कुर्वन्निजक्रियां धीमान्निस्पृहोप्यजवेश्मनि । एकदा सहसा तस्य ज्वरोऽभूदतिदारुणः
तो ज्ञानी, इच्छा नसलेला, साध्या घरात आपली कर्तव्यं करत होता. एके दिवशी त्याला अचानक फार भयंकर ताप आला.
महत्या पीडया तस्य मुमोह गतचेतनः । मुहूर्तं स पिता मुह्यं तदवस्थो व्यतिष्ठित
त्या तीव्र वेदनेमुळे तो शुद्ध हरपला; काही काळ माझे वडील शुद्ध हरपलेल्या अवस्थेत पडून होते.
पश्चात्समागतप्राणो विचिंत्य यदिदं तदा । अहो मे कष्टमापन्नं दूरे पुत्रः स धार्मिकः
नंतर, शुद्ध परत आल्यावर, त्यांनी विचार केला — 'अरे, मी मोठ्या संकटात सापडलो आहे, आणि माझा धर्मात्मा मुलगा दूर आहे.'
यो मां ज्वरवितप्तांगमाश्वासयति बुद्धिमान् । अगम्यागमनं पापं कृतं यन्मे सुदारुणम्
'तो बुद्धिमान मुलगा माझ्या तापाने जळणाऱ्या अंगाला आधार दिला असता; पण मी जेथे जाऊ नये तिथे गेलो, हे मोठं पाप केलं.'
प्रायश्चित्तं न तस्यापि कृतं कामे गतिर्भवेत् । आगमिष्यति पुत्रो मे तस्मै दास्यामि वस्विति
'मी त्याचं प्रायश्चित्त केलं नाही; कदाचित मला चांगली गत मिळणार नाही. माझा मुलगा येईल, त्याला मी माझा सर्व मालमत्ता देईन.'
यन्मया गोपितं गेहे न दृष्टं च तदप्यहम् । शिवशर्मोवाच- इति चिंतयतस्तस्य पान्थो वर्षेण पीडितः
'मी घरात लपवलेलं, जे मी पाहिलं नाही, तेही मी त्याला देईन.' शिवशर्मा म्हणाला — असं विचार करत असताना, पावसाने त्रस्त झालेला एक प्रवासी तिथे आला.
शीतार्तः कंपितवपुरुटजं प्राविशत्तदा । स तं संविष्टमालोक्य भूयो गत्वा तदंतिके
तो प्रवासी थंडीने कुडकुडत, ओला होऊन आत आला; त्याने माझ्या वडिलांना तिथे पडलेलं पाहिलं आणि पुन्हा जवळ गेला.
मुनिरेष इति ज्ञात्वा ववंदे शिरसाध्वगः । ऊचे च कस्मात्सुप्तोसि मुने संध्या समागता
तो प्रवासी हे ऋषी आहेत हे ओळखून, त्यांना वाकून नमस्कार केला आणि म्हणाला, 'मुनिवर, तुम्ही का झोपला आहात? संध्याकाळ झाली आहे.'
रविरस्तं प्रयात्येष न सुप्तेः काल एष ते । इत्युक्तमात्रे वचसि पथिकेन पिता मम
'सूर्य मावळतो आहे; ही झोपण्याची वेळ नाही.' प्रवाशाने हे बोलताच, माझे वडील—
शरभो ज्वरतप्तांगस्तमाह कथमप्यहो । शरभ उवाच- श्रूयतां वचनं पांथ यद्वदामि पुरस्तव
शरभ, तापाने जळत असताना, कसाबसा म्हणाला — शरभ म्हणतो: 'हे प्रवासी, मी तुझ्यासमोर जे सांगतो ते ऐक.'
श्रुत्वा मद्भाग्ययातेन त्वया साधो विधीयताम् । वैश्योऽहं शरभो नाम्ना कान्यकुब्जे गृहं मम
'हे साधू, माझ्या भाग्याने तू इथे आलास, ऐकून कृपा कर. मी शरभ नावाचा व्यापारी आहे; माझं घर कण्यकुब्ज इथे आहे.'
अत्रागतो निषिद्धोपि जायामित्रसुतैरहम् । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा सूनुमुखेरितम्
'पत्नी, शत्रू आणि मुलांनी विरोध केला तरी, मी इथे आलो, कारण माझ्या मुलाकडून या तीर्थाचं माहात्म्य ऐकलं होतं.'
मासास्तु कतिचित्साधो व्यतीता मयि चागते । दिनत्रयमतिक्रांतं ज्वरितस्य ममाधुना
'हे साधू, इथे आल्यापासून काही महिने झाले; आणि आता तीन दिवस झाले मला ताप आहे.'
प्राणा मे विगता आसन्नद्यभूयः समागताः । कियानप्यायुषः शेषः साधो मे खलु तिष्ठति
'माझा प्राण सुटला होता, आणि आज पुन्हा आला आहे; हे साधू, खरंच, माझ्या आयुष्यात किती वेळ उरला आहे?'
शमनस्य गृहं दृष्ट्वा यदहं पुनरागतः । भाग्योदयेन केनापि ममात्र त्वं समागतः
शमनाचं घर पाहून मी पुन्हा परत आलो; आणि कुठल्यातरी नशिबाच्या जोरावर तू इथे माझ्याकडे आला आहेस.
नय मां मद्गृहं मित्र द्रव्यं बहु ददामि ते । दास्याम्यपि गृहं गत्वा कृपां कुरु कृपानिधे
मित्रा, मला माझ्या घरी घेऊन चल; मी तुला भरपूर धन देईन. घरी गेल्यावर ते तुला देईन—माझ्यावर दया कर, दयासागर.
इह भूभाग उत्खाय गृह्यतां मामकं धनम् । शिवशर्मोवाच- इत्याकर्ण्य स दुर्बुद्धिर्ग्राम्यो विषयलंपटः
इथे थोडी जमीन खोदून माझं धन घे. शिवशर्मा म्हणाला—हे ऐकून तो वाईट बुद्धीचा, लोभी गावकरी,
उवाच धनलुब्धस्तं त्वदुक्तं साधयाम्यहम् । इत्युक्त्वा धनमुत्खाय तस्माद्भूभागतस्तदा
धनाचा हव्यास असलेला त्याला म्हणाला, 'तुझं सांगितलं मी करतो.' असं म्हणून त्याने त्या वेळी त्या जमिनीखालचं धन खोदून काढलं.
अग्रतः स्थापयामास शरभस्याह चाध्वगः । अध्वग उवाच- धनमेतद्विशांनाथ तव भूभागतो मया
त्याने ते शरभाच्या पुढ्यात ठेवले, आणि प्रवासी म्हणाला, 'हे धन, राजाधिराज, मी तुझ्या जमिनीतून घेतलं आहे.'
निष्कासितं प्रयच्छाशु शिबिकानयनाय मे । यामारोप्य ज्वरार्तं त्वां नयामि तव केतनम्
'ते पटकन दे, म्हणजे मी तुझ्यासाठी पालखी आणू शकेन. तुला, जो तापाने त्रस्त आहेस, त्या पालखीत बसवून तुझ्या घरी घेऊन जाईन.'
शिवशर्मोवाच- इत्युक्तस्तेन स तदा ददौ स्वर्णपलत्रयम् । सोपि नीत्वा पितुर्द्रव्यं ययौ लवणपत्तनम्
शिवशर्मा म्हणाला—त्याने असं म्हटल्यावर, त्याने त्याला तीन सोन्याची नाणी दिली. वडिलांचं धन घेऊन तो माणूस लवणापत्तन या शहरात गेला.
उषित्वा रात्रिमेकां तु शिबिकां सपरिच्छदाम् । सवाहामानयत्पुत्र दत्त्वा स्वर्णपलद्वयम्
एक रात्र तिथे राहून, त्याने सेवकांसह आणि वाहकांसह पालखी आणली, आणि दोन सोन्याची नाणी देऊन त्याने आपल्या मुलाला आणले.
पलं द्वयं गृहीतं तत्तेनैवाधर्मबुद्धिना । आरोप्य शिबिकां तं तु शरभं वैश्यसत्तमम्
त्या अधार्मिक माणसाने दोन नाणी घेतली; आणि शरभ, श्रेष्ठ वैश्य, त्याला पालखीत बसवले.
पांथः स चलितो वाहांस्त्वरयन्कान्यकुब्जकम् । अस्य तीर्थवरस्याथ कमंडलुजलं धृतम्
प्रवासी निघाला, वाहकांना लवकर चालायला लावत कान्यकुब्जकडे गेला. त्या पवित्र स्थळी त्याने कमंडलूतील पाणी घेतले.
पाययन्नल्पमल्पं तं तृषार्तं सोध्वगो ययौ । अथ ते सरसस्तीरे उत्तीर्णा भोक्तुमध्वनि
त्याने तहानलेल्याला थोडं थोडं पाणी पाजलं, आणि प्रवासी पुढे गेला. मग, एका सरोवराच्या काठी, प्रवासात जेवायला थांबले.
स्नात्वा भुक्त्वा पुनस्तस्मात्स्थानाच्चेलुस्त्वरान्विताः । कियंति भूमिमुल्लंघ्य तृषार्तांस्ते कमंडलोः
स्नान करून, जेवून, पुन्हा तिथून घाईने निघाले. काही अंतर पार करून, ते तहानलेले लोक
जलं पीत्वा तृषार्तं तं शरभं चाप्यपाययत् । अथ कश्चिन्महाभीमो विकटो नाम राक्षसः
कमंडलूतील पाणी प्याले, आणि शरभालाही, जो फार तहानला होता, पाणी प्यायला दिलं. तेव्हा एक भयंकर, विकट नावाचा राक्षस
विचरन्निर्जनेऽरण्ये गच्छतस्तानवैक्षत । तान्दृष्ट्वा स क्षुधाक्रांतो वेगवान्विवृताननः
एकट्या जंगलात हिंडत असताना, त्यांना जाताना पाहिलं. त्यांना पाहून, उपाशीपोटी, वेगाने आणि मोठ्या तोंडाने,
अभिदुद्राव चरणाघातेनाकंपयन्महीम् । आगत्य तरसा पार्श्वे तान्वाहान्पथिकं च तम्
त्याने त्यांच्यावर झडप घातली, पायाने जमिन हलवली. वेगाने त्यांच्या जवळ येऊन, त्याने वाहक आणि प्रवाशाला पकडलं.
सकोशेषु समादाय भ्रामयामास खेचरः । गतासून्भ्रामणेनैव भूतले तानपोथयत्
सर्व सामानासह त्यांना उचलून, आकाशात फिरवायला सुरुवात केली. त्या फिरवण्याने त्यांचा जीव गेला आणि त्यांना जमिनीवर आपटले.