस्वसुदीर्घमुखैश्च गणैः
स्त्रियांचा प्रिय, प्रेमात विभागलेला, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार; देव, सिद्ध, आणि घोडा, वानर, सिंह, हत्ती, इंद्र यांच्या मुख असलेल्या, तसेच फार लहान किंवा फार मोठ्या चेहऱ्याच्या गणांनी वंदन केलेला.
उपलब्धुमशक्यतरैरसुरैर्व्यथितो न शरीरशतैर्बहुभिः । प्रणतो भगवन्बहुभक्तिमता चलचंद्र कलाधर देव नमः
असुरांना शेकडो शरीरांनीही तुला मिळवता येत नाही; अनेक शरीरांनी त्रास होत नाही; चंद्रकोर धारण करणाऱ्या भगवंत, तुला मी वंदन करतो.
सहपुत्रकलत्रकलापधनैः सततं जय देहि अनुस्मरणम् । व्यथितोस्मि शरीरशतैर्बहुभिर्गमिताद्य महानरकस्य गतिः
मुलं, पत्नी, सेवक, संपत्ती यांच्यासह नेहमी विजय आणि तुझं स्मरण मला दे; अनेक शरीरांनी मी त्रस्त झालोय, आणि आज महानरकाचा मार्ग गाठला आहे.
न निवर्तति यन्ममपापगतिः शुचिकर्म्मविशुद्धमपि त्यजति । अनुकंपति दिग्भ्रमति भ्रमति भ्रम एष कुबुद्धि निवारयति
माझा पापाचा मार्ग परत फिरत नाही, शुद्ध आणि पुण्य कर्मही मी सोडतो; दया भरकटते, मन भटकतं, आणि हा भ्रम वाईट बुद्धीने रोखला जातो.
यः पठेत्तोटकं दिव्यं प्रयतः शुचिमानसः । बाणस्यैव यथारुद्रस्तस्यैव वरदो भवेत्
जो कोणी हा दिव्य तोटक स्तोत्र शुद्ध मनाने आणि भक्तीने म्हणेल, त्याला, जसं बाणाला रुद्राने वर दिला, तसंच वर मिळेल.
इमं स्तवं महादिव्यं श्रुत्वा देवो महेश्वरः । प्रसन्नस्तु तदा तस्य स्वयं देवो महेश्वरः
हा महान आणि दिव्य स्तोत्र ऐकून, महेश्वर देव खूश झाला आणि मग स्वतःच त्याला वर दिला.
ईश्वर उवाच-। न भेतव्यं त्वया वत्स सौवर्णे तिष्ठ दानव । पुत्रपौत्रसपत्नीनां भार्याभृत्यजनैः सह
ईश्वर म्हणाले — "माझ्या मुला, तुला घाबरण्याचं काही कारण नाही; सौवर्ण नगरीत राहा, दानवा, तुझ्या मुला, नातवंडं, पत्नी आणि सेवकांसह."
अद्यप्रभृति बाण त्वमवध्यस्त्रिदशैरपि । भूयस्तस्य वरो दत्तो देवदेवेन पांडव
आजपासून, बाण, देवतांनीही तुला मारता येणार नाही; देवांचा देवाने त्याला हा वर दिला, पांडवा.
अक्षयश्चाव्ययो लोके विचचार ह निर्भयः । ततो निवारयामास रुद्र सप्तशिखं तथा
तो जगात अक्षय आणि अविनाशी झाला, निर्भयपणे फिरू लागला; मग रुद्राने सप्तशिखालाही थांबवलं.
तृतीयं रक्षितं तस्य शंकरेण महात्मना । भ्रमते गगने नित्यं रुद्रतेजः प्रभावतः
तिसरं नगर महात्मा शंकरानं राखलं होतं; रुद्राच्या तेजामुळे ते आकाशात नेहमी फिरत असे.
एवं तु त्रिपुरं दग्धं शंकरेण महात्मना । ज्वालामालाप्रदीप्तं तु पतितं धरणीतले
महात्मा शंकरानं त्रिपुर जाळलं; ज्वाळांच्या हारानं प्रज्वलित झालेलं ते नगर पृथ्वीवर कोसळलं.
एकं निपातितं तस्य श्रीशैले त्रिपुरांतके । द्वितीयं पातितं तत्र पर्वतेऽमरकंटके
त्यापैकी एक नगर त्रिपुरांतकानं श्रीशैलावर पाडलं; दुसरं अमरकंटक पर्वतावर खाली पडलं.
दग्धे तु त्रिपुरे राजन्रुद्रकोटिः प्रतिष्ठिता । ज्वलंतं पातितं तत्र तेन ज्वालेश्वरः स्मृतः
राजा, त्रिपुर जळल्यावर तिथं असंख्य रुद्रांची स्थापना झाली; ते जळणारं नगर तिथं पडलं, म्हणून त्याला ज्वाळेश्वर असं नाव पडलं.
ऊर्ध्वेन प्रस्थिता तस्य दिव्या ज्वाला दिवं गता । हाहाकारस्तदा जातो सदेवासुरकिंनरान्
त्यातून एक दिव्य ज्वाळ वर गेली आणि स्वर्गात पोहोचली; तेव्हा देव, असुर आणि किन्नर यांच्यात हाहाकार माजला.
तं शरं स्तंभयेद्रुद्रो माहेश्वरपुरोत्तमे । एवं व्रजेत यस्तस्मिन्पर्वतेऽमरकंटके
रुद्रानं तो बाण महेश्वराच्या श्रेष्ठ नगरात रोवला; म्हणून जो कोणी त्या अमरकंटक पर्वतावर जातो—
चतुर्द्दशभुवनानि सुभुक्त्वा पांडुनंदन । वर्षकोटिसहस्रं तु त्रिंशत्कोट्यस्तथा पराः
पांडूनंदना, तो चौदा लोकांचा हजार कोटी वर्षे आणि त्यानंतर आणखी तीस कोटी वर्षे उपभोग घेतो—
ततो महीतलं प्राप्य राजा भवति धार्मिकः । पृथिव्यामेकच्छत्रेण भुंक्ते नास्त्यत्र संशयः
नंतर पृथ्वीवर येऊन तो धर्मात्मा राजा होतो; तो एकछत्रीपणे पृथ्वीवर राज्य करतो—यात शंका नाही.
एष पुण्यो महाराज सर्वतोऽमरकंटकः । चंद्र सूर्योपरागेषु गच्छेद्योऽमरकंटकम्
हे महाराज, अमरकंटक सर्व बाजूंनी पवित्र आहे; जो कोणी चंद्र किंवा सूर्यग्रहणाच्या वेळी अमरकंटकला जातो—
अश्वमेधाद्दशगुणं प्रवदंति मनीषिणः । स्वर्गलोकमवाप्नोति दृष्ट्वा तत्र महेश्वरम्
ज्ञानी लोक सांगतात की तिथं महेश्वराचं दर्शन केल्याने अश्वमेध यज्ञापेक्षा दहा पट अधिक पुण्य मिळतं; आणि तो स्वर्गलोक प्राप्त करतो.
संनिहत्या गमिष्यंति राहुग्रस्ते दिवाकरे । तदेव निखिलं पुण्यं पर्वतेऽमरकंटके
राहूनं सूर्याला गिळल्यावर लोक तिथं मोठ्या संख्येनं जातात; त्या अमरकंटक पर्वतीचं सगळं पुण्य त्यांना मिळतं.
पुंडरीकस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः । तत्र ज्वालेश्वरो नाम पर्वतेऽमरकंटके
माणूस तिथं पुंडरीकाच्या यज्ञाचं फळ मिळवतो; अमरकंटक पर्वतावर ज्वाळेश्वर नावाचा देव आहे.
तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । ज्वालेश्वरे महाराज यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
तिथं स्नान करून जे मरतात, ते स्वर्गात जातात आणि पुन्हा जन्म घेत नाहीत; हे महाराज, जो कोणी ज्वाळेश्वराजवळ प्राण सोडतो—
चंद्र सूर्योपरागे तु भक्त्यापि शृणु तत्फलम् । अमरा नाम देवास्ते पर्वतेऽमरकंटके
चंद्र किंवा सूर्यग्रहणाच्या वेळी भक्तीनं ऐकणाऱ्यालाही काय फळ मिळतं ते ऐक; अमर नावाचे देव अमरकंटक पर्वती वास करतात.
रुद्रलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम् । अमरेश्वरस्य देवस्य पर्वतस्य तटे जले
तो अमरेश्वराच्या पर्वताच्या काठी पाण्याजवळ, सृष्टीच्या प्रलयापर्यंत रुद्रलोक प्राप्त करतो.
कोटिश ऋषिमुख्यास्ते तपस्तप्यंति सुव्रताः । समंताद्योजनं राजन्क्षेत्रं चामरकंटकम्
तिथं कोट्यवधी श्रेष्ठ ऋषी कठोर व्रतांनी तप करतात; हे राजन, अमरकंटक क्षेत्र चारही बाजूंनी एक योजन विस्तारलेलं आहे.
अकामो वा सकामो वा नर्मदायां शुभे जले । स्नात्वा मुच्येत पापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
कोणताही इच्छा असो किंवा नसो, जो नर्मदेच्या पवित्र पाण्यात स्नान करतो, तो पापांपासून मुक्त होतो आणि रुद्रलोकात जातो.
नारद उवाच- उत्तरे नर्मदाकूले तीर्थं योजनविस्तृतम् । पत्रेश्वरेति विख्यातं सर्वपापहरं परम्
नारद म्हणाले—नर्मदेच्या उत्तर काठी एक योजन विस्तारलेलं, पवित्र असं, सर्व पापांचा नाश करणारं आणि पत्रेश्वर म्हणून प्रसिद्ध असं तीर्थ आहे.