षण्मासान्यो द्विजो भुंक्ते शूद्रस्यान्नं विगर्हितम् । जीवन्नेव भवेच्छूद्रो मृतः श्वा चाभिजायते
जो द्विज शूद्राचे निषिद्ध अन्न सहा महिने खातो, तो जिवंत असतानाच शूद्र होतो आणि मेल्यावर कुत्रा म्हणून जन्म घेतो.
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्रस्य च मुनीश्वराः । यस्यान्नेनोदरस्थेन मृतस्तद्योनिमाप्नुयात्
मुनिजनांनो, ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य किंवा शूद्र — जो दुसऱ्याच्या अन्नावर मरण पावतो, त्याला त्याच जन्माची प्राप्ती होते.
राजान्नं वर्तकान्नं च षंढान्नं चर्म्मकारिणाम् । गणान्नं गणिकान्नं च षडन्नं च विवर्जयेत्
राजा, व्यापारी, नपुंसक, चर्मकार, संघ, वेश्या आणि सहा प्रकारच्या अन्नाचा त्याग करावा.
चक्रोपजीवि रजक तस्करध्वजिनां तथा । गांधर्वलोहकारान्नं मृतकान्नं विवर्जयेत्
चाकावर उपजीविका करणारे, धोबी, चोर, ध्वजधारी, गंधर्व, लोहार आणि मृत व्यक्तीचे अन्न टाळावे.
कुलाल चित्रकारान्नं वार्धुषेः पतितस्य च । पौनर्भवच्छत्रिकयोरभिशप्तस्य चैव हि
कुंभार, चित्रकार, न्हावी, पतित, पुन्हा जन्मलेले, छत्री करणारे आणि शापित यांच्या अन्नाचा त्याग करावा.
सुवर्णकार शैलूष व्याध वंध्यातुरस्य च । चिकित्सकस्य चैवान्नं पुंश्चल्या दंडकस्य च
सोनार, नट, शिकारी, वंध्या किंवा आजारी, वैद्य, वेश्या आणि शिक्षा झालेल्यांचे अन्न टाळावे.
स्तेन नास्तिकयोरन्नं देवतानिंदकस्य च । सोमविक्रयिणश्चान्नं श्वपाकस्य विशेषतः
चोर, नास्तिक, देवांची निंदा करणारे, सोम विकणारे आणि विशेषतः कुत्र्याचे मांस शिजवणाऱ्यांचे अन्न टाळावे.
भार्य्याजितस्य चैवान्नं यस्य चोपपतिर्गृहे । उत्सृष्टस्य कदर्यस्य तथैवोच्छिष्टभोजिनः
ज्याची पत्नी जिंकलेली नाही, ज्याच्या घरी परपुरुष आहे, कंजूष, उरलेले अन्न खाणारे — यांचे अन्न घ्यावे नाही.
पापीयोन्नं च संघान्नं शस्त्राजीवस्य चैव हि । भीतस्य रुदितस्यान्नमवक्रुष्टं परिक्षतम्
पापी, समूहातील, शस्त्राने उपजीविका करणारे, घाबरलेले, रडलेले, अपमानित किंवा जखमी — यांचे अन्न टाळावे.
ब्रह्मद्विषः पापरुचेः श्राद्धान्नं मृतकस्य च । वृथापाकस्य चैवान्नं शावान्नं चातुरस्य च
ब्राह्मणद्वेष्टा, वाईट चवीचे, श्राद्धाचे अन्न, नीट न शिजवलेले, मृताचे अन्न आणि चारही वर्णांच्या अन्नाचा त्याग करावा.
अप्रजानां तु नारीणां कृतघ्नस्य तथैव च । कारुकान्नं विशेषेण शस्त्रविक्रयिणस्तथा
अपत्य नसलेल्या स्त्रिया, कृतघ्न, कारागीर विशेषतः, आणि शस्त्र विकणाऱ्यांचे अन्न टाळावे.
शौंडान्नं घांटिकान्नं च भिषजामन्नमेव च । विद्वत्प्रजननस्यान्नं परिवेत्रन्नमेव च
दारू पिणारे, गाणी गाणारे, वैद्य, विद्वानांची संतती निर्माण करणारे आणि सेवक यांचे अन्न टाळावे.
पुनर्भुवो विशेषेण तथैव दिधिषूपतेः । अवज्ञातं चावधूतं सरोषं विस्मयान्वितम्
राज्याची इच्छा असणाऱ्याने, ज्याचं अन्न तिरस्काराने, रागाने, किंवा आश्चर्याने नाकारलं गेलं असेल, असं अन्न कधीच घ्यायला नको.
गुरोरपि न भोक्तव्यमन्नं संस्कारवर्जितम् । दुष्कृतं हि मनुष्यस्य सर्वमन्ने व्यवस्थितम्
गुरुचं अन्न जर नीट शुद्ध केलं नसेल तर ते खाऊ नये; कारण माणसाच्या सर्व वाईट कर्मांचा परिणाम अन्नातच असतो.
यो यस्यान्नं समश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम् । अर्द्धका कुलं मित्रं च गोपालो वाहनापि तौ
जो दुसऱ्याचं अन्न खातो, तो त्याच्या पापातही भाग घेतो; त्यातला अर्धा भाग त्याच्या कुटुंबावर, मित्रांवर, गुराख्यावर आणि जनावरांवरही पडतो.
एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश्चात्मानं निवेदयेत् । कुशीलवः कुंभकश्च क्षेत्रकर्मक एव च
शूद्रांमध्ये, जो स्वतःला अर्पण करतो, जसं की नट, कुंभार किंवा शेतमजूर, त्याच्याकडूनच अन्न घ्यावं.
एते शूद्रेषु भोज्यान्ना दृष्ट्वा स्वल्पगुणं बुधैः । पायसं स्नेहपक्वं च गोरसश्चैव सक्तवः
शूद्रांकडून अन्न घ्यायचं असेल, तर ते बुद्धिमान लोकांनी पाहून दोष कमी असलेलं असावं; जसं की दूधात शिजवलेला भात, तुपात शिजवलेलं अन्न, गायीच्या दूधापासून बनवलेलं आणि सत्व.
पिण्याकं चैव तैलं च शूद्राद्ग्राह्यं द्विजातिभिः । वृंताकं नालिकाशाकं कुसुंभं भस्मकं तथा
शूद्राकडून द्विजांनी पेंड, तेल, वांगी, कमळाच्या देठाची भाजी, कुसुंभ आणि भस्मक धान्य घ्यायला हरकत नाही.
पलांडुं लशुनं शुक्तं निर्य्यासं चैव वर्जयेत् । छत्राकं विड्वराहं च स्विन्नं पीयूषमेव च
कांदा, लसूण, आंबलेलं अन्न, झाडाचा रस, छत्री, रानडुक्कर, उकडलेलं मध किंवा असं काही टाळावं.
विलयं विमुखं चैव कोरकाणि विवर्जयेत् । गृंजनं किंशुकं चैव कूष्मांडं च तथैव च
सडलेलं, चव नसलेलं आणि उमललेली कळ्या असं अन्न टाळावं; तसेच काळी मेथी, पळस आणि भोपळाही खाऊ नये.
उदुंबरमलाबुं च जग्ध्वा पतति वै द्विजः । तथा कृसरसंयावौ पायसापूपमेव च
उदुंबर किंवा दुधी भोपळा खाल्ला तर द्विजाचा धर्मभ्रष्ट होतो; तसंच पेज, जौचे भाकरी, दूधात शिजवलेला भात आणि तळलेले पिठाचे पदार्थही.
अनुपाकृत मांसं च देवान्नानि हवींषि च । यवागूं मातुलिगं च मत्स्यानप्यनुपाकृतान्
कच्चं मांस, देवासाठीचं अन्न, यज्ञातलं हविष्य, जवाची पेज, बोर किंवा कच्ची मासळी खाऊ नये.
नीपं कपित्थं प्लक्षं च प्रयत्नेन विवर्जयेत् । पिण्याकं चोद्धृतस्नेहं देवधान्यं तथैव च
नीप, कवठ, पिंपळ हे फळं आणि तेल काढून उरलेली पेंड, तसेच जंगली तांदूळ यांचं अन्न काळजीपूर्वक टाळावं.
रात्रौ च तिलसंबंधं प्रयत्नेन दधि त्यजेत् । नाश्नीयात्पयसा तक्रं नाभक्ष्यानुपयोजयेत्
रात्री तिळासोबत दही खाऊ नये; दूधात ताक मिसळून पिऊ नये आणि निषिद्ध अन्न कधीच खाऊ नये.
कृमिदुष्टं भावदुष्टं मृत्संसर्गं च वर्जयेत् । कृमिकीटावपन्नं च सुहृत्क्लेदं च नित्यशः
किड्यांनी खराब केलेलं, वाईट स्वभावाचं किंवा माती लागलेलं अन्न टाळावं; तसेच किडे, मुंग्या असलेलं किंवा मित्राने ओलावलेलं अन्नही.
श्वाघ्रातं च पुनः सिद्धं चंडालावेक्षितं तथा । उदक्यया च पतितैर्गवा संघ्रातमेव च
कुत्र्याने वास घेतलेलं, चांडाळाने बनवलेलं किंवा पाहिलेलं, मासिक पाळीत असलेल्या स्त्रीने, पतिताने किंवा गायीने वास घेतलेलं अन्न नेहमीच टाळावं.
असंगतं पर्य्युषितं पर्यस्तान्नं च नित्यशः । काककुक्कुटसंस्पृष्टं कृमिभिश्चैव संगतम्
एकत्र न झालेलं, शिळं किंवा उलटलेलं अन्न नेहमीच टाळावं; तसेच कावळा, कोंबडी यांनी स्पर्श केलेलं किंवा किड्यांनी खराब केलेलं अन्नही.
मनुष्यैरप्यवघ्रातं कुष्ठिना स्पृष्टमेव च । न रजस्वलया दत्तं न पुंश्चल्या सरोगया
माणसाने वास घेतलेलं, कुष्ठरोग्याने स्पर्श केलेलं, मासिक पाळीत असलेल्या, वाईट वागणुकीच्या किंवा आजारी स्त्रीने दिलेलं अन्न घेऊ नये.
मलवद्वाससा वापि परवासोथ वर्जयेत् । विवत्सायाश्च गोक्षीरं मेषस्यानिर्दशस्य च
मळकट किंवा दुसऱ्याचे कपडे घातलेल्या माणसाने दिलेलं अन्न टाळावं; तसेच जिचं वासरू मेलंय अशा गायीचं दूध आणि जी मेंढी अजून दूध दिलेली नाही तिचं दूधही टाळावं.
आविकं संधिनीक्षीरमपेयं मनुरब्रवीत् । बलाकं हंसदात्यूहं कलविंकं शुकं तथा
मनू म्हणतात, मेंढीचं दूध आणि नुकत्याच वासरू दिलेल्या जनावराचं दूध पिऊ नये; तसेच बगळा, हंस, जलपक्षी, काळवीट आणि पोपट यांचं मांसही टाळावं.