वेदनिंदां देवनिंदां प्रयत्नेन विवर्जयेत् । यस्तु देवानृषींश्चैव वेदान्वा निंदते द्विजः
वेदांची किंवा देवांची निंदा कधीही करू नये. जो ब्राह्मण देव, ऋषी किंवा वेद यांची निंदा करतो, त्याने हे वर्तन टाळावे.
न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा शास्त्रेष्विह मुनीश्वराः । निंदयेद्वा गुरुं देवं वेदं वासोपबृंहणम्
असं करणाऱ्याला, हे श्रेष्ठ मुनी, कोणत्याही शास्त्रात प्रायश्चित्त सांगितलेलं नाही. गुरु, देव, वेद किंवा त्यांच्याशी संबंधित वस्तू यांची निंदा केली, तरीही त्याला क्षमा नाही.
कल्पकोटिशतं साग्रं रौरवे पच्यते नरः । तूष्णीमासीत निंदायां न ब्रूयात्किंचिदुत्तरम्
असा मनुष्य रौरव नरकात कोटी कल्पपर्यंत यातना भोगतो. कुणी निंदा करत असेल तर गप्प राहावे, काहीही उत्तर देऊ नये.
कर्णौ पिधाय गंतव्यं न चैनमवलोकयेत् । वर्ज्जयेद्वै रहस्यानि परेषां गर्हणं बुधः
आपले कान झाकून तिथून निघून जावे आणि त्या निंदकाकडे पाहू नये. शहाण्या माणसाने दुसऱ्यांचे गुपित किंवा दोष उघड करू नयेत.
विवादं स्वजनैः सार्द्धं नकुर्य्याद्वै कदाचन । न पापं पापिनां ब्रूयादपापं वा द्विजोत्तमः
आपल्या लोकांशी कधीही वाद घालू नये. उत्तम ब्राह्मणाने पापीचे पाप किंवा निष्पापाचे निरपराधपण जाहीर करू नये.
सत्येन तुल्यो दोषः स्यादसत्याद्दोषवान्भवेत् । नृणां मिथ्याभिशस्तानां पतंत्यश्रूणि रोदनात्
खोटं बोलणं हे सत्यासारखंच दोष देणारं असतं. खोटं बोलल्याने पाप लागते. ज्यांच्यावर खोटा आरोप होतो, त्यांच्या डोळ्यातून अश्रू येतात.
तानि पुत्रान्पशून्घ्नंति तेषां मिथ्याभिशंसिनाम् । ब्रह्महत्या सुरापाने स्तेये गुर्वंगनागमे
हे अश्रू खोटा आरोप करणाऱ्यांची मुलं आणि जनावरं नष्ट करतात. असं वागणं ब्रह्महत्या, मद्यपान, चोरी किंवा गुरुपत्नीगमन यासारखं पाप आहे.
दृष्टं वै शोधनं वृद्धैर्नास्ति मिथ्याभिशंसने । नेक्षेतोद्यंतमादित्यं शशिनं वाऽनिमित्ततः
दृश्य पापांसाठी शुद्धी आहे, पण खोट्या आरोपासाठी नाही, असं वडीलधाऱ्यांनी सांगितलं आहे. कारण नसताना उगवता सूर्य किंवा चंद्राकडे पाहू नये.
नास्तं यांतं न वारिस्थं नोपस्पृष्टं न मध्यगम् । तिरोहितं समीक्षेत नादर्शाद्यनुगामिनम्
माणसाने मावळता सूर्य, पाण्यात उभा असलेला, स्पर्शलेला किंवा मधोमध असलेला सूर्य, तसेच लपलेला किंवा आरशात पडलेला सूर्य पाहू नये.
न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन । न च मूत्रं पुरीषं वा न च संसृष्टमैथुनम्
कधीही नग्न स्त्री किंवा पुरुषाकडे पाहू नये. तसेच मूत्र, विष्ठा किंवा मैथुन दृश्य पाहू नये.
नाशुचिः सूर्यसोमादीन्ग्रहानालोकयेद्बुधः । नाभिभाषेत च परमुच्छिष्टो वावगुंठितः
जो शहाणा आहे त्याने अपवित्र अवस्थेत सूर्य, चंद्र किंवा ग्रहांकडे पाहू नये. तोंड झाकून किंवा खात असताना दुसऱ्याशी बोलू नये.
न पश्येत्प्रेतसंस्पर्शं न क्रुद्धस्य गुरोर्मुखम् । न तैलोदकयोश्छायां न पंक्तिं भोजने सति
मृतदेहाला स्पर्श करताना, रागावलेल्या गुरूचे तोंड, तेल किंवा पाण्याची सावली, किंवा जेवताना लोकांची रांग पाहू नये.
न मुक्तबंधनं पश्येन्नोन्मत्तं गजमेव वा । नाश्नीयाद्भार्यया सार्द्धं नैनामीक्षेत चाश्नतीम्
कोणाला बांधनं सोडताना किंवा वेड्या हत्तीला पाहू नये. बायकोसोबत जेवू नये किंवा ती जेवत असताना तिच्याकडे पाहू नये.
क्षुवतीं जृंभमाणां वा नासनस्थां यथासुखम् । नोदके चात्मनो रूपं शुभं वाशुभमेव वा
शिंकणारी, जांभई घेणारी किंवा मनासारखी बसलेली स्त्री पाहू नये. तसेच पाण्यात आपला चेहरा, शुभ किंवा अशुभ, पाहू नये.
न लंघयेच्च मतिमान्नाधितिष्ठेत्कदाचन । न शूद्राय मतिं दद्यात्कृसरं पायसं दधि
शहाण्या माणसाने वेदांवरून पाऊल टाकू नये किंवा त्यावर बसू नये. कधीही शूद्राला आपली बुद्धी, भात, पेज किंवा दही देऊ नये.
नोच्छिष्टं वा मधु घृतं न च कृष्णाजिनं हविः । न चैवास्मै व्रतं ब्रूयान्न च धर्मं वदेद्बुधः
शूद्राला उरलेलं अन्न, मध, तूप किंवा काळ्या मृगाच्या कातडीवरचं हवन देऊ नये. त्याला व्रत किंवा धर्म शिकवू नये.
न च क्रोधवशं गच्छेद्द्वेषं रागं च वर्जयेत् । लोभं दंभं तथा शाठ्यं ह्यसूयां ज्ञानकुत्सनम्
कोणत्याही वेळी रागाच्या ताब्यात जाऊ नये, द्वेष आणि आसक्ती टाळावी. लोभ, दांभिकपणा, कपट, मत्सर आणि ज्ञानाची निंदा यांपासून दूर रहावे.
ईर्ष्यां मदं तथाशोकं मोहं च परिवर्जयेत् । न कुर्यात्कस्यचित्पीडां सुतं शिष्यं तु ताडयेत्
मत्सर, गर्व, दुःख आणि मोह यांपासून दूर रहावे. कोणालाही त्रास देऊ नये, पण मुलाला किंवा शिष्याला शिक्षा करावी.
न हीनानुपसेवेत न च तृष्णामतिः क्वचित् । नात्मानं चावमन्येत दैन्यं यत्नेन वर्जयेत्
कधीही नीच लोकांशी संग करू नये, कुठेही लोभ धरू नये. स्वतःला कमी समजू नये आणि दुःखी होण्यापासून नेहमीच टाळावे.
न विशिष्टमसत्कुर्यान्नात्मानं वासनाद्बुधः । न नखेन लिखेद्भूमिं गां च संवेशयन्नहि
श्रेष्ठ लोकांचा अपमान करू नये आणि शहाण्या माणसाने सवयीने स्वतःचा तिरस्कार करू नये. नखांनी जमीन खणू नये किंवा बसताना माती हलवू नये.
न नदीषु नदीं ब्रूयात्पर्वतेषु च पर्वतान् । आवासे भोजने वापि न त्यजेत्सहयायिनम्
एका नदीला दुसऱ्या नदीचे नाव देऊ नये, किंवा डोंगराला दुसऱ्या डोंगराचे नाव लावू नये. राहायला किंवा जेवताना सोबतीला सोडू नये.
नावगाहेदपो नग्नो वह्निं नातिव्रजेत्तथा । शिरोभ्यंगावशिष्टेन तैलेनांगं न लेपयेत्
नग्न अवस्थेत पाण्यात जाऊ नये, किंवा आगीवरून वारंवार जाऊ नये. डोक्याला लावलेले उरलेले तेल शरीरावर लावू नये.
न सर्प शस्त्रैः क्रीडेत स्वानि खानि न संस्पृशेत् । रोमाणि च रहस्यानि नाशिष्टेन सह व्रजेत्
साप किंवा शस्त्रांशी खेळू नये, स्वतःच्या शरीरातील छिद्रांना हात लावू नये. अपवित्र माणसासोबत प्रवास करू नये किंवा अंगाचे गुप्त भाग दाखवू नये.
न पाणि पाद वाङ्नेत्र चापल्यं समुपाश्रयेत् । न शिश्नोदरचापल्यं न च श्रवणयोः क्वचित्
हात, पाय, बोलणे किंवा डोळे यांचा अस्थिरपणा करू नये. गुप्तांग, पोट किंवा कान यांचा कुठेही अस्थिरपणा करू नये.
न चांगनखवाद्यं वै कुर्यान्नांजलिना पिबेत् । नाभिहन्याज्जलं पद्भ्यां पाणिना वा कदाचन
बोटांच्या नखांनी आवाज करू नये किंवा ओंजळीने पाणी प्यावे नये. पायाने किंवा हाताने पाण्यावर कधीही मारू नये.
न शातयेदिष्टिकाभिर्मूलानि च फलानि च । न म्लेच्छभाषणं शिक्षेन्नाकर्षेच्च पदासनम्
वीटांनी मुळं किंवा फळं फोडू नये. म्लेच्छ भाषेचा अभ्यास करू नये किंवा पायाने आसन ओढू नये.
नखभेदनमास्फोटं छेदनं वा विलेखनम् । कुर्य्याद्विमर्द्दनं धीमान्नाकस्मादेव निष्फलम्
शहाण्या माणसाने नखं फोडू नयेत, मोठ्याने आवाज करू नये, कापू नये किंवा अंग खाजवू नये. मालिश करावी, पण कारण नसताना किंवा अचानक करू नये.
नोत्संगे भक्षयेद्भक्ष्यं वृथा चेष्टां न चाचरेत् । न नृत्येदथवा गायेन्न वादित्राणि वादयेत्
आडवे पडून काही खाऊ नये किंवा व्यर्थ कृती करू नये. नाचू नये, गाऊ नये किंवा वाद्य वाजवू नये.
न संहताभ्यां पाणिभ्यां कंडूयेदात्मनः शिरः । न लौकिकैस्तवैर्देवांस्तोषयेद्वाक्पतेरपि
दोन्ही हातांनी एकत्र डोकं खाजवू नये. देवांची, अगदी वाणीच्या देवतेचीही, लोकगीतांनी स्तुती करू नये.
नाक्षैः क्रीडेन्न धावेत नाप्सु विण्मूत्रमाचरेत् । नोच्छिष्टः संविशेन्नित्यं न नग्नः स्नानमाचरेत्
पासे खेळू नये, धावू नये किंवा पाण्यात मलमूत्र करू नये. अपवित्र अवस्थेत कधीही झोपू नये किंवा नग्न स्नान करू नये.