अभ्यंजनांजनोन्मर्द्दच्छत्रधारणमेव च । कामं लोभं भयं निद्रां गीतवादित्रनर्तनम्
तेल लावणे, काजळ लावणे, मालिश करणे, छत्री धरणे तसेच काम, लोभ, भीती, झोप, गाणे, वाद्य वाजवणे आणि नृत्य हे सर्व टाळावे.
आतर्जनं परीवादं स्त्रीप्रेक्षालंभनं तथा । परोपघातं पैशुन्यं प्रयत्नेन विवर्जयेत्
धमकावणे, निंदा, स्त्रियांकडे पाहणे, स्पर्श करणे, इतरांना हानी करणे आणि चुगली करणे यांना पूर्णपणे टाळावे.
उदकुंभं सुमनसो गोशकृन्मृत्तिका कुशान् । आहरेद्यावदन्नानि भैक्ष्यं चाहरहश्चरेत्
पाण्याचे घट, फुले, गायीचे शेण, माती आणि कुशा आणावे, जेव्हा अन्न मिळेल तेव्हा. आणि रोज भिक्षा गोळा करावी.
घृतं च लवणं सर्वं वर्ज्यं पर्युषितं च यत् । अनृत्यदर्शी सततं भवेद्गीतादि निस्पृहः
तूप, मीठ आणि शिळे अन्न टाळावे. नेहमी नृत्य, गाणे वगैरे गोष्टींमध्ये आसक्ती ठेवू नये.
नादित्यं वै समीहेत नाचरेद्दंतधावनम् । एकांतमशुचिस्त्रीभिः शूद्राद्यैरभिभाषणम्
सूर्याकडे पाहू नये, दात घासू नये. अपवित्र स्त्रिया किंवा शूद्रांसोबत एकांतात बोलू नये.
गुरूच्छिष्टं भेषजान्नं प्रयुंजीत न कामतः । मलापकर्षणं स्नानं नाचरेद्धि कदाचन
गुरूने ठेवलेली औषधे किंवा अन्न इच्छा न करता वापरावे. मल काढणे किंवा स्नान कधीही करू नये.
न कुर्यान्मानसं विप्रो गुरोस्त्यागे कथंचन । मोहाद्वा यदि वा लोभात्त्यक्त्वा तु पतितो भवेत्
ब्राह्मणाने कधीही आपल्या गुरूला मनातसुद्धा सोडू नये. मोहामुळे किंवा लोभामुळे जर गुरूला सोडले, तर तो धर्मातून खाली पडतो.
लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकमेव वा । आददीत यतो ज्ञानं तं न द्रुह्येत्कदाचन
ज्या ठिकाणाहून ज्ञान मिळते, ते जगातील असो, वेदातील असो किंवा आत्मज्ञान असो, त्या स्त्रोताला कधीही त्रास देऊ नये.
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथप्रतिपन्नस्य न मनुस्त्यागमब्रवीत्
गुरू अहंकारी असो, योग्य-अयोग्य ओळखत नसेल किंवा चुकीच्या मार्गावर गेला असेल, तरी त्याला सोडावे असे धर्मशास्त्र सांगत नाही.
गुरोर्गुरौ सन्निहिते गुरुवद्वृत्तिमाचरेत् । नत्वाभिसृष्टो गुरुणा स्वान्गुरूनभिवादयेत्
गुरूच्या गुरूच्या उपस्थितीत त्यांना आपल्या गुरूप्रमाणेच वागवावे. गुरूने परवानगी दिल्यावर व नमस्कार केल्यावर इतर गुरूंनाही नमस्कार करावा.
विद्यागुरुष्वेतदेवं नित्यावृत्तिषु योगिषु । प्रतिषेधत्सु चाधर्माद्धितं चोपदिशत्सु च
ज्ञान देणारे, नेहमी साधनेत मग्न असणारे, अधर्म टाळायला सांगणारे आणि हिताचे उपदेश करणारे, या सर्वांशीही अशीच वागणूक ठेवावी.
श्रेयः स्वगुरुवद्वृत्तिं नित्यमेव समाचरेत् । गुरुपुत्रेषु दारेषु गुरोश्चैव स्वबंधुषु
गुरूचे पुत्र, पत्नी आणि नातेवाईक यांच्याशी नेहमी गुरूप्रमाणेच वागावे.
बालः संमानयेन्मान्याञ्छिष्टो वा यदि कर्म्मणि । अध्यापयन्गुरोः सूनुं गुरुवन्मानमर्हति
लहान असो किंवा मोठा, कामात गुंतलेला असो किंवा गुरूच्या मुलाला शिकवत असो, त्याला गुरूप्रमाणेच सन्मान द्यावा.
उत्सादनं च गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजनः । न कुर्याद्गुरुपुत्रस्य पादयोः शौचमेव च
गुरूच्या मुलाला अंगाला तेल लावणे, स्नान घालणे, उरलेले अन्न खाणे किंवा पाय धुणे असे काम करू नये.
गुरुवत्प्रतिपूज्याश्च सवर्णा गुरुयोषितः । असवर्णाश्च संपूज्याः प्रत्युत्थानाभिवादनैः
समान जातीच्या गुरूंच्या पत्नीला गुरूप्रमाणेच सन्मान द्यावा. इतर जातीच्या असतील तर उठून उभे राहून आणि नमस्कार करून सन्मान करावा.
अभ्यंजनं स्नापनं च गात्रोत्सादनमेव च । गुरुपत्न्या न कार्याणि केशानां च प्रसाधनम्
गुरूच्या पत्नीला तेल लावणे, स्नान घालणे, अंग चोळणे किंवा केस विंचरून देणे असे काम करू नये.
गुरुपत्नी तु युवती नाभिवाद्या तु पादयोः । कुर्वीत वंदनं भूम्यामसावहमिति ब्रुवन्
गुरूची पत्नी जर तरुण असेल, तर तिच्या पायांना नमस्कार करू नये. त्याऐवजी जमिनीला स्पर्श करून 'मी आपल्याला वंदन करतो' असे म्हणावे.
विप्रोष्य पादग्रहणपूर्वकं चाभिवादनम् । गुरुदारेषु कुर्वीत सतां धर्म्ममनुस्मरन्
प्रवासावरून परतल्यावर, सत्पुरुषांचा धर्म आठवून, गुरूच्या पत्नींच्या पायांना स्पर्श करून नमस्कार करावा.
मातृष्वसा मातुलानी श्वश्रूश्चाथ पितृष्वसा । संपूज्या गुरुपत्नीवत्समास्ता गुरुभार्यया
आईची बहीण, वडिलांची बहीण, सासू आणि वडिलांची मावशी या सर्वांना गुरूच्या पत्नीप्रमाणेच सन्मान द्यावा.
भ्रातृभार्याश्च संग्राह्या सवर्णा हन्यहन्यपि । विप्रोष्य तूपसंग्राह्या ज्ञातिसंबंधियोषितः
समान जातीच्या भावाच्या पत्नीला रोजही नमस्कार करावा. प्रवासावरून परतल्यावर नातेवाईकांच्या पत्नीला देखील नमस्कार करावा.
पितुर्भगिन्या मातुश्च जायस्यां च स्वसर्यपि । मातृवद्वृत्तिमातिष्ठेन्माता ताभ्यो गरीयसी
वडिलांची बहीण, आईची बहीण, पत्नीची बहीण आणि स्वतःची बहीण यांच्याशी आईप्रमाणेच वागावे, कारण आई सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
एवमाचारसंपन्नमात्मवंतमदांभिकम् । वेदमध्यापयेद्धर्म्मं पुराणांगानि नित्यशः
असा आचार असलेला, स्वतःवर संयम ठेवणारा आणि ढोंगी नसलेला शिष्य, वेद, धर्म आणि पुराणांचे अंग यांना नेहमी शिकवावे.
संवत्सरोषिते शिष्ये गुरुर्ज्ञानमनिर्दिशन् । हरते दुष्कृतं तस्य शिष्यस्य वसतो गुरुः
शिष्याने एक वर्ष गुरूकडे राहून ज्ञान घेतले, तर गुरू त्याचे पाप दूर करतो.
आचार्यपुत्रः शुश्रूषुर्ज्ञानदो धार्मिकः शुचिः । शक्तोन्नदोंबुदः साधुरध्याप्यादश धर्मतः
जो गुरूचा मुलगा ऐकणारा, ज्ञान देणारा, धर्मशील, स्वच्छ, समर्थ आणि सज्जन आहे, तो धर्माप्रमाणे दहा शिष्यांना शिकवण्यास योग्य आहे.
कृतकंठस्तथाऽद्रोहः मेधावी गुरुकृन्नरः । आप्तः प्रियोऽथ विधिवत्षडध्याप्या द्विजातयः
जो मनुष्य गुरुचा मान राखणारा, कोणावरही द्वेष न करणारा, बुद्धिमान आणि गुरूचे सांगणे ऐकणारा असतो, जो विश्वासू, प्रिय आणि योग्य पद्धतीने सहा वेदशाखा शिकलेला असतो, असे द्विज लोक शिकवण्यास योग्य असतात.
एतेषु ब्राह्मणे दानमन्यत्र तु यथोचितम् । आचम्य संयतो नित्यमधीयीत उदङ्मुखः
अशा ब्राह्मणांना दान द्यावे, इतरांना योग्यतेनुसार द्यावे. नेहमी शुद्ध राहून, संयम पाळून, उत्तर दिशेला तोंड करून वेदाध्ययन करावे.
उपसंगृह्य तत्पादौ वीक्ष्यमाणो गुरोर्मुखम् । अधीष्व भो इति ब्रूयाद्विरामोऽस्त्विति चाऽरमेत्
गुरूचे पाय स्पर्श करून, त्यांच्याकडे पाहत, 'माझे शिक्षण करा' असे विनंती करावी आणि 'पुरे झाले' असे गुरू म्हणाल्यावर थांबावे.
प्राक्कूलान्पर्युपासीत पवित्रैश्चैव पावकः । प्राणायामैस्त्रिभिः पूतस्ततोंकारमर्हति
पूर्वेकडे तोंड करून, शुद्ध अग्नी आणि पवित्र विधीने शुद्ध होऊन, तीन प्रकारच्या प्राणायामाने शुद्ध झाल्यावरच ओंकाराचा उच्चार करावा.
ब्राह्मणः प्रणवं कुर्यादंतेऽपि विधिवद्द्विजाः । कुर्यादध्यापनं नित्यं सब्रह्मांजलिपूर्वतः
ब्राह्मणाने ओंकाराचा योग्य पद्धतीने शेवटीही उच्चार करावा. द्विजांनी नेहमी ब्रह्मदेवाला नमस्कार करून, हात जोडून, अध्यापन करावे.
सर्वेषामेव भूतानां वेदश्चक्षुः सनातनः । अधीयीताप्ययं नित्यं ब्राह्मण्याद्धीयतेऽन्यथा
सर्व प्राण्यांचे वेद हे सनातन डोळे आहेत. म्हणून वेद नेहमी शिकावे; ब्राह्मण शिकतो म्हणून ते टिकतात, अन्यथा नष्ट होतात.