एवं ज्ञात्वा तु राजेंद्र सदा श्रद्धापरो भवेत् । अश्रद्दधानाः पुरुषाः पापोपहतचेतसः । न प्राप्नुवंति तत्स्थानं प्रयागं देवनिर्मितम्
हे राजन, असं समजून नेहमी श्रद्धेने वागावं. श्रद्धा नसलेले, पापांनी भरलेले लोक, देवांनी निर्माण केलेलं ते प्रयाग क्षेत्र मिळवू शकत नाहीत.
युधिष्ठिर उवाच- स्नेहाद्वा द्रव्यलोभाद्वा ये तु कामवशं गताः । कथं तीर्थफलं तेषां कथं पुण्यमवाप्नुयुः
युधिष्ठिर म्हणाला— ज्या लोकांना प्रेम किंवा धनलोभामुळे इच्छा जडते, त्यांना तीर्थयात्रेचं पुण्य कसं मिळेल? त्यांना पुण्य कसं लाभेल?
विक्रयं सर्वभांडानां कार्याकार्यमजानतः । प्रयागे का गतिस्तस्य एवं ब्रूहि महामुने
जे योग्य-अयोग्य न कळता प्रयागात आपली सर्व वस्तू विकतात, त्यांचं पुढे काय होतं? हे महर्षे, मला ते सांगा.
मार्कंडेय उवाच- शृणु राजन्महागुह्यं सर्वपापप्रणाशनम् । मासं वसंस्तु राजेंद्र प्रयागे नियतेंद्रियः
मार्कंडेय म्हणाले— हे राजन, सर्व पापांचा नाश करणारे एक मोठं गुपित ऐक. जो प्रयागात एक महिना इंद्रिय संयम ठेवून राहतो—
मुच्यते सर्वपापेभ्यः यथादिष्टं स्वयंभुवा । शुचिस्तु प्रयतो भूत्वाऽहिंसकः श्रद्धयान्वितः
तो स्वतःबुवांनी सांगितल्याप्रमाणे सर्व पापांतून मुक्त होतो. तो शुद्ध, एकाग्र, अहिंसक आणि श्रद्धेने युक्त असावा.
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स गच्छेत्परमं पदम् । विश्रंभघातकानां तु प्रयागे शृणु तत्फलम्
तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि परमपद मिळवतो. पण प्रयागात विश्वासघात करणाऱ्यांना काय फळ मिळतं, तेही ऐक.
त्रिकालमेव स्नायीत आहारं भैक्ष्यमाचरेत् । त्रिभिर्मासैः प्रमुच्येत प्रयागात्तु न संशयः
तीर्थयात्रीने दिवसातून तीन वेळा स्नान करावं आणि भिक्षेवर जगावं. तीन महिन्यात प्रयागात तो नक्कीच मुक्त होतो— यात शंका नाही.
प्रज्ञानेन तु यस्येह तीर्थयात्रादिकं भवेत् । सर्वकामसमृद्धस्तु स्वर्गलोके महीयते
जो ज्ञानाने इथे तीर्थयात्रा आणि इतर विधी करतो, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात आणि तो स्वर्गात सन्मानित होतो.
स्थानं स लभते नित्यं धनधान्यसमाकुलम् । एवं ज्ञानेन संपूर्णः सदा भवति भोगवान्
त्याला नेहमी धन-धान्याने भरलेलं स्थान मिळतं. अशा प्रकारे, ज्ञानाने परिपूर्ण झाल्यावर तो नेहमी सुखी राहतो.
तारिताः पितरस्तेन नरकात्प्रपितामहाः । धर्मानुसारे तत्त्वज्ञ पृच्छतस्ते पुनः पुनः । त्वत्प्रियार्थं समाख्यातं गुह्यमेतत्सनातनम्
त्यामुळे त्याचे पितर आणि पूर्वज नरकातून तारण पावतात. धर्मानुसार, हे तत्त्वज्ञ, तू वारंवार विचारलंस; तुझ्या प्रेमासाठी हे सनातन गुपित सांगितलं.
युधिष्ठिर उवाच- अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं कुलम् । प्रीतोऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि दर्शनादेव तेऽद्य वै । त्वद्दर्शनात्तु धर्मात्मन्मुक्तोऽहं सर्वपातकैः
युधिष्ठिर म्हणाला— आज माझं जन्म फळतं झालं, आज माझं कुल धन्य झालं. तुझ्या दर्शनाने मी आनंदी आणि कृतार्थ झालो. तुझ्या भेटीमुळे, हे धर्मात्मा, मी सर्व पापांतून मुक्त झालो.
मार्कंडेय उवाच- दिष्ट्या ते सफलं जन्म दिष्ट्या ते तारितं कुलम् । कीर्तनाद्वर्द्धते पुण्यं श्रुतं पापप्रणाशनम्
मार्कंडेय म्हणाले— तुझं जन्म भाग्यवान आहे, तुझं कुलही तारलं गेलं. कीर्तन केल्याने पुण्य वाढतं आणि ऐकलेलं पापांचा नाश करतं.
युधिष्ठिर उवाच- यमुनायां तु किं पुण्यं किं फलं तु महामुने । एतन्मे सर्वमाख्याहि यथादृष्टं यथाश्रुतम्
युधिष्ठिर म्हणाला— हे महर्षे, यमुनामध्ये कोणतं पुण्य आणि कोणतं फळ मिळतं? जे पाहिलं आणि ऐकलं, ते सर्व मला सांग.
मार्कंडेय उवाच-। तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता । समागता महाभागा यमुना यत्र निम्नगा
मार्कंडेय म्हणाले— सूर्याची कन्या, ती देवी, तीनही लोकांत प्रसिद्ध आहे. मोठ्या भाग्याने यमुनानदी जिथे वाहते, तिथे ती आली आहे.
येनैव निःसृता गङ्गा तेनैव यमुना गता । योजनानां सहस्रेषु कीर्तनात्पापनाशिनी
जिथून गंगा वाहू लागली, तिथूनच यमुनाही गेली. हजारो योजनांपर्यंत तिचं कीर्तन केल्याने पाप नष्ट होतं.
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च यमुनायां युधिष्ठिर । कीर्त्तनाल्लभते पुण्यं दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति
युधिष्ठिरा, यमुनामध्ये स्नान करून आणि तिचं पाणी पिऊन, तिचं कीर्तन केल्याने पुण्य मिळतं आणि तिचं दर्शन घेतल्यावर शुभ गोष्टी दिसतात.
अवगाढा च पीत्वा च पुनात्यासप्तमं कुलम् । प्राणांस्त्यजति यस्तत्र स याति परमां गतिम् २६ thumb|प्रयागे गङ्गा-यमुनयोः सङ्गमः. अग्नितीर्थमिति ख्यातं यमुना दक्षिणे तटे । पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं हरवरं स्मृतम्
जो येथे खोल डुंबून स्नान करतो आणि पाणी पितो, तो आपल्या सात पिढ्यांनाही पवित्र करतो. जो येथे प्राण सोडतो, तो सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतो.
तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । एवं तीर्थसहस्राणि यमुना दक्षिणे तटे
जेथे स्नान करतात, ते स्वर्गात जातात आणि जेथे मरण येते, त्यांना पुन्हा जन्म नाही. अशा हजारो पवित्र स्थाने यमुनाच्या दक्षिण किनारी आहेत.
उत्तरेण प्रवक्ष्यामि आदित्यस्य महात्मनः । तीर्थं तु विरजं नाम यत्र देवाः सवासवाः
आता मी उत्तरेला असलेल्या त्या तेजस्वी सूर्याच्या पवित्र स्थळाचे वर्णन करतो, ज्याचे नाव विरज आहे, जिथे सर्व देवता आणि इंद्रही पूजा करतात.
उपासते स्म संध्यां तु नित्यकालं युधिष्ठिर । देवाः सेवंति तत्तीर्थं ये चान्ये विदुषो जनाः
युधिष्ठिरा, त्या ठिकाणी देवता नेहमी संध्याकाळची पूजा करतात. देव आणि इतर ज्ञानी लोकही त्या तीर्थाचे सेवन करतात.
श्रद्दधानपरो भूत्वा कुरु तीर्थाभिषेचनम् । अन्ये च बहवस्तीर्थाः सर्वपापहराः शुभाः
श्रद्धेने आणि भक्तीने त्या तीर्थांमध्ये स्नान कर. तसेच अनेक पवित्र तीर्थस्थाने आहेत, जी शुभ आणि सर्व पापांचा नाश करणारी आहेत.
तेषु स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । गंगा च यमुना चैव उभे तुल्यफले स्मृते
ज्यांनी त्या तीर्थांमध्ये स्नान केले, ते स्वर्गात जातात आणि जेथे मरण येते, त्यांना पुन्हा जन्म नाही. गंगा आणि यमुना दोन्हीही समान फळ देणाऱ्या म्हणून ओळखल्या जातात.
केवलं श्रेष्ठभावेन गंगा सर्वत्र पूज्यते । एवं कुरुष्व कौंतेय स्वर्गतीर्थाभिषेचनम्
फक्त तिच्या श्रेष्ठतेमुळे गंगा सर्वत्र पूजली जाते. म्हणून, कौंतिया, स्वर्गप्राप्तीसाठी त्या पवित्र तीर्थांमध्ये स्नान कर.
यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति । यस्त्विदं कल्य उत्थाय पठते च शृणोति वा
ज्याने आयुष्यभर केलेले सर्व पाप क्षणात नष्ट होतात. जो रोज सकाळी उठून हे वाचतो किंवा ऐकतो—
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं च गच्छति
—तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि स्वर्गलोकाला जातो.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे यमुनामाहात्म्ये पंचचत्वारिंशोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या स्वर्गखंडातील यमुनामाहात्म्य या पंचचाळीसाव्या अध्यायाचा समाप्ती.
युधिष्ठिर उवाच- श्रुतं मे ब्रह्मणा प्रोक्तं पुराणे पुण्यसम्मितम् । तीर्थानां तु सहस्राणि शतानि नियुतानि च
युधिष्ठिर म्हणाला— मी ब्रह्मदेवाने पुराणात सांगितलेले ऐकले आहे की, हजारो, शेकडो आणि कोट्यवधी पवित्र तीर्थस्थाने आहेत.
सर्वे पुण्याः पवित्राश्च गतिश्च परमा स्मृता । पृथिव्यां नैमिषं पुण्यमंतरिक्षे च पुष्करम्
सर्व तीर्थे पवित्र आणि शुद्ध आहेत आणि त्या सर्वांनी सर्वोच्च स्थान मिळते असे मानले जाते. पृथ्वीवर नैमिषारण्य पवित्र आहे आणि आकाशात पुष्कर.
प्रयागमपि लोकानां कुरुक्षेत्रं विशिष्यते । सर्वाणि संपरित्यज्य कथमेकं प्रशंससि
प्रयाग सर्व लोकांपेक्षा श्रेष्ठ मानला जातो आणि कुरुक्षेत्रही. मग इतर सर्व सोडून एकाचचे का कौतुक करतोस?
अप्रमाणमिदं प्रोक्तमश्रद्धेयमनुत्तमम् । गतिं च परमां दिव्यां भोगांश्चैव यथेप्सितान्
हे अमाप, अविश्वसनीय आणि श्रेष्ठ असे सांगितले आहे; तरीही ते सर्वोच्च आणि दिव्य स्थान व इच्छित सुख मिळवून देते असे म्हटले जाते.