शिरांसि धूनयन्नृणामश्वलक्षणवेदिनाम् । शूराणामपि चेतांसि मुहुरुत्साहयन्महान्
घोड्याची ओळख असलेल्या लोकांची माने हलवत, आणि शूर लोकांच्या मनात पुन्हा पुन्हा उत्साह निर्माण करत, तो मोठा घोडा सर्वांना भारावून टाकत होता.
अखंडमेदिनीवेगबहुसंक्रमणार्जितम् । लालाफेनछलेनासौ वमन्शुभ्रतरं यशः
अखंड पृथ्वीवर वेगाने धावत त्याने आपली कीर्ती मिळवली होती, आणि तोंडातून निघणाऱ्या फेसाच्या खेळातून तो उज्वल यश प्रकट करत होता.
उच्चैःश्रवस्तुलां भेजे गुणसाम्येन तत्त्वतः । विवृण्वन्नति तेजस्वी ह्रियेव नतकंधरः
तो घोडा गुणांनी आणि स्वरूपाने उच्चैःश्रवा या दिव्य घोड्याच्या तोडीचा होता, आणि झुकलेल्या मानेने लाजाळू पण तेजस्वीपणे आपली शोभा दाखवत होता.
चामरैरिंदुधवलैर्वीज्यमानो निरंतरम् । दुग्धांभोनिधिलोलैस्तैः श्वासैरुच्चैःश्रवा इव
पांढऱ्या चामरांनी सातत्याने वाऱ्यावर झुलत, त्याचा श्वास दूधाच्या समुद्राच्या लाटांसारखा हलत होता, अगदी उच्चैःश्रवा प्रमाणे.
नीलातपत्रयुगलं घनच्छायतुलश्रिया । बिभ्राणो वारिदालीढ हिमाद्रि शिखरश्रियम्
गडद ढगांच्या सावलीसारख्या निळ्या छत्र्यांची जोडी घेऊन, तो घोडा पावसाच्या ढगांनी स्पर्शलेल्या हिमालयाच्या शिखरासारखा शोभून दिसत होता.
मेदिनीमंडलस्पर्श संक्रांतमिव पावकम् । मुहुरुद्धरयन्धुन्वन्बंधुरं कंधरातटम्
पृथ्वीच्या वर्तुळाला जणू अग्नीने स्पर्श केल्यासारखा, तो घोडा पुन्हा पुन्हा आपली सुंदर मान उंचावत आणि हलवत होता.
दारयन्वैरिणः सर्वान्व्याहरंश्च जयश्रियम् । हेषारवेण गुरुणा दिक्षुप्रख्यापयन्यशः
सर्व शत्रूंना पराभूत करत आणि विजयाची कीर्ती सांगत, त्याने आपल्या मोठ्या हिणकसाने चारही दिशांना आपले यश जाहीर केले.
सत्त्वस्य राशिरत्युच्चैर्गतीनामिव शेवधिः । रूपस्य निलयं साक्षाल्लक्षणानां पयोनिधिः
तो घोडा धैर्याचा मोठा साठा होता, जणू उंच मार्ग गाठणाऱ्यांसाठी खजिना; सौंदर्याचा निवास आणि गुणांचा महासागर होता.
आनीतो वणिजा वाजी राज्ञा च समदृश्यत । बहुधा वर्णितोऽमात्यैरश्वलक्षणवेदिभिः
व्यापाऱ्याने तो घोडा आणून राजाला दाखवला. राजाच्या सभेत असलेल्या घोड्याच्या गुणांची जाण असलेल्या मंत्र्यांनी त्याचे विविध प्रकारे वर्णन केले.
यथेच्छं वणिजोदीर्णं स्वर्णं दत्त्वा महीपतिः । जग्राह तुरगं वेगादसीमानंदनिर्भरः
व्यापाऱ्याच्या इच्छेनुसार, राजाने त्याला सोनं दिलं आणि अत्यंत आनंदाने वेगवान घोडा स्वीकारला.
ततोऽश्वपालमाहूय यत्नतस्तं निरूप्य च । विसर्जितसभालोको गृहांतरमगान्नृपः
मग राजाने घोड्याच्या देखरेख करणाऱ्याला बोलावून, काळजीपूर्वक घोडा तपासला आणि सभा सोडून आपल्या अंतःपुरात गेला.
अनेकधा समापृष्टो महीपालं रंणांगणे । शस्त्रव्रणकिणश्रेणीभूषणं सत्वसन्निभम्
राजाच्या राजदरबारात अनेकदा विचारणा झाली, आणि राजाच्या अंगावर तलवारीच्या जखमांचे ओळखीचे व्रण होते, जणू धैर्याचेच अलंकार.
एकदा मृगयां खेलन्कुतूहलरसात्मना । तमारुह्य महीपालो वनं प्रति विवेश ह
एकदा शिकारीचा आनंद घेत, कुतूहल आणि उत्साहाने भरलेला राजा घोड्यावर बसून जंगलात गेला.
विसृज्य सैनिकान्पृष्टे धावतः परितोऽखिलान् । आकृष्यमाणो हरिणैः पिपासाकुलितोऽभवत्
आपले सैनिक मागे धावत असताना, त्यांना मागे सोडून, तो हरणांच्या मागे लागला आणि त्याला तीव्र तहान लागली.
तत उत्तीर्य तुरगाज्जलमन्वेषयन् नृपः । बध्वाश्वं तरुशाखायामारुरोह शिलां नृपः
नंतर, राजा घोड्यासाठी पाणी शोधत पुढे गेला; घोड्याला झाडाच्या फांदीला बांधून, तो एका दगडावर चढला.
गीतापंचदशाध्यायश्लोकार्द्धलिखितं ततः । पातितं मरुता तत्र यत्र खंडे विलोकयत्
तेथे, त्याने गीतेच्या पंधराव्या अध्यायातील अर्धा श्लोक वाऱ्याने उडून आलेल्या एका कागदाच्या तुकड्यावर लिहिलेला पाहिला.
पत्रं वाचयतो राज्ञः श्रुत्वा गीताक्षरावलीम् । ततो मुक्तिपदं लेभे तुरगस्त्वरयाऽपतत्
राजा तो पत्ता वाचत असताना आणि गीतेच्या अक्षरांची माळ ऐकताना, त्याच क्षणी घोड्याला मुक्ती मिळाली आणि तो वेगाने खाली पडला.
ततो ग्रंथिं समाच्छिद्य पल्याणवतार्य च । उत्थापमानस्तुरगो राज्ञा नोत्थितवान्मृतः
मग गाठी सोडून आणि घोड्याला खाली उतरवून, राजा त्याला उठवण्याचा प्रयत्न करू लागला, पण तो उठला नाही, कारण तो मरण पावला होता.
ततः सरभभेरुंडो नृपमाभाष्य सुस्वरम् । दिव्यं विमानमारुह्य जगाम त्रिदशालयम्
तेव्हा सरभभेरुंड नावाचा एक दिव्य पुरुष गोड आवाजात राजाशी बोलला, दिव्य विमानात बसून देवांच्या लोकात गेला.
ततो गिरिं समारुह्य ददर्शाश्रममुत्तमम् । पुन्नागकदलीचूतनारिकेलसमन्वितम्
मग डोंगरावर चढून, राजाने एक सुंदर आश्रम पाहिला, जो पर्ण, केळी, आंबा आणि नारळाच्या झाडांनी सजलेला होता.
द्राक्षेक्षुवाटिकापूगनागकेसरचंपकम् । खेलत्करभसारंगं नृत्यत्केकिकुलं नृपः
तेथे द्राक्षांची वेल, ऊसाची बाग, पान, नाग, केशर आणि चंपकाची झाडे होती, खेळणारे हत्तीचे पिल्लू आणि हरिण, तसेच नाचणाऱ्या मोरांच्या टोळ्या होत्या.
प्रणिपत्य द्विजन्मानमुटजाभ्यंतरस्थितम् । पप्रच्छ परया भक्त्या मुक्तसंसारवासनात्
राजा झोपडीच्या आत असलेल्या त्या द्विजाला नमस्कार करून, संसाराच्या आसक्तीपासून मुक्त होऊन, मोठ्या भक्तीने त्याला विचारू लागला.
तुरगो निरगात्स्वर्गं हेतुना केन मे वद । इत्याकर्ण्य वचो राज्ञो द्विजन्मा वाचमूचिवान्
"माझा घोडा स्वर्गात कसा गेला, हे मला सांग," असे राजाचे बोल ऐकून, त्या द्विजाने उत्तर दिले.
कालेन बहुना प्रेत्य तत्पापात्तुरगोऽभवत् । अथ पंचदशाध्यायश्लोकार्द्धं लिखितं क्वचित्
खूप काळानंतर, पूर्वीच्या पापामुळे तो घोडा म्हणून जन्माला आला; पण कुठेतरी गीतेच्या पंधराव्या अध्यायातील अर्धा श्लोक लिहिला गेला होता.
ततो वाचयतः श्रुत्वा निरगात्तुरगो दिवम् । ततः समागतैस्तत्र परिवारजनैर्वृतः
मग, तू तो वाचला आणि ऐकला, तेव्हा घोडा स्वर्गात गेला; नंतर तेथे त्याच्या सेवकांनी त्याला वेढले.
प्रणिपत्य द्विजन्मानं हृष्टरोमा विनिर्गतः । पत्रं तदेव लिखितं गीतापंचदशाक्षरम्
त्या द्विजाला नमस्कार करून, अंगावर रोमांच उभे राहिलेले राजा, गीतेच्या पंधराव्या अध्यायाचे अक्षर असलेला तोच पत्ता घेऊन निघून गेला.
वाचयन्स महीपालो हर्षसंफुल्ललोचनः । अभिषिच्य निजं पुत्रं मंत्रविन्मंत्रिभिः समम्
राजा, आनंदाने डोळे फुलून, तो श्लोक वाचू लागला; मग मंत्र्यांसह आणि पुरोहितांसह आपल्या मुलाला राज्याभिषेक केला.
सिंहासने सिंहबलं मुक्तिमाप विशुद्धधीः
सिंहासानावर सिंहासारख्या पुत्राला बसवून, निर्मळ मनाचा राजा मुक्तीला पोहोचला.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामुत्तरखंडे गीतामाहात्म्ये एकोननवत्यधिकशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीपद्म महापुराणाच्या उत्तरखंडातील गीतेच्या माहात्म्याच्या विभागात पंचावन्न हजार श्लोकांच्या संहितेतील एकशे नव्वदावा अध्याय संपला.
शिवशर्मोवाच- विष्णुशर्मंस्ततो वैश्यः शरभः सह भार्यया । नीत्वा पूजोपकरणं ययौ श्रीचंडिकालयम्
शिवशर्मा म्हणाला: मग विष्णुशर्मा नावाचा वैश्य आणि त्याची पत्नी शरभा, पूजा करण्यासाठी लागणारी सामग्री घेऊन, श्रीचंडिकेच्या मंदिरात गेले.