शुक्लांबरधरः कृष्णैस्तिलैर्हुत्वा हुताशनम् । प्रदद्याद्ब्राह्मणेभ्यस्तु तिलानेव समाहितः
पांढरे वस्त्र परिधान करून, काळ्या तिळांनी अग्नीत होम करून, मन लावून ब्राह्मणांना तिळ द्यावे.
जन्मप्रभृति यत्पापं सर्वं तरति वै द्विजः । अमावास्यामनुप्राप्य ब्राह्मणाय तपस्विने
जो द्विज असे करतो, तो जन्मापासून केलेली सर्व पापे पार करतो; अमावस्येला त्याने तपस्वी ब्राह्मणाला
यत्किंचिद्देवदेवेशं दद्याच्चोद्दिश्य केशवम् । प्रीयतामीश्वरो विष्णुर्हृषीकेशः सनातनः
आपल्याजवळील जे काही असेल ते देवदेवेश्वर केशवाला अर्पण करून द्यावे; सनातन भगवान विष्णू, हृषीकेश, प्रसन्न होवो.
सप्तजन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति । यस्तु कृष्णचतुर्दश्यां स्नात्वा देवं पिनाकिनम्
जो कृष्णचतुर्दशीला स्नान करून ब्राह्मणाच्या माध्यमातून पिनाकी देवाची पूजा करतो, त्याचे सात जन्मांचे पाप क्षणात नष्ट होते.
आराधयेद्द्विजमुखेन तस्यास्ति पुनर्भवः । कृष्णाष्टम्यां विशेषेण धार्मिकाय द्विजातये
त्याला पुन्हा जन्म नाही; विशेषतः कृष्णाष्टमीला, धर्मशील द्विजाला,
स्नात्वाभ्यर्च्य यथान्यायं पादप्रक्षालनादिभिः । प्रीयतां मे महादेवो दद्याद्द्रव्यं स्वकीयकम्
स्नान करून, योग्य रीतीने पाद्यादीने पूजा करून, 'माझ्यावर महादेव प्रसन्न होवो' असे मनात ठेवून, आपली वस्तू द्यावी.
सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमां गतिम् । द्विजैः कृष्णचतुर्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः
सर्व पापांतून मुक्त होऊन तो परमपदाला पोहोचतो; विशेषतः कृष्णचतुर्दशी आणि कृष्णाष्टमीला ब्राह्मणांच्या माध्यमातून.
अमावास्यां तथा भक्तैः पूजनीयस्त्रिविक्रमः । एकादश्यां निराहारो द्वादश्यां पुरुषोत्तमम्
अमावस्येला भक्तांनी त्रिविक्रमाची पूजा करावी; एकादशीला उपवास करावा आणि द्वादशीला पुरुषोत्तमाची पूजा करावी.
अर्चयेद्ब्राह्मणमुखे स गच्छेत्परमं पदम् । एषा तिथिर्वैष्णवी स्याद्द्वादशी शुक्लपक्षतः
ब्राह्मणाच्या माध्यमातून पूजा केल्याने तो परमपदाला पोहोचतो; शुक्लपक्षातील द्वादशी ही खरोखर वैष्णव तिथी आहे.
तस्यामाराधयेद्देवं प्रयत्नेन जनार्दनम् । यत्किंचिद्देवमीशानमुद्दिश्य ब्राह्मणे शुचौ
त्या दिवशी प्रयत्नपूर्वक जनार्दनाची पूजा करावी; शुद्ध ब्राह्मणाला भगवानाला उद्देशून जे काही दिले जाते,
दीयते विष्णुमेवापि तदनंतफलं स्मृतम् । यो हि यां देवतामिच्छेत्समाराधयितुं नरः
ते विष्णूला दिले तरी अनंत फल मिळते असे मानले जाते. जो माणूस ज्या देवतेची पूजा करू इच्छितो,
ब्राह्मणान्पूजयेद्यत्नात्स तस्यास्तोषयेत्ततः । द्विजानां वपुरास्थाय नित्यं तिष्ठंति देवताः
त्याने ब्राह्मणांची काळजीपूर्वक पूजा करावी; कारण त्यामुळे ती देवता प्रसन्न होते. देवता नेहमीच द्विजांच्या रूपात वास करतात.
पूज्यंते ब्राह्मणा लाभे प्रतिमादिषु तैः क्वचित् । प्रतिमादिषु यत्नेन तस्मात्फलमभीप्सता
देवता कधी प्रतिमा इत्यादींमध्ये ब्राह्मणांची पूजा करतात; म्हणून जो फळाची इच्छा करतो त्याने प्रतिमा वगैरेमध्येही मन लावून पूजा करावी.
द्विजेषु देवता नित्यं पूजनीया विशेषतः । विभूतिकामः सततं पूजयेद्धि पुरंदरम्
देवता नेहमीच विशेषतः ब्राह्मणांमध्ये पूजनीय आहेत; जो नेहमी समृद्धीची इच्छा करतो त्याने पुरंदराची पूजा करावी.
ब्रह्मवर्चसकामस्तु ब्रह्माणं ज्ञानकामुकः । आरोग्यकामोथ रविं धनकामो हुताशनम्
जो आध्यात्मिक तेज मिळवू इच्छितो, त्याने ब्रह्मदेवाची पूजा करावी. ज्याला ज्ञान हवे असेल, त्याने ब्रह्माची उपासना करावी. आरोग्याची इच्छा असणाऱ्याने सूर्याची पूजा करावी आणि धनाची इच्छा असणाऱ्याने अग्नीची उपासना करावी.
कर्म्मणां सिद्धिकामस्तु पूजयेद्वै विनायकम् । भोगकामस्तु शशिनं बलकामः समीरणम्
कर्मात यश मिळवायचे असेल तर गणपतीची पूजा करावी. सुखभोगाची इच्छा असेल तर चंद्राची उपासना करावी आणि बळ हवे असेल तर वायूची पूजा करावी.
मुमुक्षुः सर्वसंसारात्प्रयत्नेनार्चयेद्धरिम् । यस्तु योगं तथा मोक्षमन्विच्छेऽज्ज्ञानमैश्वरम्
जो सर्व संसारातून मुक्त व्हायची इच्छा ठेवतो, त्याने मनापासून श्रीहरीची उपासना करावी. योग, मोक्ष, ज्ञान किंवा दैवी सामर्थ्य हवे असेल तरी त्याने असेच करावे.
अर्चयेत विरूपाक्षं प्रयत्नेन सुरेश्वरम् । ये वांच्छंति महाभोगान्ज्ञानानि च महेश्वरम्
जो कोणी मोठ्या सुखसंपत्तीची आणि ज्ञानाची इच्छा करतो, त्याने प्रयत्नपूर्वक विरूपाक्ष, देवांचा राजा किंवा महेश्वराची पूजा करावी.
ते पूजयंति भूतेशं केशवं चापि भोगिनः । वारिदस्तृप्तिमाप्नोति जलदानं ततोधिकम्
जे सुखभोगी आहेत, ते भूतनाथ आणि केशव यांची पूजा करतात. जो पाणी दान करतो, त्याला समाधान मिळते आणि पाणी दान केल्याने ते समाधान अधिक वाढते.
तैलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम् । भूमिदः सर्वमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः
तेल दान करणाऱ्याला इच्छित संतती मिळते; दिवा दान करणाऱ्याला उत्तम दृष्टी मिळते; जमीन दान करणाऱ्याला सर्व काही मिळते; आणि सोने दान करणाऱ्याला दीर्घायुष्य मिळते.
गृहदाताग्र्यवेश्मानि रूप्यदो रूपमुत्तमम् । वासोदश्चंद्रसालोक्यमश्वदो यानमुत्तमम्
घर दान करणाऱ्याला उत्तम निवास मिळतो; चांदी दान करणाऱ्याला सुंदर रूप मिळते; वस्त्र दान करणाऱ्याला चंद्रलोक मिळतो; घोडे दान करणाऱ्याला श्रेष्ठ वाहन मिळते.
अन्नदाता श्रियं स्वेष्टां गोदो ब्राह्मणविष्टपम् । यानशय्याप्रदो भार्य्यामैश्वर्यमभयप्रदः
अन्न दान करणाऱ्याला इच्छित लक्ष्मी मिळते; गायी दान करणाऱ्याला ब्रह्मलोक मिळतो; वाहन आणि पलंग दान करणाऱ्याला पत्नीवर राज्य मिळते; आणि अभयदान देणाऱ्याला सुरक्षितता मिळते.
धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्मशाश्वतम् । धान्यान्यपि यथाशक्ति विप्रेषु प्रतिपादयेत्
धान्य दान करणाऱ्याला शाश्वत सुख मिळते; ब्रह्म दान करणाऱ्याला शाश्वत ब्रह्म मिळते; तसेच, आपल्या शक्तीनुसार ब्राह्मणांना धान्य द्यावे.
वेदविद्याविशिष्टेषु प्रेत्य स्वर्गं समश्नुते । गवां चान्नप्रदानेन सर्वपापैः प्रमुच्यते
ज्यांना वेदविद्या विशेष आहे, त्यांना दान केल्याने मृत्यूनंतर स्वर्ग मिळतो; गायी आणि अन्न दान केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
इंधनानां प्रदानेन दीप्ताग्निर्जायते नरः । फलमूलानि पानानि शाकानि विविधानि च
इंधन दान केल्याने माणसाला तेजस्वी अग्नी मिळतो; फळे, पेये आणि विविध भाज्या,
प्रदद्याद्ब्राह्मणेभ्यस्तु मुदायुक्तः सदा भवेत् । औषधं स्नेहमाहारं रोगिणो रोगशांतये
हे सर्व ब्राह्मणांना नेहमी आनंदाने द्यावे. औषध, तेल आणि अन्न हे रोग्यांना रोग शांत व्हावा म्हणून द्यावे.
ददानो रोगरहितः सुखी दीर्घायुरेव च । असिपत्रवनं मार्गं क्षुरधारासमन्वितम्
जो दान करतो, तो रोगमुक्त, सुखी आणि दीर्घायुषी होतो. तलवारींच्या जंगलातून, धारदार कापऱ्यांनी भरलेल्या वाटेवरून,
तीक्ष्णतापं च तरति छत्रोपानत्प्रदो नरः । यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्यापेक्षितं गृहे
आणि तीव्र उन्हातून छत्री आणि पादत्राणे दान करणारा माणूस सहज पार होतो. जगात ज्या गोष्टीची सर्वात जास्त इच्छा असते, किंवा घरात जी आवश्यक असते,
तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता । अयने विषुवे चैव ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः
ती त्या गुणी व्यक्तीलाच द्यावी. ज्याला अक्षय फळ हवे असेल, त्याने असेच द्यावे. उत्तरायण, विषुव किंवा चंद्रसूर्यग्रहण यासारख्या काळात,
संक्रांत्यादिषु कालेषु दत्तं भवति चाक्षयम् । प्रयागादिषु तीर्थेषु पुण्येष्वायतनेषु च
संक्रांतीसारख्या वेळी दिलेले दान कधीही संपत नाही. प्रयागसारख्या पवित्र तीर्थक्षेत्री आणि पुण्यस्थळी दिलेले दानही अक्षय होते.