शृंगवांस्तु महाभागा देवानां प्रतिसंचरः । इत्येतानि महाभागाः सप्तवर्षाणि भागशः
शृंगवंत पर्वत फार पुण्यवान आहे, तिथे देव परत येतात. या सातही प्रदेशांमध्ये प्रत्येकाचं वेगळं महत्व आहे आणि ते अत्यंत श्रेष्ठ मानले जातात.
भूतान्युपनिविष्टानि गतिमंति ध्रुवाणि च । तेषामृद्धिर्बहुविधा दृश्यते देवमानुषा
त्या प्रदेशांत विविध जीव वसले आहेत, काहींना गती आहे तर काही स्थिर आहेत. तिथे देव आणि माणसांची अनेक प्रकारची समृद्धी दिसते.
अशक्यं परिसंख्यातुं श्रद्धे या तु विभूषिता । यां तु पृच्छथ मां विप्रा दिव्यमेनां शशाकृतिम्
श्रद्धावानांनो, तिथे किती अलंकार आहेत हे मोजणं अशक्य आहे. पण ब्राह्मणांनो, तुम्ही मला ज्या दिव्य, शशाकृती प्रदेशाबद्दल विचारता, त्याचं मी सांगतो.
पार्श्वे शशस्य द्वे वर्षे उक्ते ये दक्षिणोत्तरे । कर्णे तु नागद्वीपश्च काश्यपद्वीप एव च
त्या शशाच्या दोन्ही बाजूंना दक्षिण आणि उत्तर नावाची दोन प्रदेश आहेत. कानावर नागद्वीप आणि कश्यपद्वीप हे द्वीप आहेत.
कर्णद्वीपशिलो विप्राः श्रीमान्मलयपर्वतः । एतद्द्वितीयं द्वीपस्य दृश्यते शशिसंस्थितम्
ब्राह्मणांनो, तिथे कर्णद्वीप आहे आणि त्यावर श्रीमंत मलय पर्वत आहे. हा द्वीप चंद्राच्या आकारात दुसऱ्या क्रमांकाचा दिसतो.
ऋषय ऊचुः-। मेरोरथोत्तरं पश्चात्पूर्वमाचक्ष्व सूततः । निखिलेन महाबुद्ध माल्यवंतं च पर्वतम्
ऋषी म्हणाले: सूत, मेरूच्या उत्तरेला, पश्चिमेला आणि पूर्वेला असलेल्या प्रदेशांची आणि मोठ्या माल्यवान पर्वताची संपूर्ण माहिती आम्हाला सांग.
सूत उवाच-। दक्षिणेन तु नीलस्य मेरोः पार्श्वे तथोत्तरे । उत्तराः कुरवो विप्राः पुण्याः सिद्धनिषेविताः
सूत म्हणाला: नील पर्वताच्या दक्षिणेला आणि मेरूच्या उत्तरेकडील बाजूला, ब्राह्मणांनो, पुण्यवान उत्तरेकडील कुरू आहेत, जिथे सिद्ध लोक वास करतात.
तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्पफलोपगाः । पुष्पाणि च सुगंधीनि रसवंति फलानि च
तिथे झाडांना मधुर फळं लागतात, नेहमी फुलांनी आणि फळांनी सजलेली असतात. फुलांना सुगंध असतो आणि फळं रसाळ असतात.
सर्वकामफलास्तत्र केचिद्वृत्या द्विजोत्तमाः । अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र द्विजोत्तमाः
तिथे काही झाडं सर्व इच्छित फळं देतात, हे द्विजश्रेष्ठांनो. आणि काही झाडांना 'क्षीरी' असं नाव आहे, तीही तिथे आढळतात.
प्रक्षरंति सदा क्षीरं तत्र सर्वेऽमृतोपमम् । वस्त्राणि च प्रसूयंते फलेष्वाभरणानि च
त्या झाडांतून नेहमी अमृतासारखं दूध वाहतं. फळांवरून वस्त्र तयार होतात आणि दागिनेही मिळतात.
सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकांचनवालुका । सर्वर्तुसुखसंस्पर्शा निष्फलाश्च तपोधनाः
संपूर्ण भूमी रत्नांची बनलेली आहे, आणि बारीक सोन्याच्या वाळूने भरलेली आहे. तिथे सर्व ऋतूंमध्ये स्पर्श सुखद असतो, आणि तपस्वी कशाच्याही कमतरतेशिवाय राहतात.
देवलोकच्युताः सर्वे जायंते तत्र मानवाः । शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वसुप्रियदर्शनाः
तिथे जन्म घेणारे सर्व लोक हे देवलोकातून खाली आलेले असतात. त्यांचा वंश शुद्ध असतो आणि ते सर्व दृष्टीनं सुंदर असतात.
मिथुनानि च जायंते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबंत्यमृतसंनिभम्
तिथे जोडपी जन्म घेतात, आणि स्त्रिया अप्सरांसारख्या सुंदर असतात. त्या क्षीरी झाडाचं अमृतासारखं दूध पितात.
मिथुनं जायते काले समंताच्च प्रवर्द्धते । तुल्यरूपगुणोपेतं समवेशं तथैव च
योग्य वेळी जोडपं जन्मतं आणि दोघंही एकत्र वाढतात. त्यांचं रूप आणि गुण सारखेच असतात, आणि ते पूर्णपणे एकरूप असतात.
एकमेवानुरूपं च चक्रवाकसमं द्विजाः । निरामयाश्च ते लोका नित्यं मुदितमानसाः
प्रत्येकजण आपल्या जोडीदाराशी अगदी चक्रवाक पक्ष्यांसारखा जुळलेला असतो, द्विजांनो. तिथले लोक रोगरहित असतात आणि त्यांचं मन नेहमी आनंदी असतं.
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । जीवंति ते महाभागा न चान्योन्यं जहत्युत
ते लोक दहा हजार वर्षं आणि दहा शंभर वर्षं जगतात, हे महाभागांनो, आणि एकमेकांना कधीच सोडत नाहीत.
भारुंडा नाम शकुनास्तीक्ष्णतुंडा महाबलाः । तान्निर्हरंतीहमृतान्दरीषु प्रक्षिपंति च
भैरुंड नावाचे पक्षी, ज्यांची चोच तीक्ष्ण आणि बल मोठे आहे, ते मृतदेह उचलून गुहांमध्ये टाकतात.
उत्तराःकुरवो विप्रा व्याख्यातास्ते समासतः । मेरुपार्श्वमहं पूर्वं प्रवक्ष्यामि यथातथम्
ब्राह्मणहो, उत्तरेकडील कुरुंचे वर्णन मी थोडक्यात केले. आता मेरू पर्वताच्या बाजूचे प्रदेश मी नीट सांगतो.
तस्य मूर्द्धाभिषेकस्तु भद्राश्वस्य तपोधनाः । भद्रशालवनं यत्र कालाम्राश्च महाद्रुमाः
भद्राश्वाचा राज्याभिषेक जिथे होतो, त्या ठिकाणी भद्रशाळ नावाचे अरण्य आहे आणि तिथे काळआंब्याचे मोठमोठे वृक्ष आहेत.
कालाम्रास्तु महाभागा नित्यंपुष्पफलाः शुभाः । द्रुमाश्च योजनोत्सेधाः सिद्धचारणसेविताः
ते काळआंब्याचे वृक्ष फारच श्रेष्ठ, नेहमी फुले आणि फळे येणारे, शुभ आहेत. हे वृक्ष एक योजन उंच असून सिद्ध आणि चारण लोक तिथे नेहमी येतात.
तत्र ते पुरुषाः श्वेतास्तेजोयुक्तमहाबलाः । स्त्रियः कुमुदवर्णाश्च सुंदर्यः प्रियदर्शनाः
त्या प्रदेशात पुरुष पांढरे, तेजस्वी आणि बलवान आहेत. स्त्रिया कमळासारख्या वर्णाच्या, सुंदर आणि मनाला भावणाऱ्या आहेत.
चंद्रवर्णाश्चतुर्वर्णाः पूर्णचंद्रनिभाननाः । चंद्रशीतलगात्राश्च नृत्यगीतविशारदाः
ते लोक चंद्रासारख्या चार रंगांचे असून, त्यांची तोंडे पूर्ण चंद्रासारखी तेजस्वी आहेत. त्यांचे शरीर चंद्राच्या शीतलतेसारखे असून, ते नृत्य आणि गाण्यात कुशल आहेत.
दशवर्षसहस्राणि तत्रायुर्द्विजसत्तमाः । कालाम्ररसपीतास्ते नित्यं संस्थितयौवनाः
तेथे, द्विजश्रेष्ठ, लोकांचे आयुष्य दहा हजार वर्षे असते. काळआंब्याचा रस पिणारे नेहमी तरुण राहतात.
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु । सुदर्शनो नाम महान्जंबूवृक्षः सनातनः
नील पर्वताच्या दक्षिणेला आणि निषधाच्या उत्तरेला, सुधर्शन नावाचा मोठा आणि सनातन जांभूळ वृक्ष आहे.
सर्वकामफलः पुण्यः सिद्धचारणसेवितः । तस्य नाम्ना समाख्यातो जंबूद्वीपः सनातनः
तो सर्व इच्छित फळे देणारा, पवित्र आणि सिद्ध-चारण लोकांनी वास केलेला आहे. त्याच्या नावावरून जांभूद्वीप हे सनातन नाव पडले आहे.
योजनानां सहस्रं च शतं च द्विजसत्तमाः । तथा माल्यवतः शृंगे पूर्वे पूर्वानुगांतकाः
ब्राह्मणश्रेष्ठ, एक हजार आणि शंभर योजन, तसेच पूर्वेकडील माल्यवत पर्वताच्या शिखरावर, पूर्वेकडे जाणारे लोक आहेत.
योजनानां सहस्राणि पंचाशन्माल्यवान्द्विजाः । महारजतसंकाशा जायंते तत्र मानवाः
ब्राह्मणहो, माल्यवत पर्वतावर पन्नास हजार योजनांवर, तेथे लोक मोठ्या चांदीसारखे तेजस्वी जन्मतात.
ब्रह्मलोकच्युताः सर्वे सर्वे च ब्रह्मवादिनः । तपस्तप्यंति ते दिव्यं भवंति ह्यूर्ध्वरेतसः
ते सर्व ब्रह्मलोकातून खाली आलेले आणि ब्रह्मज्ञान सांगणारे आहेत. ते दिव्य तप करतात आणि त्यांच्या तेजात उन्नत होतात.
रक्षणार्थं तु भूतानां प्रविशंति दिवाकरम् । षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिरेव शतानि च
सर्व जीवांची रक्षा करण्यासाठी, ते सूर्याच्या मध्ये प्रवेश करतात. त्यांची संख्या साठ हजार आणि साठशे आहे.
अरुणस्याग्रतो यांति परिवार्य दिवाकरम् । षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिरेव शतानि च
ते अरुणाच्या पुढे जाऊन सूर्याला वेढा घालतात. साठ हजार वर्षे आणि साठशे वर्षे ते तसेच राहतात.