अप्रजानां तु नारीणां कृतघ्नस्य तथैव च । कारुकान्नं विशेषेण शस्त्रविक्रयिणस्तथा
अपत्य नसलेल्या स्त्रिया, कृतघ्न, कारागीर विशेषतः, आणि शस्त्र विकणाऱ्यांचे अन्न टाळावे.
शौंडान्नं घांटिकान्नं च भिषजामन्नमेव च । विद्वत्प्रजननस्यान्नं परिवेत्रन्नमेव च
दारू पिणारे, गाणी गाणारे, वैद्य, विद्वानांची संतती निर्माण करणारे आणि सेवक यांचे अन्न टाळावे.
पुनर्भुवो विशेषेण तथैव दिधिषूपतेः । अवज्ञातं चावधूतं सरोषं विस्मयान्वितम्
राज्याची इच्छा असणाऱ्याने, ज्याचं अन्न तिरस्काराने, रागाने, किंवा आश्चर्याने नाकारलं गेलं असेल, असं अन्न कधीच घ्यायला नको.
गुरोरपि न भोक्तव्यमन्नं संस्कारवर्जितम् । दुष्कृतं हि मनुष्यस्य सर्वमन्ने व्यवस्थितम्
गुरुचं अन्न जर नीट शुद्ध केलं नसेल तर ते खाऊ नये; कारण माणसाच्या सर्व वाईट कर्मांचा परिणाम अन्नातच असतो.
यो यस्यान्नं समश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम् । अर्द्धका कुलं मित्रं च गोपालो वाहनापि तौ
जो दुसऱ्याचं अन्न खातो, तो त्याच्या पापातही भाग घेतो; त्यातला अर्धा भाग त्याच्या कुटुंबावर, मित्रांवर, गुराख्यावर आणि जनावरांवरही पडतो.
एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश्चात्मानं निवेदयेत् । कुशीलवः कुंभकश्च क्षेत्रकर्मक एव च
शूद्रांमध्ये, जो स्वतःला अर्पण करतो, जसं की नट, कुंभार किंवा शेतमजूर, त्याच्याकडूनच अन्न घ्यावं.
एते शूद्रेषु भोज्यान्ना दृष्ट्वा स्वल्पगुणं बुधैः । पायसं स्नेहपक्वं च गोरसश्चैव सक्तवः
शूद्रांकडून अन्न घ्यायचं असेल, तर ते बुद्धिमान लोकांनी पाहून दोष कमी असलेलं असावं; जसं की दूधात शिजवलेला भात, तुपात शिजवलेलं अन्न, गायीच्या दूधापासून बनवलेलं आणि सत्व.
पिण्याकं चैव तैलं च शूद्राद्ग्राह्यं द्विजातिभिः । वृंताकं नालिकाशाकं कुसुंभं भस्मकं तथा
शूद्राकडून द्विजांनी पेंड, तेल, वांगी, कमळाच्या देठाची भाजी, कुसुंभ आणि भस्मक धान्य घ्यायला हरकत नाही.
पलांडुं लशुनं शुक्तं निर्य्यासं चैव वर्जयेत् । छत्राकं विड्वराहं च स्विन्नं पीयूषमेव च
कांदा, लसूण, आंबलेलं अन्न, झाडाचा रस, छत्री, रानडुक्कर, उकडलेलं मध किंवा असं काही टाळावं.
विलयं विमुखं चैव कोरकाणि विवर्जयेत् । गृंजनं किंशुकं चैव कूष्मांडं च तथैव च
सडलेलं, चव नसलेलं आणि उमललेली कळ्या असं अन्न टाळावं; तसेच काळी मेथी, पळस आणि भोपळाही खाऊ नये.
उदुंबरमलाबुं च जग्ध्वा पतति वै द्विजः । तथा कृसरसंयावौ पायसापूपमेव च
उदुंबर किंवा दुधी भोपळा खाल्ला तर द्विजाचा धर्मभ्रष्ट होतो; तसंच पेज, जौचे भाकरी, दूधात शिजवलेला भात आणि तळलेले पिठाचे पदार्थही.
अनुपाकृत मांसं च देवान्नानि हवींषि च । यवागूं मातुलिगं च मत्स्यानप्यनुपाकृतान्
कच्चं मांस, देवासाठीचं अन्न, यज्ञातलं हविष्य, जवाची पेज, बोर किंवा कच्ची मासळी खाऊ नये.
नीपं कपित्थं प्लक्षं च प्रयत्नेन विवर्जयेत् । पिण्याकं चोद्धृतस्नेहं देवधान्यं तथैव च
नीप, कवठ, पिंपळ हे फळं आणि तेल काढून उरलेली पेंड, तसेच जंगली तांदूळ यांचं अन्न काळजीपूर्वक टाळावं.
रात्रौ च तिलसंबंधं प्रयत्नेन दधि त्यजेत् । नाश्नीयात्पयसा तक्रं नाभक्ष्यानुपयोजयेत्
रात्री तिळासोबत दही खाऊ नये; दूधात ताक मिसळून पिऊ नये आणि निषिद्ध अन्न कधीच खाऊ नये.
कृमिदुष्टं भावदुष्टं मृत्संसर्गं च वर्जयेत् । कृमिकीटावपन्नं च सुहृत्क्लेदं च नित्यशः
किड्यांनी खराब केलेलं, वाईट स्वभावाचं किंवा माती लागलेलं अन्न टाळावं; तसेच किडे, मुंग्या असलेलं किंवा मित्राने ओलावलेलं अन्नही.
श्वाघ्रातं च पुनः सिद्धं चंडालावेक्षितं तथा । उदक्यया च पतितैर्गवा संघ्रातमेव च
कुत्र्याने वास घेतलेलं, चांडाळाने बनवलेलं किंवा पाहिलेलं, मासिक पाळीत असलेल्या स्त्रीने, पतिताने किंवा गायीने वास घेतलेलं अन्न नेहमीच टाळावं.
असंगतं पर्य्युषितं पर्यस्तान्नं च नित्यशः । काककुक्कुटसंस्पृष्टं कृमिभिश्चैव संगतम्
एकत्र न झालेलं, शिळं किंवा उलटलेलं अन्न नेहमीच टाळावं; तसेच कावळा, कोंबडी यांनी स्पर्श केलेलं किंवा किड्यांनी खराब केलेलं अन्नही.
मनुष्यैरप्यवघ्रातं कुष्ठिना स्पृष्टमेव च । न रजस्वलया दत्तं न पुंश्चल्या सरोगया
माणसाने वास घेतलेलं, कुष्ठरोग्याने स्पर्श केलेलं, मासिक पाळीत असलेल्या, वाईट वागणुकीच्या किंवा आजारी स्त्रीने दिलेलं अन्न घेऊ नये.
मलवद्वाससा वापि परवासोथ वर्जयेत् । विवत्सायाश्च गोक्षीरं मेषस्यानिर्दशस्य च
मळकट किंवा दुसऱ्याचे कपडे घातलेल्या माणसाने दिलेलं अन्न टाळावं; तसेच जिचं वासरू मेलंय अशा गायीचं दूध आणि जी मेंढी अजून दूध दिलेली नाही तिचं दूधही टाळावं.
आविकं संधिनीक्षीरमपेयं मनुरब्रवीत् । बलाकं हंसदात्यूहं कलविंकं शुकं तथा
मनू म्हणतात, मेंढीचं दूध आणि नुकत्याच वासरू दिलेल्या जनावराचं दूध पिऊ नये; तसेच बगळा, हंस, जलपक्षी, काळवीट आणि पोपट यांचं मांसही टाळावं.
कुरुरं च चकोरं च जालपादं च कोकिलम् । वायसान्खंजरीटांश्च श्येनं गृध्रं तथैव च
कोरूर पक्षी, चकोर, जाळपाद, कोकिळ, कावळा, खंजरीट, घार आणि गिधाड — हे काहीही खाऊ नये.
उलूकं चक्रवाकं च भासं पारावतं तथा । कपोतं टिट्टिभं चैव ग्रामकुक्कुटमेव च
घुबड, चक्रवाक, भास, पारवा, कपोत, टिटवी आणि गावातील कोंबडा — हे देखील खाऊ नयेत.
सिंहं व्याघ्रं च मार्जारं श्वानं सूकरमेव च । शृगालं मर्कटं चैव गर्द्दभं न च भक्षयेत्
सिंह, वाघ, मांजर, कुत्रा, डुक्कर, कोल्हा, माकड आणि गाढव — यांचे मांस खाऊ नये.
न भक्षयेत्सर्पमृगाञ्छिखिनोन्यान्वनेचरान् । जलेचरान्स्थलचरान्प्राणिनश्चेति धारणा
साप, रानातील जनावरे, मोर किंवा इतर वन्य प्राणी, तसेच पाण्यात किंवा जमिनीवर राहणारे प्राणी — यांचे मांस खाऊ नये, हीच नियम आहे.
गोधा कूर्मः शशः खड्गः सल्लकश्चेति सत्तमाः । भक्ष्यान्पंचनखान्नित्यं मनुराह प्रजापतिः
गोधा, कासव, ससा, गेंडा आणि साळींदर — हे पाच नखांचे प्राणी मनुने नेहमीच खाण्यास योग्य सांगितले आहेत.
मत्स्यान्सशल्कान्भुंजीत मांसं रौरवमेव च । निवेद्य देवताभ्यस्तु ब्राह्मणेभ्यश्च नान्यथा
शेपट असलेले मासे आणि रौरव नावाच्या प्राण्याचे मांस, हे देवांना आणि ब्राह्मणांना अर्पण करूनच खावे, अन्यथा नाही.
मयूरं तित्तिरं चैव कपोतं च कपिंजलम् । वार्ध्रीणसं बकं भक्ष्यं मीनं हंसं पराजितम्
मोर, तित्तिर, कपोत, कपिंजल, गिधाड, बगळा, खाण्यायोग्य मासा, हंस आणि पराजित — हे खाण्यास चालतात.
शफरी सिंहतुंडं च तथा पाठीनरोहितौ । मत्स्याश्चैते समुद्दिष्टा भक्षणीया द्विजोत्तमाः
शफरी, सिंहतुण्ड, पाठीना आणि रोहित — हे मासे श्रेष्ठ द्विजांसाठी खाण्यास योग्य सांगितले आहेत.
प्रोक्षितं भक्षयेदेषां मांसं च द्विजकाम्यया । यथाविधि प्रयुक्तं च प्राणानामपि चात्यये
हे मांस शुद्ध करून, द्विजाच्या इच्छेने, नियमाप्रमाणे आणि प्राणांवर बेतल्यासच खावे.
भक्षयेन्नैव मांसानि शेषभोजी न लिप्यते । औषधार्थमशक्तो वा नियोगाद्यज्ञकारणात्
शिल्लक राहिलेले मांस खाऊ नये; जो उरलेले खातो तो दोषी होत नाही. औषधासाठी, असमर्थ असल्यास, आज्ञेने किंवा यज्ञासाठी खाणे चालते.