अग्रे चाग्निं प्रतिष्ठाप्य मुखे वायुः समर्पितः । हयाश्च चतुरो वेदाः सर्वदेवमयं रथम्
समोर अग्नी ठेवला आणि तोंडाशी वायू अर्पण केला. चारही वेद घोडे झाले आणि सर्व देवांचा रथ तयार झाला.
चक्रगौ चाश्विनौ देवावक्षं चक्रधरः स्वयम् । स्वयमिंद्रश्च चापांते बाणे वैश्रवणः स्थितः
अश्विनी कुमार चाक झाले, चक्रधारी स्वतः अक्षावर उभा राहिला, इंद्र धनुष्याच्या टोकावर आणि वैश्रवण बाणावर उभा राहिला.
यमस्तु दक्षिणे हस्ते वामे कालस्तु दारुणः । चक्राणामारके न्यस्ता गंधर्वा लोकविश्रुताः
यम उजव्या हाताला, भयंकर काळ डाव्या हाताला, आणि प्रसिद्ध गंधर्व चाकांच्या आऱ्यावर ठेवले गेले.
प्रजापती रथश्रेष्ठे ब्रह्मा चैव तु सारथिः । एवं कृत्वा तु देवेशः सर्वदेवमयं रथम्
प्रजापती रथावर होते आणि ब्रह्मा सारथी झाला. अशा प्रकारे देवाधिदेवाने सर्व देवांचा रथ तयार केला.
सोतिष्ठत्स्थाणुभूतो हि सहस्रं परिवत्सरान् । यदा त्रीणि समेतानि अंतरिक्षचराणि च
तो हजारो वर्षे स्थिर उभा राहिला, जणू काही खांबच झाला होता. जेव्हा ती तीन आकाशातील नगरे एकत्र आली—
त्रिपुराणि त्रिशल्येन तदा तानि बिभेद सः । शरः प्रचोदितस्तत्र रुद्रेण त्रिपुरं प्रति
तेव्हा त्रिशूलासारख्या बाणाने त्याने ती तीन नगरे भेदली. रुद्राने तो बाण त्रिपुरावर सोडला.
भ्रष्टतेजा स्त्रियो जाता बलं तेषां व्यशीर्यत । उत्पाताश्च पुरे तस्मिन्प्रादुर्भूता सहस्रशः
त्यांचे तेज हरपले, स्त्रिया निर्माण झाल्या, त्यांची शक्ती संपली आणि त्या नगरीत हजारो अपशकुन घडू लागले.
त्रिपुरस्य विनाशाय कालरूपोभवत्तदा । अट्टहासं प्रमुंचंति रूपाः काष्ठमयास्तथा
त्रिपुराचा विनाश करण्यासाठी तो काळरूप झाला. त्यांनी मोठा हास्य केला आणि लाकडाच्या मूर्तीही प्रकट झाल्या.
निमेषोन्मेषणं चैव कुर्वंति चित्रकर्मणा । स्वप्ने पश्यंति चात्मानं रक्तांबरविभूषितम्
ते डोळे मिटतात, उघडतात, आणि अनेक अद्भुत कृत्ये करतात; स्वप्नात ते स्वतःला लाल वस्त्रांनी सजलेले पाहतात.
स्वप्ने पश्यंति ते चैवं विपरीतानि यानि तु । एतान्पश्यति उत्पातांस्तत्र स्थाने तु ये जनाः
स्वप्नात ते उलटसुलट अपशकुनही पाहतात; त्या ठिकाणी असे लोक हे अपशकुन अनुभवतात.
तेषां बलं च बुद्धिश्च हरक्रोधेन नाशितम् । संवर्तको नाम वायुर्युगांतप्रतिमो महान्
त्यांची ताकद आणि बुध्दी हराच्या रागामुळे नष्ट होते; युगाच्या शेवटासारखा प्रचंड 'संवर्तक' वारा उठतो.
समीरितोनलश्रेष्ठ उत्तमांगेषु बाधते । ज्वलंति पादपास्तत्र पतंति शिखराणि च
तो वारा पेटलेल्या आगीसारखा वरच्या भागांना त्रास देतो; तिथे झाडे जळतात आणि डोंगरशिखरे कोसळतात.
सर्वं तद्व्याकुलीभूतं हाहाकारमचेतनम् । भग्नोद्यानानि सर्वाणि क्षिप्रं तु प्रज्वलंति च
सगळीकडे गोंधळ आणि हंबरडा माजतो, सर्वजण शुद्ध हरपतात; सर्व बागा पटकन जळून खाक होतात.
तेनैव दीपितं सर्वं ज्वलते विशिखैः शिखैः । द्रुमा आरामगंडानि गृहाणि विविधानि च
त्याच आगीने सर्वत्र ज्वाळा पसरतात; झाडे, बागांचे कट्टे आणि विविध घरे पेटून उठतात.
दशदिक्षु प्रवृत्तोयं समिद्धो हव्यवाहनः । ततः शिलाः प्रमुंचंति दिशो दश विभागशः
दहा दिशांना हव्यवहिनी आग जोरात पेटते; मग दहा दिशांना वेगवेगळ्या बाजूंनी दगड उडतात.
शिखासहस्रैरत्युग्रैः प्रज्वलंति हुताशनैः । सर्वं किंशुकसंप्रख्यं ज्वलितंदृश्यते पुरम्
हजारो प्रचंड ज्वाळांनी आग भडकते; संपूर्ण नगर किंशुकाच्या जंगलासारखे जळताना दिसते.
गृहाद्गृहांतरे नैव गंतुं धूमैश्च शक्यते । हरकोपानलादग्धं क्रंदमानं सुदुःखितम्
धुरामुळे घरातून घरात जाता येत नाही; हराच्या रागाच्या आगीत भाजून लोक मोठ्या वेदनेने किंचाळतात.
प्रदीप्तं सर्वतो दिक्षु दह्यते त्रिपुरं पुरम् । प्रासादशिखराग्राणि विशीर्यंति सहस्रशः
सर्व बाजूंनी त्रिपुर नगर जळते; राजवाड्यांच्या शिखरांचे टोक हजारोंनी तुटून पडते.
नानारत्नविचित्राणि विमानान्यप्यनेकधा । गृहाणि चैव रम्याणि दह्यंते दीप्तिवह्निना
नानाविध रत्नांनी सजलेली सुंदर विमाने आणि रम्य घरे ही प्रखर आगीत जळून जातात.
बाधंते द्रुमखंडेषु जनस्थाने तथैव च । देवागारेषु सर्वेषु प्रज्वलंते ज्वलंत्यपि
आग झाडांच्या दाटीत, माणसांच्या वस्तीत त्रास देते; सर्व देवळांतही सर्वत्र ज्वाळा पसरतात.
सीदंति चानलस्पृष्टाः क्रंदंति विविधै स्वरैः । गिरिकूटनिभास्तत्र दृश्यंतेंऽगारराशयः
आगीने स्पर्शलेले लोक कोसळतात, वेगवेगळ्या स्वरात ओरडतात; तिथे डोंगरासारख्या कोळशाच्या राशी दिसतात.
स्तुवंति देवदेवेशं परित्रायस्व मां प्रभो । अन्योन्यं च परिष्वज्य हुताशनप्रपीडिताः
आगीने होरपळलेले लोक एकमेकांना मिठी मारतात आणि देवाधिदेवाचे स्तवन करतात, 'प्रभो, मला वाचवा!' असे विनवतात.
दह्यंते दानवास्तत्र शतशोथ सहस्रशः । हंसकारंडवाकीर्णा नलिनी सह पंकजा
तिथे शेकडो-हजारो दानव जळतात; राजहंस आणि बगळ्यांनी भरलेले कमळाचे सरोवरही आगीत होरपळते.
दह्यंतेनलदग्धानि पुरोद्यानानि दीर्घिकाः । अम्लानैः पंकजैश्छन्ना विस्तीर्णा योजनैः शतैः
आगीने शहरातील बागा आणि लांब तलाव, ताज्या कमळांनी आच्छादलेले आणि शेकडो योजनांपर्यंत पसरलेले, जळून जातात.
गिरिकूटनिभास्तत्र प्रासादारत्नभूषिताः । पतंत्यनलनिर्दग्धा निस्तोया जलदा इव
डोंगरशिखरांसारखे रत्नजडित राजवाड्यांचे मनोरे तिथे आगीत भाजून पाण्याविना ढगांसारखे कोसळतात.
सह स्त्रीबालवृद्धेषु गोषु पक्षिषु वाजिषु । निर्दयो दहते वह्निर्हरकोपेन प्रेरितः
स्त्रिया, मुले, वृद्ध, गायी, पक्षी, घोडे यांच्या बरोबरच, हराच्या रागाने पेटलेली आग कोणाचीही दया न करता सर्वांना जाळते.
सपत्नीकाश्चैव सुप्ताः संसुप्ता बहवो जनाः । पुत्रमालिंग्यते गाढं दह्यंते त्रिपुरारिणा
अनेक लोक आपल्या पत्नींसह गाढ झोपले होते, आपल्या मुलांना घट्ट मिठी मारून, आणि त्रिपुरांचा संहार करणाऱ्याने त्यांना जाळून टाकले.
अथ तस्मिन्पुरे दीप्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । अग्निज्वालाहतास्तत्र पतंति धरणीतले
त्या प्रज्वलित नगरात, अप्सरेसारख्या सुंदर स्त्रिया, अग्नीच्या ज्वाळांनी होरपळून, जमिनीवर कोसळल्या.
काचिद्बाला विशालाक्षी मुक्तावलि विभूषिता । धूमेनाकुलिता सा तु प्रतिबुद्धा शिखार्द्दिता
मोत्यांच्या माळांनी सजलेली, मोठ्या डोळ्यांची एक तरुणी, धुराने वेढलेली, झोपेतून जागी झाली आणि ज्वाळांनी होरपळली.
सुतं संचिंत्यमाना सा पतिता धरणीतले । काचित्सुवर्णवर्णाभा नीलरत्नैर्विभूषिता
आपल्या मुलाचा विचार करत ती जमिनीवर पडली; दुसरी एक सुवर्णासारखी चमकणारी, निळ्या रत्नांनी सजलेली,