कुर्यादतंद्रितः शौचं विशुद्धैरुद्धृतोदकैः । नाहरेन्मृतिकां विप्रः पांशुलां न सकर्दमाम्
शुद्ध पाणी वापरून, लक्षपूर्वक शौच करावे; ब्राह्मणाने धुळकट किंवा चिखलयुक्त माती वापरू नये.
न मार्गान्नोषराद्देशाच्छौचशिष्टां परस्य च । न देवायतनात्कूपाद्धाम्नो न च जलात्तथा
रस्त्यावरून, उजाड जागेतून, दुसऱ्याच्या शौचाच्या जागेतून, देवालयातून, विहिरीतून, घरातून किंवा पाण्यातून माती घेऊ नये.
उपस्पृशेत्ततो नित्यं पूर्वोक्तेन विधानतः
यानंतर, पूर्वी सांगितलेल्या पद्धतीने नेहमीच स्वतःला स्वच्छ करावे.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे कर्मयोगकथने। द्विपंचाशत्तमोऽध्यायः
श्रीपद्म महापुराणातील स्वर्गखंडातील कर्मयोग कथनाचा बावन्नावा अध्याय येथे संपला.
व्यास उवाच- एवं दंडादिभिर्युक्तः शौचाचारसमन्वितः । आहूतोध्यापनं कुर्याद्वीक्ष्यमाणो गुरोर्मुखम्
व्यास म्हणतो: दंड वगैरे आवश्यक वस्तू घेऊन, शुद्धतेचे नियम पाळून, गुरु बोलावल्यावर त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहत पाठ किंवा शिक्षण द्यावे.
नित्यमुद्यतपाणिः स्यात्साध्वाचारः सुसंयतः । आस्यतामिति चोक्तः सन्नासीताभिमुखं गुरोः
नेहमी जागरूक, उत्तम आचार आणि संयमित असावा; 'बस' असे सांगितल्यावर गुरुच्या समोर तोंड करून बसावे.
प्रतिश्रवणसंभाषे शयानो न समाचरेत् । आसीनो न च भुंजानो न तिष्ठेन्न पराङ्मुखः
गुरुशी बोलताना झोपून, बसून खाता, उभा राहून किंवा पाठ फिरवून कधीही बोलू नये.
नीचैः शय्यासनं चास्य सर्वदा गुरुसन्निधौ । गुरोस्तु चक्षुर्विषयेन यथेष्टासनो भवेत्
गुरुच्या उपस्थितीत नेहमी त्याच्या आसनापेक्षा कमी उंचीचे आसन किंवा शय्या घ्यावी; पण गुरुने परवानगी दिल्यास, त्याच्या नजरेत जसे हवे तसे बसावे.
नोदाहरेदस्य नाम परोक्षमपि केवलम् । न चैवास्यानुकुर्वीत गतिभाषणचेष्टितम्
गुरूचे नाव कधीही, अगदी अप्रत्यक्षपणे किंवा एकट्याने, उच्चारू नये. तसेच गुरूच्या चालण्याची, बोलण्याची किंवा हावभावांची नक्कल करू नये.
गुरोर्यत्र परीवादो निंदा वापि प्रवर्तते । कर्णौ तत्र पिधातव्यौ गंतव्यं वा ततोऽन्यतः
जिथे गुरूची टीका किंवा निंदा होत असेल, तिथे आपले कान झाकावे किंवा तिथून दुसरीकडे जावे.
दूरस्थो नार्चयेदेनं न क्रुद्धो नांतिके स्त्रियः । न चैवास्योत्तरं ब्रूयात्स्थितो नासीत सन्निधौ
दूरून गुरूची पूजा करू नये, रागात किंवा स्त्रियांच्या उपस्थितीत गुरूजवळ जाऊ नये. गुरूला उत्तर देऊ नये आणि गुरूच्या उपस्थितीत बसून राहू नये.
उदकुंभं कुशान्पुष्पं समिधोऽस्याहरेत्सदा । मार्जनं लेपनं नित्यमंगानां वै समाचरेत्
नेहमी गुरूसाठी पाण्याचे घट, कुशा, फुले आणि लाकूड आणावे. त्यांचे अंग रोज स्वच्छ करावे आणि लेप लावावे.
नास्य निर्माल्यशयनं पादुकोपानहावपि । आक्रामेदासनं चास्य च्छायादीन्वा कदाचन
गुरूचे टाकलेले हार, शय्या, पादुकां किंवा चपला यावर कधीही पाय ठेवू नये. गुरूच्या आसनावर बसू नये किंवा त्यांच्या सावलीत प्रवेश करू नये.
साधयेद्दंतकाष्ठादींल्लब्धं चास्मै निवेदयेत् । अनापृच्छ्य न गंतव्यं भवेत्प्रियहिते रतः
दात घासण्यासाठी काठी वगैरे तयार करून गुरूला अर्पण करावे. गुरूची परवानगी न घेता कधीही जाऊ नये, आणि त्यांच्या प्रिय व हिताच्या गोष्टींमध्ये आनंद मानावा.
न पादौ सारयेदस्य सन्निधाने कदाचन । जृंभितं हसितं चैव कंठप्रावरणं तथा
गुरूच्या उपस्थितीत कधीही पाय ओढत जाऊ नये. तसाच जांभई घेणे, हसणे आणि गळा झाकणे हे टाळावे.
वर्जयेत्सन्निधौ नित्यमंगस्फोटनमेव च । यथाकालमधीयीत यावन्न विमना गुरुः
गुरूच्या उपस्थितीत नेहमी अंग फोडणे टाळावे. योग्य वेळी अध्ययन करावे, आणि गुरू नाराज होईपर्यंत ते चालू ठेवावे.
आसीनोऽधो गुरोः पार्श्वे सेवां च सुसमाहितः । आसने शयने याने नैव तिष्ठेत्कदाचन
गुरूच्या खाली किंवा बाजूला बसून, पूर्ण लक्ष देऊन सेवा करावी. गुरूच्या आसनावर, शय्येवर किंवा वाहनावर कधीही उभे राहू नये.
धावंतमनुधावेत गच्छंतमनुगच्छति । गोश्वोष्ट्रयानप्रासादे तथाधोविष्टरेषु च
गुरू धावत असतील तर त्यांना अनुसरावे, आणि चालत असतील तर सोबत जावे. तसेच गायी, घोडे, उंट, पालखी किंवा जमिनीवर असताना देखील त्यांना अनुसरावे.
आसीत गुरुणा सार्द्धं शिलाफलक नौषु च । जितेंद्रियः स्यात्सततं वश्यात्माक्रोधनः शुचिः
गुरूंसोबत दगडावर, फळक्यावर किंवा होडीत बसावे. नेहमी संयमी, आज्ञाधारक, रागमुक्त आणि शुद्ध राहावे.
प्रयुंजीत सदा वाचं मधुरां हितकारिणीम् । गंधमाल्यं रसं कल्पं शुक्तिं प्राणिविहिंसनम्
नेहमी मधुर आणि हितकारी बोलावे. सुगंध, हार, स्वादिष्ट पदार्थ, तयार अन्न आणि जीवांना हानी करणे टाळावे.
अभ्यंजनांजनोन्मर्द्दच्छत्रधारणमेव च । कामं लोभं भयं निद्रां गीतवादित्रनर्तनम्
तेल लावणे, काजळ लावणे, मालिश करणे, छत्री धरणे तसेच काम, लोभ, भीती, झोप, गाणे, वाद्य वाजवणे आणि नृत्य हे सर्व टाळावे.
आतर्जनं परीवादं स्त्रीप्रेक्षालंभनं तथा । परोपघातं पैशुन्यं प्रयत्नेन विवर्जयेत्
धमकावणे, निंदा, स्त्रियांकडे पाहणे, स्पर्श करणे, इतरांना हानी करणे आणि चुगली करणे यांना पूर्णपणे टाळावे.
उदकुंभं सुमनसो गोशकृन्मृत्तिका कुशान् । आहरेद्यावदन्नानि भैक्ष्यं चाहरहश्चरेत्
पाण्याचे घट, फुले, गायीचे शेण, माती आणि कुशा आणावे, जेव्हा अन्न मिळेल तेव्हा. आणि रोज भिक्षा गोळा करावी.
घृतं च लवणं सर्वं वर्ज्यं पर्युषितं च यत् । अनृत्यदर्शी सततं भवेद्गीतादि निस्पृहः
तूप, मीठ आणि शिळे अन्न टाळावे. नेहमी नृत्य, गाणे वगैरे गोष्टींमध्ये आसक्ती ठेवू नये.
नादित्यं वै समीहेत नाचरेद्दंतधावनम् । एकांतमशुचिस्त्रीभिः शूद्राद्यैरभिभाषणम्
सूर्याकडे पाहू नये, दात घासू नये. अपवित्र स्त्रिया किंवा शूद्रांसोबत एकांतात बोलू नये.
गुरूच्छिष्टं भेषजान्नं प्रयुंजीत न कामतः । मलापकर्षणं स्नानं नाचरेद्धि कदाचन
गुरूने ठेवलेली औषधे किंवा अन्न इच्छा न करता वापरावे. मल काढणे किंवा स्नान कधीही करू नये.
न कुर्यान्मानसं विप्रो गुरोस्त्यागे कथंचन । मोहाद्वा यदि वा लोभात्त्यक्त्वा तु पतितो भवेत्
ब्राह्मणाने कधीही आपल्या गुरूला मनातसुद्धा सोडू नये. मोहामुळे किंवा लोभामुळे जर गुरूला सोडले, तर तो धर्मातून खाली पडतो.
लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकमेव वा । आददीत यतो ज्ञानं तं न द्रुह्येत्कदाचन
ज्या ठिकाणाहून ज्ञान मिळते, ते जगातील असो, वेदातील असो किंवा आत्मज्ञान असो, त्या स्त्रोताला कधीही त्रास देऊ नये.
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथप्रतिपन्नस्य न मनुस्त्यागमब्रवीत्
गुरू अहंकारी असो, योग्य-अयोग्य ओळखत नसेल किंवा चुकीच्या मार्गावर गेला असेल, तरी त्याला सोडावे असे धर्मशास्त्र सांगत नाही.
गुरोर्गुरौ सन्निहिते गुरुवद्वृत्तिमाचरेत् । नत्वाभिसृष्टो गुरुणा स्वान्गुरूनभिवादयेत्
गुरूच्या गुरूच्या उपस्थितीत त्यांना आपल्या गुरूप्रमाणेच वागवावे. गुरूने परवानगी दिल्यावर व नमस्कार केल्यावर इतर गुरूंनाही नमस्कार करावा.