तत्र ते पुरुषाः श्वेतास्तेजोयुक्तमहाबलाः । स्त्रियः कुमुदवर्णाश्च सुंदर्यः प्रियदर्शनाः
त्या प्रदेशात पुरुष पांढरे, तेजस्वी आणि बलवान आहेत. स्त्रिया कमळासारख्या वर्णाच्या, सुंदर आणि मनाला भावणाऱ्या आहेत.
चंद्रवर्णाश्चतुर्वर्णाः पूर्णचंद्रनिभाननाः । चंद्रशीतलगात्राश्च नृत्यगीतविशारदाः
ते लोक चंद्रासारख्या चार रंगांचे असून, त्यांची तोंडे पूर्ण चंद्रासारखी तेजस्वी आहेत. त्यांचे शरीर चंद्राच्या शीतलतेसारखे असून, ते नृत्य आणि गाण्यात कुशल आहेत.
दशवर्षसहस्राणि तत्रायुर्द्विजसत्तमाः । कालाम्ररसपीतास्ते नित्यं संस्थितयौवनाः
तेथे, द्विजश्रेष्ठ, लोकांचे आयुष्य दहा हजार वर्षे असते. काळआंब्याचा रस पिणारे नेहमी तरुण राहतात.
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु । सुदर्शनो नाम महान्जंबूवृक्षः सनातनः
नील पर्वताच्या दक्षिणेला आणि निषधाच्या उत्तरेला, सुधर्शन नावाचा मोठा आणि सनातन जांभूळ वृक्ष आहे.
सर्वकामफलः पुण्यः सिद्धचारणसेवितः । तस्य नाम्ना समाख्यातो जंबूद्वीपः सनातनः
तो सर्व इच्छित फळे देणारा, पवित्र आणि सिद्ध-चारण लोकांनी वास केलेला आहे. त्याच्या नावावरून जांभूद्वीप हे सनातन नाव पडले आहे.
योजनानां सहस्रं च शतं च द्विजसत्तमाः । तथा माल्यवतः शृंगे पूर्वे पूर्वानुगांतकाः
ब्राह्मणश्रेष्ठ, एक हजार आणि शंभर योजन, तसेच पूर्वेकडील माल्यवत पर्वताच्या शिखरावर, पूर्वेकडे जाणारे लोक आहेत.
योजनानां सहस्राणि पंचाशन्माल्यवान्द्विजाः । महारजतसंकाशा जायंते तत्र मानवाः
ब्राह्मणहो, माल्यवत पर्वतावर पन्नास हजार योजनांवर, तेथे लोक मोठ्या चांदीसारखे तेजस्वी जन्मतात.
ब्रह्मलोकच्युताः सर्वे सर्वे च ब्रह्मवादिनः । तपस्तप्यंति ते दिव्यं भवंति ह्यूर्ध्वरेतसः
ते सर्व ब्रह्मलोकातून खाली आलेले आणि ब्रह्मज्ञान सांगणारे आहेत. ते दिव्य तप करतात आणि त्यांच्या तेजात उन्नत होतात.
रक्षणार्थं तु भूतानां प्रविशंति दिवाकरम् । षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिरेव शतानि च
सर्व जीवांची रक्षा करण्यासाठी, ते सूर्याच्या मध्ये प्रवेश करतात. त्यांची संख्या साठ हजार आणि साठशे आहे.
अरुणस्याग्रतो यांति परिवार्य दिवाकरम् । षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिरेव शतानि च
ते अरुणाच्या पुढे जाऊन सूर्याला वेढा घालतात. साठ हजार वर्षे आणि साठशे वर्षे ते तसेच राहतात.
आदित्यतापतप्तास्ते विशंति शशिमंडलम्
सूर्याच्या तापाने भाजले गेलेले ते लोक मग चंद्रमंडळात प्रवेश करतात.
ऋषय ऊचुः-। वर्षाणां चैव नामानि पर्वतानां च सत्तम । आचक्ष्व नो यथातत्वं ये च पर्वतवासिनः
ऋषी म्हणाले: श्रेष्ठा, प्रदेशांची आणि पर्वतांची नावे आम्हाला सांग. आणि पर्वतांमध्ये राहणारे लोक कसे आहेत तेही सत्य सांग.
सूत उवाच-। दक्षिणेन तु श्वेतस्य निषधस्योत्तरेण तु । वर्षं रमणकं नाम जायंते तत्र मानवाः
सूतमुनी म्हणाले: श्वेत पर्वताच्या दक्षिणेला आणि निषधाच्या उत्तरेला रमणक नावाचा प्रदेश आहे, तिथे माणसे जन्म घेतात.
शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे ते प्रियदर्शनाः । निःसपत्नाश्च ते सर्वे जायंते तत्र मानवाः
तेथे जन्मणारे सर्व लोक शुद्ध वंशाचे आणि देखणे असतात. तिथे सर्वजण कोणत्याही स्पर्धेशिवाय जन्मतात.
दशवर्षसहस्राणि शतानि दशपंच च । जीवंति ते महाभागा नित्यं मुदितमानसाः
जे महाभाग्यवान लोक आहेत, ते नेहमी आनंदी मनाने दहा हजार पाचशे वर्षे जगतात.
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु । वर्षं हिरण्मयं नाम यत्र हैरण्वती नदी
नील पर्वताच्या दक्षिणेला आणि निषध पर्वताच्या उत्तरेला हिरण्मय नावाचं प्रदेश आहे, जिथे हिरण्वती नदी वाहते.
यत्र चायं महाप्राज्ञाः पक्षिराट्पतगोत्तमः । यज्ञानुगा विप्रवरा धन्विनः प्रियदर्शनाः
तेथे, हे ज्ञानीहो, पक्ष्यांचा राजा आणि उत्तम पंखधारी राहतात, तसेच यज्ञाला समर्पित श्रेष्ठ ब्राह्मण, कुशल धनुर्धारी आणि सुंदर लोकही आहेत.
महाबलास्तत्र जना विप्रा मुदितमानसाः । एकादशसहस्राणि वर्षाणां ते तपोधनाः
त्या ठिकाणी लोक बलवान आहेत, ब्राह्मण नेहमी आनंदी असतात, आणि तपश्चर्येने संपन्न असणारे लोक अकरा हजार वर्षे जगतात.
आयुःप्रमाणं जीवंति शतानि दश पंच च । शृंगाणि च पवित्राणि त्रीण्येव द्विजपुंगवाः
ते आयुष्याच्या प्रमाणानुसार, दहा शंभर आणि पाचशे वर्षे जगतात; आणि तेथे तीन पवित्र शिखरे आहेत, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
एकं मणिमयं तत्र तथैकं रुक्ममद्भुतम् । सर्वरत्नमयं चैकं भवनैरुपशोभितम्
त्या ठिकाणी एक शिखर रत्नांनी बनलेलं आहे, एक सोन्याचं अद्भुत आहे, आणि एक सर्व रत्नांनी सजलेलं आहे, राजवाड्यांनी शोभलेलं.
तत्र स्वयं प्रभादेवी नित्यं वसति शंडिनी । उत्तरेण तु शृंगस्य समुद्रांते द्विजोत्तमाः
तेथे तेजस्विनी प्रभा देवी नेहमी वास करते, आणि त्या शिखराच्या उत्तरेला, समुद्राच्या काठाशी, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.
वर्षमैरावतं नाम तस्माच्छृंगवतः परम् । न तु तत्र सूर्यगतिर्जीर्यंते न च मानवाः
त्या शिखराच्या पलीकडे ऐरावत नावाचं प्रदेश आहे; तिथे सूर्याची गती वृद्धत्व आणत नाही आणि लोक कधीच म्हातारे होत नाहीत.
चंद्रमाश्च सनक्षत्रो ज्योतिर्भूत इवावृतः । पद्मप्रभाः पद्मवर्णाः पद्मपत्रनिभेक्षणाः
चंद्र आणि त्याच्या तारका प्रकाशाने वेढलेले आहेत; तिथल्या लोकांचा तेज कमळासारखा, रंग कमळासारखा आणि डोळे कमळाच्या पाकळ्यांसारखे आहेत.
पद्मपत्रसुगंधाश्च जायंते तत्र मानवाः । अनिष्पन्ना नष्टगंधा निराहारा जितेंद्रियाः
त्या प्रदेशात लोक कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या सुगंधाने जन्म घेतात; ज्यांना हे प्राप्त होत नाही, त्यांचा सुगंध नाहीसा होतो, ते अन्नाशिवाय राहतात आणि इंद्रियांवर विजय मिळवतात.
देवलोकच्युताः सर्वे तथा विरजसो द्विजाः । त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते द्विजोत्तमाः
ते सर्व लोक देवलोकातून खाली आलेले आहेत, तसेच निर्मळ ब्राह्मणही आहेत; त्यांचे आयुष्य तेरा हजार वर्षे असते, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.
आयुःप्रमाणं जीवंति नरा धार्मिकपुंगवाः । क्षीरोदस्य समुद्रस्य तथैवोत्तरतः प्रभुः
धर्मशील श्रेष्ठ पुरुष तिथे आयुष्याच्या प्रमाणानुसार जगतात; आणि तसेच क्षीरसागराच्या उत्तरेला, हे प्रभु.
हरिस्तिष्ठति वैकुंठः शकटे कनकामये । अष्टचक्रं हि तद्यानं भूतयुक्तं मनोजवम्
हरि वैकुंठात सोन्याच्या रथात वास करतो; त्या रथाला आठ चाकं आहेत, तो विविध जीवांनी भरलेला आहे आणि मनाच्या वेगाने चालतो.
अग्निवर्णं महातेजो जांबूनदविभूषितम् । स प्रभुः सर्वभूतानां विभुश्च द्विजसत्तमाः
तो अग्निसारखा तेजस्वी आहे, मोठ्या तेजाचा आहे, सोन्याने सुशोभित आहे; तो सर्व सृष्टीचा स्वामी आणि व्यापक आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.
संक्षेपे विस्तरे चैव कर्ता कारयिता तथा । पृथिव्यापस्तथाकाशं वायुस्तेजश्च सत्तमाः
थोडक्यात आणि सविस्तरपणे, तोच सर्वांचा कर्ता आणि कारण आहे; पृथ्वी, पाणी, आकाश, वारा आणि तेज हे सर्व त्याच्यापासून आहेत, हे सज्जनहो.
स यज्ञः सर्वभूतानामास्यं तस्य हुताशनः
तोच सर्व जीवांसाठी यज्ञ आहे, आणि त्याचे तोंड म्हणजे हवनाचा अग्नी आहे.