मावजानीहि सामीप्ये गंगा त्रिदशमानिताम् । यदिच्छसि महाभाग सेवितैषा प्रदास्यति
देवतांनी सन्मान केलेली ही जवळची गंगा तू कमी लेखू नकोस; हे भाग्यवान, तिची सेवा केल्यास ती इच्छित वस्तू देते.
तिर्यंचोऽपि विना ज्ञानाज्जले चेत्स्युर्गतासवः । भवेयुस्तर्हि ते ब्रह्म सा कथं त्यज्यते त्वया
जाण नसेल तरी, प्राणीही तिच्या पाण्यात प्राण सोडल्यास ब्रह्मरूप होतात—मग तू तिला कसा सोडू शकतोस?
शिवशर्मोवाच- निशम्यैतद्वचस्तातस्ततो मम ऋतप्रियः । उवास सदने सर्वविषयेभ्यः पराङ्मुखः
शिवशर्मा म्हणतो—हे ऐकून, सत्यप्रिय माझे वडील सर्व विषयांपासून मन वळवून घरीच राहू लागले.
त्रिषु कालेषुं गगायां प्रत्यहं स्नानमाचरन् । पुराणं स्याद्गृहे यत्र तत्र याति स नित्यशः
तीनही प्रहरी ते दररोज गंगेत स्नान करत आणि घरात जिथे पुराण असेल तिथे नेहमी जात.
एकदाकर्णयन्धीरो यमुनातीर्थगौरवम् । तत्र शुश्राव माहात्म्यमस्यतीर्थस्य पुत्र सः
एकदा, यमुनातीर्थाचे महत्त्व ऐकताना, त्या धीराने त्या तीर्थाचे माहात्म्य ऐकले, हे पुत्रा.
अविमुक्त हरिद्वार प्रयागेभ्यश्च पुष्करात् । अयोध्याद्वारिका कांची मथुराभ्यस्तथान्यतः
अविमुक्त, हरिद्वार, प्रयाग, पुष्कर, अयोध्या, द्वारका, कांची, मथुरा आणि इतर ठिकाणांहून—
सर्वतीर्थमयस्यास्य पुण्यं शतगुणाधिकम् । कथितं तेन विदुषा सुतेनाकर्ण्यमत्पिता
या पवित्र स्थळी, जिथे सर्व तीर्थांचं सार आहे, तिथलं पुण्य शंभरपट जास्त आहे असं त्या विद्वान पुत्रानं सांगितलं. हे ऐकून माझ्या वडिलांनी ते मान्य केलं.
त्यक्त्वा गृहमगादत्र तीर्थे सर्वैरलक्षितः । आवामिव महाभागो गोविंदपदसेवकः
सर्वांच्या नजरेआड, घर सोडून, तो महान आत्मा, गोविंदाच्या पायांची सेवा करणारा, आमच्यासारखाच, या तीर्थस्थळी आला.
अत्रागत्य महाभागो मत्पिता मोक्षवांछया । निगमोद्बोधके तीर्थे त्रिकालं स्नानमाचरन्
इथे आल्यावर, माझ्या वडिलांनी मुक्तीची इच्छा धरून, वेदांना जागं करणाऱ्या या तीर्थात दिवसातून तीन वेळा स्नान केलं.
उवास कतिचिन्मासानत्र तीर्थोत्तमे हि सः
तो काही महिने या श्रेष्ठ तीर्थस्थळी राहिला.
कुर्वन्निजक्रियां धीमान्निस्पृहोप्यजवेश्मनि । एकदा सहसा तस्य ज्वरोऽभूदतिदारुणः
तो ज्ञानी, इच्छा नसलेला, साध्या घरात आपली कर्तव्यं करत होता. एके दिवशी त्याला अचानक फार भयंकर ताप आला.
महत्या पीडया तस्य मुमोह गतचेतनः । मुहूर्तं स पिता मुह्यं तदवस्थो व्यतिष्ठित
त्या तीव्र वेदनेमुळे तो शुद्ध हरपला; काही काळ माझे वडील शुद्ध हरपलेल्या अवस्थेत पडून होते.
पश्चात्समागतप्राणो विचिंत्य यदिदं तदा । अहो मे कष्टमापन्नं दूरे पुत्रः स धार्मिकः
नंतर, शुद्ध परत आल्यावर, त्यांनी विचार केला — 'अरे, मी मोठ्या संकटात सापडलो आहे, आणि माझा धर्मात्मा मुलगा दूर आहे.'
यो मां ज्वरवितप्तांगमाश्वासयति बुद्धिमान् । अगम्यागमनं पापं कृतं यन्मे सुदारुणम्
'तो बुद्धिमान मुलगा माझ्या तापाने जळणाऱ्या अंगाला आधार दिला असता; पण मी जेथे जाऊ नये तिथे गेलो, हे मोठं पाप केलं.'
प्रायश्चित्तं न तस्यापि कृतं कामे गतिर्भवेत् । आगमिष्यति पुत्रो मे तस्मै दास्यामि वस्विति
'मी त्याचं प्रायश्चित्त केलं नाही; कदाचित मला चांगली गत मिळणार नाही. माझा मुलगा येईल, त्याला मी माझा सर्व मालमत्ता देईन.'
यन्मया गोपितं गेहे न दृष्टं च तदप्यहम् । शिवशर्मोवाच- इति चिंतयतस्तस्य पान्थो वर्षेण पीडितः
'मी घरात लपवलेलं, जे मी पाहिलं नाही, तेही मी त्याला देईन.' शिवशर्मा म्हणाला — असं विचार करत असताना, पावसाने त्रस्त झालेला एक प्रवासी तिथे आला.
शीतार्तः कंपितवपुरुटजं प्राविशत्तदा । स तं संविष्टमालोक्य भूयो गत्वा तदंतिके
तो प्रवासी थंडीने कुडकुडत, ओला होऊन आत आला; त्याने माझ्या वडिलांना तिथे पडलेलं पाहिलं आणि पुन्हा जवळ गेला.
मुनिरेष इति ज्ञात्वा ववंदे शिरसाध्वगः । ऊचे च कस्मात्सुप्तोसि मुने संध्या समागता
तो प्रवासी हे ऋषी आहेत हे ओळखून, त्यांना वाकून नमस्कार केला आणि म्हणाला, 'मुनिवर, तुम्ही का झोपला आहात? संध्याकाळ झाली आहे.'
रविरस्तं प्रयात्येष न सुप्तेः काल एष ते । इत्युक्तमात्रे वचसि पथिकेन पिता मम
'सूर्य मावळतो आहे; ही झोपण्याची वेळ नाही.' प्रवाशाने हे बोलताच, माझे वडील—
शरभो ज्वरतप्तांगस्तमाह कथमप्यहो । शरभ उवाच- श्रूयतां वचनं पांथ यद्वदामि पुरस्तव
शरभ, तापाने जळत असताना, कसाबसा म्हणाला — शरभ म्हणतो: 'हे प्रवासी, मी तुझ्यासमोर जे सांगतो ते ऐक.'
श्रुत्वा मद्भाग्ययातेन त्वया साधो विधीयताम् । वैश्योऽहं शरभो नाम्ना कान्यकुब्जे गृहं मम
'हे साधू, माझ्या भाग्याने तू इथे आलास, ऐकून कृपा कर. मी शरभ नावाचा व्यापारी आहे; माझं घर कण्यकुब्ज इथे आहे.'
अत्रागतो निषिद्धोपि जायामित्रसुतैरहम् । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा सूनुमुखेरितम्
'पत्नी, शत्रू आणि मुलांनी विरोध केला तरी, मी इथे आलो, कारण माझ्या मुलाकडून या तीर्थाचं माहात्म्य ऐकलं होतं.'
मासास्तु कतिचित्साधो व्यतीता मयि चागते । दिनत्रयमतिक्रांतं ज्वरितस्य ममाधुना
'हे साधू, इथे आल्यापासून काही महिने झाले; आणि आता तीन दिवस झाले मला ताप आहे.'
प्राणा मे विगता आसन्नद्यभूयः समागताः । कियानप्यायुषः शेषः साधो मे खलु तिष्ठति
'माझा प्राण सुटला होता, आणि आज पुन्हा आला आहे; हे साधू, खरंच, माझ्या आयुष्यात किती वेळ उरला आहे?'
शमनस्य गृहं दृष्ट्वा यदहं पुनरागतः । भाग्योदयेन केनापि ममात्र त्वं समागतः
शमनाचं घर पाहून मी पुन्हा परत आलो; आणि कुठल्यातरी नशिबाच्या जोरावर तू इथे माझ्याकडे आला आहेस.
नय मां मद्गृहं मित्र द्रव्यं बहु ददामि ते । दास्याम्यपि गृहं गत्वा कृपां कुरु कृपानिधे
मित्रा, मला माझ्या घरी घेऊन चल; मी तुला भरपूर धन देईन. घरी गेल्यावर ते तुला देईन—माझ्यावर दया कर, दयासागर.
इह भूभाग उत्खाय गृह्यतां मामकं धनम् । शिवशर्मोवाच- इत्याकर्ण्य स दुर्बुद्धिर्ग्राम्यो विषयलंपटः
इथे थोडी जमीन खोदून माझं धन घे. शिवशर्मा म्हणाला—हे ऐकून तो वाईट बुद्धीचा, लोभी गावकरी,
उवाच धनलुब्धस्तं त्वदुक्तं साधयाम्यहम् । इत्युक्त्वा धनमुत्खाय तस्माद्भूभागतस्तदा
धनाचा हव्यास असलेला त्याला म्हणाला, 'तुझं सांगितलं मी करतो.' असं म्हणून त्याने त्या वेळी त्या जमिनीखालचं धन खोदून काढलं.
अग्रतः स्थापयामास शरभस्याह चाध्वगः । अध्वग उवाच- धनमेतद्विशांनाथ तव भूभागतो मया
त्याने ते शरभाच्या पुढ्यात ठेवले, आणि प्रवासी म्हणाला, 'हे धन, राजाधिराज, मी तुझ्या जमिनीतून घेतलं आहे.'
निष्कासितं प्रयच्छाशु शिबिकानयनाय मे । यामारोप्य ज्वरार्तं त्वां नयामि तव केतनम्
'ते पटकन दे, म्हणजे मी तुझ्यासाठी पालखी आणू शकेन. तुला, जो तापाने त्रस्त आहेस, त्या पालखीत बसवून तुझ्या घरी घेऊन जाईन.'