उत्तराश्चैव कुरुवः कृतपुण्य प्रतिश्रयाः । विहंगसुमुखो यस्तु सुपार्श्वस्यात्मजः किल
आणि उत्तरेला 'कुरु' हे पुण्यवान लोकांचं आश्रयस्थान आहे; विहंगसुमुख, जो सुपार्श्वाचा पुत्र मानला जातो,
स वै विचिंतयामास सौवर्णान्प्रेक्ष्य वायसान् । मेरुरुत्तममध्यानामधमानां च पक्षिणाम्
त्याने सुवर्णाचे कावळे पाहून विचार केला; मेरू हा पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ, मध्यम आणि कनिष्ठ आहे.
अविशेषकरो यस्मात्तस्मादेनं त्यजाम्यहम् । तमादित्योनुपर्येति सततं ज्योतिषां वरः
तो कोणत्याही प्रकारे भेद करत नाही, म्हणून मी त्याला सोडून देतो; तेजांचा श्रेष्ठ सूर्य नेहमी त्याच्या मागे मागे जातो.
चंद्रमाश्च सनक्षत्रो वायुश्चैव प्रदक्षिणः । स पर्वतो महाप्राज्ञा दिव्यपुष्पसमन्वितः
चंद्र आणि त्याच्या सोबतचे नक्षत्र, तसेच वायू, हे सगळे त्या दिव्य फुलांनी सजलेल्या महान पर्वताभोवती प्रदक्षिणा घालतात, हे ज्ञानी.
भवनैरावृतैः सर्वैः र्जांबूनदमयैः शुभैः । तत्र देवगणा विप्रा गंधर्वासुरराक्षसाः
त्या पर्वतावर सर्व सुंदर राजवाडे शुद्ध जांभू सोन्याने वेढलेले आहेत; तिथे, हे ब्राह्मणांनो, देव, गंधर्व, असुर आणि राक्षसांचे समुदाय आहेत.
अप्सरोगणसंयुक्ताः शैले क्रीडंति सर्वदा । तत्र ब्रह्मा च रुद्रश्च शक्रश्चापि सुरेश्वरः
त्या पर्वतावर अप्सरांच्या समूहांसह सर्वदा खेळ करणारे आहेत; तिथेच ब्रह्मा, रुद्र आणि देवांचा स्वामी शक्रही आहे.
समेत्य विविधैर्यज्ञैर्यजंतेऽनेक दक्षिणैः । तुंबुरुर्नारदश्चैव विश्वावसुर्हाहा हूहूः
सर्वजण एकत्र येऊन विविध यज्ञ आणि अनेक प्रकारच्या दक्षिणांनी यज्ञ करतात; तिथे तुम्बुरू, नारद, विश्वावसु, हाहा आणि हूहू आहेत.
अभिगम्यामरश्रेष्ठं स्तुवंति विविधैः स्तवैः । सप्तर्षयो महात्मानः कश्यपश्च प्रजापतिः
ते अमरांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्याजवळ जाऊन विविध स्तोत्रांनी त्याची स्तुती करतात; महान आत्म्यांचे सप्तर्षी आणि प्रजापती कश्यप तिथे आहेत.
तत्र गच्छंति भद्रं वः सदा पर्वणि पर्वणि । तस्यैव मूर्द्धन्युशना काव्यो दैत्यैर्महीयते
ते सर्व सणासुदीच्या वेळी तिथे जातात, तुम्हाला शुभेच्छा असो; त्या पर्वताच्या शिखरावर उशनास काव्य याची दैत्यांकडून पूजा होते.
तस्य हैमानि रत्नानि तस्यैते रत्नपर्वताः । तस्मात्कुबेरो भगवांश्चतुर्थं भागमश्नुते
त्या पर्वताची रत्ने सोन्याची आहेत आणि तेच रत्नपर्वत आहेत; तिथूनच भगवंत कुबेराला चौथ्या भागाचा लाभ मिळतो.
ततः कलांशं वित्तस्य मनुष्येभ्यः प्रयच्छति । पर्वतस्यांतरे दिव्यं सर्वर्तुकुसुमैश्चितम्
तिथून तो मनुष्यमात्रांना धनाचा एक भाग देतो; पर्वताच्या आत सर्व ऋतूंच्या फुलांनी सजलेली एक दिव्य बाग आहे.
कर्णिकारवनं रम्यं शिलाजालसमुच्छ्रितम् । तत्र साक्षात्पशुपतिर्दिव्यभूतैः समावृतः
तिथे सुंदर कर्णिकार वृक्षांचे वन आहे, जे दगडांच्या रांगा उंचावलेले आहे; तिथेच साक्षात पशुपती दिव्य भूतांसह रमतो.
उमासहायोभगवान्रमते भूतभावनः । कर्णिकारमयीं मालां बिभ्रदापादलंबिनीम्
त्या ठिकाणी, सर्व सृष्टीचे पालन करणारे भगवान, उमा सोबत रममाण होतात आणि पायापर्यंत पोहोचणारी कर्णिकार फुलांची माळ घालतात.
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्द्योतस्त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः । तमुग्रतपसः सिद्धाः सुव्रताः सत्यवादिनः
त्यांच्या तीन डोळ्यांमधून तीन उगवत्या सूर्यांसारखे तेज प्रकट होते; कठोर तपश्चर्या करणारे, उत्तम व्रत पाळणारे आणि सत्य बोलणारे सिद्ध त्यांना पाहतात.
पश्यंति नहि दुर्वृत्तैः शक्यो द्रष्टुं महेश्वरः । तस्य शैलस्य शिखरात्क्षीरधारा द्विजोत्तमाः
परंतु दुष्ट वृत्तीच्या लोकांना महेश्वर दिसत नाही; त्या पर्वताच्या शिखरावरून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, दूधाच्या धारा वाहतात.
विश्वरूपात्परमिता भीमनिर्घातनिस्वना । पुण्यापुण्यतमैर्जुष्टा गंगा भागीरथी शुभा
असीम रूप असलेली, भीषण गडगडाट करणारी, पुण्यांच्या पुण्याने परिपूर्ण अशी शुभ गंगा, भागीरथी तिथे आहे.
प्लवंती च प्रवेगेन ह्रदे चंद्रमसः शुभे । तया ह्युत्पादितः पुण्यः स ह्रदः सागरोपमः
ती वेगाने वाहत जाऊन चंद्राच्या सुंदर सरोवरात मिसळते; तिच्यामुळेच समुद्रासारखे विशाल आणि पुण्यदायक ते सरोवर निर्माण झाले.
तां धारयामास तदा दुर्द्धरां पर्वतैरपि । शतं वर्षसहस्राणि शिरसैव पिनाकधृक्
तेव्हा, पर्वतांनाही जिचे ओझे सहन होत नव्हते, ती गंगा पिनाकधारीने आपल्या डोक्यावर शंभर हजार वर्षे धारण केली.
मेरोस्तु पश्चिमे पार्श्वे केतुमालो द्विजोत्तमाः । जंबूखंडे तु तत्रैव महाजनपदो द्विजाः
मेरूच्या पश्चिम बाजूला, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, केतुमाल नावाचा प्रदेश आहे; तिथेच जांभूखंडात एक महान देश आहे, हे द्विजांनो.
आयुर्दशसहस्राणि वर्षाणां तत्र सत्तमाः । सुवर्णवर्णाश्च नरा स्त्रियश्चाप्सरसां समाः
त्या ठिकाणी, हे उत्तमजनांनो, आयुष्य दहा हजार वर्षांचे असते; तेथील पुरुष सुवर्णासारखे असून स्त्रिया अप्सरांसारख्या सुंदर असतात.
अनामया वीतशोका नित्यं मुदितमानसाः । जायंते मानवास्तत्र निस्तप्तकनकप्रभाः
तेथे माणसे आजार आणि दुःख यांपासून मुक्त जन्माला येतात, त्यांचे मन नेहमी आनंदी असते आणि त्यांचे शरीर शुद्ध सोन्यासारखे तेजस्वी चमकत असते.
गंधमादनशृंगेषु कुबेरः सह राक्षसैः । संवृतोप्सरसां संघैर्मोदते गुह्यकाधिपः
गंधमादन पर्वताच्या शिखरांवर कुबेर राक्षसांसह आणि अप्सरांचा मोठा समूह घेऊन, गुप्त यक्षांचा अधिपती म्हणून आनंदात वावरतो.
गंधमादनपार्श्वे तु परे विगतपातकाः । एकादशसहस्राणि वर्षाणां परमायुषः
गंधमादनाच्या बाजूला काही लोक राहतात, जे पापरहित असून, त्यांना अकरा हजार वर्षांचे उत्तम आयुष्य लाभले आहे.
तत्र कृष्णा नरा विप्रास्तेजोयुक्ता महाबलाः । स्त्रियश्चोत्पलपत्राभाः सर्वाः सुप्रियदर्शनाः
तेथे पुरुष काळे, तेजस्वी आणि बलवान ब्राह्मण असतात, आणि स्त्रिया निळ्या कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या उजळ आणि सर्वांच्या मनाला भावणाऱ्या असतात.
नीलोत्पलधरं श्वेतं श्वेताद्धैरण्यकं वरम् । वर्षमैरावतं विप्रा नानाजनपदावृतम्
नीळोत्पल नावाचा प्रदेश पांढरा असून, श्वेतद्वीप आणि हिरण्यकाहून श्रेष्ठ आहे. ऐरावत नावाचा प्रदेश, हे ब्राह्मणहो, अनेक जातींनी वसलेला आहे.
धनुखंडेः महाभागा द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे । इलावृत्तं मध्यगं तु पंचवर्षाणि चैव हि
धनुखंडावर दक्षिण आणि उत्तर असे दोन पुण्यवान प्रदेश आहेत; मधोमध इलावृत आहे आणि एकूण पाच प्रदेश आहेत.
उत्तरोत्तरमेतेभ्यो वर्षमुद्रिच्यते गुणैः । आयुः प्रमाणमारोग्यं धर्मतः कामतोऽर्थतः
उत्तर दिशेने प्रत्येक पुढील प्रदेश आधीच्या प्रदेशापेक्षा आयुष्य, उंची, आरोग्य, धर्म, इच्छा आणि संपत्ती या गुणांनी श्रेष्ठ असतो.
समन्वितानि भूतानि तेषु सर्वेषु सत्तमाः । एवमेषा महाभागाः पर्वतैः पृथिवी चिता
त्या सर्व प्रदेशांमध्ये सर्व प्राणी या गुणांनी युक्त आहेत, हे श्रेष्ठा; अशा प्रकारे ही पुण्यभूमी पर्वतांनी सुशोभित आहे.
हेमकूटस्तु सुमहान्कैलासो नाम पर्वतः । तत्र वैश्रवणो देवो गुह्यकैः सह मोदते
हेमकूट हा मोठा पर्वत असून, त्याला कैलास असेही नाव आहे. तेथे वैश्रवण देव गुप्त यक्षांसह आनंदात राहतो.
अस्त्युत्तरेण कैलासं मैनाकं पर्वतं प्रति । हिरण्यशृंगः सुमहान्दिव्यो मणिमयो गिरिः
कैलासाच्या उत्तरेस, मैनाक पर्वताजवळ, हिरण्यशृंग नावाचा मोठा, दिव्य आणि रत्नांनी बनलेला पर्वत आहे.