तत्र दानं प्रदातव्यं यथाविभवसंभवम् । तेन तीर्थफलैनैव वर्द्धते नात्र संशयः
तेथे आपल्या सामर्थ्यानुसार दान द्यावे. त्यामुळे तीर्थयात्रेचे फळ वाढते, यात काहीच शंका नाही.
स्वर्गे तिष्ठति राजेंद्र यावदाभूतसंप्लवम् । वटमूलं समाश्रित्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
राजेंद्र, तो स्वर्गात राहतो, जोवर सृष्टीचा संहार होत नाही. जो वडाच्या झाडाखाली प्राण सोडतो—
सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं च गच्छति । तत्र ते द्वादशादित्यास्तपंते रुद्रमाश्रिताः
तो सर्व लोकांना मागे टाकून रुद्राच्या लोकात जातो. तेथे बारा आदित्य रुद्राच्या आश्रयाने तप करतात.
निर्दहंति जगत्सर्वं वटमूलं न दह्यते । नष्टचंद्रार्कपवनं यदा चैकार्णवं जगत्
ते सर्व जग जाळतात, पण वडाच्या मुळाला काही होत नाही. जेव्हा चंद्र, सूर्य आणि वारा नाहीसे होतात आणि जग एक समुद्र होते—
स्वपित्यत्रैव वै विष्णुर्जायमानः पुनः पुनः । देवदानवगंधर्व ऋषयः सिद्धचारणाः
तेथेच विष्णू झोपतो आणि पुन्हा पुन्हा जन्म घेतो. देव, दानव, गंधर्व, ऋषी, सिद्ध आणि चारण—
सदा सेवंति तत्तीर्थं गंगायमुनसंगमे । तत्र गच्छंति राजेंद्र प्रयागे संयुतं च यत्
नेहमी गंगा-यमुना संगमावरील त्या तीर्थाची सेवा करतात. राजेंद्र, ते सर्वजण प्रयागात जातात.
तत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्चैव दिगीश्वराः । लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः
तेथे ब्रह्मा आणि इतर देव, दिशा आणि त्यांचे रक्षक, लोकपाल, साध्य, आणि जगात मान्यता मिळवलेले पितर हे सर्व एकत्र आहेत.
सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव परमर्षयः । अंगिरप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयः परे
त्याचप्रमाणे सनत्कुमार यांच्या प्रमुखतेखालील श्रेष्ठ ऋषी, अत्रि, अङ्गिरा यांच्या प्रमुखतेखालील ब्रह्मर्षी आणि इतर महान ऋषीही तेथे आहेत.
तथा नागाश्च सिद्धाश्च सुपर्णाः खेचराश्च ये । सरितः सागराः शैला नागा विद्याधरास्तथा
तसेच नाग, सिद्ध, सुपर्ण, आकाशात संचार करणारे, नद्या, समुद्र, पर्वत, नाग आणि विद्याधर हेही तेथे आहेत.
हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः । गंगायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम्
भगवान हरि स्वतः प्रजापतींच्या पुढे आहेत. गंगा आणि यमुना यांच्या मधला भाग पृथ्वीचे गर्भस्थान मानले जाते.
प्रयागं राजशार्दूल त्रिषुलोकेषु विश्रुतम् । ततः पुण्यतमं नास्ति त्रिषुलोकेषु भारत
राजसिंहा, प्रयाग हे तीनही लोकांत प्रसिद्ध आहे. या तीनही लोकांत याहून पवित्र दुसरे कोणतेही स्थान नाही, हे भारत.
श्रवणात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि । मृत्तिका लंभनाद्वापि नरः पापात्प्रमुच्यते
त्या तीर्थाचे केवळ ऐकले, त्याचे नाव उच्चारले किंवा त्याची माती स्पर्श केली तरी माणूस पापांपासून मुक्त होतो.
तत्राभिषेकं यः कुर्य्यात्संगमे संशितव्रतः । तुल्यं फलमवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः
जो कोणी दृढ व्रताने त्या संगमावर स्नान करतो, त्याला राजसूय आणि अश्वमेध यज्ञासारखे फळ मिळते.
न वेदवचनात्तात न लोकवचनादपि । मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागगमनं प्रति
वेदांचे शब्द किंवा लोकांचे मत यामुळे तुझा प्रयागाला जाण्याचा निश्चय डळमळू नये.
दशतीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथापराः । येषां सान्निध्यमत्रैव कीर्तनात्कुरुनंदन
दहा हजार तीर्थे आणि साठ कोटी इतर तीर्थे—त्यांची केवळ उपस्थिती आणि कीर्ती येथे आहे, कुरुनंदना.
या गतिर्योगयुक्तस्य सदुत्थस्य मनीषिणः । सा गतिस्त्यजतः प्राणान्गंगायमुनसंगमे
योगाने युक्त, सद्गतीने जाणाऱ्या ज्ञानी पुरुषाला जी अवस्था मिळते, तीच अवस्था गंगा-यमुना संगमावर प्राण सोडणाऱ्याला मिळते.
तेन जीवंति लोकेऽस्मिन्यत्र यत्र युधिष्ठिर । ये प्रयागं न संप्राप्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
त्यामुळे, युधिष्ठिरा, या जगात जिथे कुठे लोक असतील, त्यांनी प्रयाग गाठला नसला तरी, ते त्याच्या पुण्यामुळे जगतात.
एवं दृष्ट्वा तु तत्तीर्थं प्रयागं परमं पदम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यः शशांक इव राहुणा
असे हे परम तीर्थ, प्रयाग, पाहिल्यावर मनुष्य सर्व पापांपासून मुक्त होतो, जणू चंद्र राहूपासून सुटावा.
कंबलाश्वतरौ नागौ यमुना दक्षिणे तटे । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते सर्वपातकैः
कंबळ आणि अश्वतर हे दोन नाग यमुनेच्या दक्षिण काठी आहेत; तिथे स्नान व पाणी पिल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
तत्र गत्वा तु तत्स्थानं महादेवस्य धीमतः । नरस्तारयते सर्वान्दशातीतान्दशापरान्
त्या धीर महादेवाच्या स्थळी जाऊन, मनुष्य आपल्या सर्व पितरांना—जे गेले आणि जे येणार—उद्धरतो.
कृत्वाभिषेकं तु नरः सोऽश्वमेधफलं लभेत् । स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्
तिथे स्नान केल्याने मनुष्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते आणि तो जगाच्या अंतापर्यंत स्वर्गात जातो.
पूर्वपार्श्वे तु गंगायां त्रिषु लोकेषु भारत । कूपं चैव तु सामुद्रं प्रतिष्ठानं तु विश्रुतम्
गंगेच्या पूर्व काठी, भारत, तीनही लोकांत समुद्र नावाचा विहीर आणि प्रतिष्ठान हे प्रसिद्ध स्थान आहे.
ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं यदि तिष्ठति । सर्वपापविशुद्धात्मा सोऽश्वमेधफलं लभेत्
जो ब्रह्मचारी, क्रोधावर विजय मिळवलेला, तिथे तीन रात्र राहतो, तो सर्व पापांपासून शुद्ध होतो आणि अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळवतो.
उत्तरेण प्रतिष्ठानाद्भागीरथ्यास्तु पूर्वतः । हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्
प्रतिष्ठानच्या उत्तरेला आणि भागीरथीच्या पूर्वेला हंसप्रपतन नावाचे तीर्थ आहे, जे तीनही लोकांत प्रसिद्ध आहे.
अश्वमेधफलं तस्मिन्स्नातमात्रस्य भारत । यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च तावत्स्वर्गे महीयते
भारता, जो त्या पवित्र स्थळी स्नान करतो, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते आणि तो चंद्रसूर्य असतील तितका काळ स्वर्गात मान मिळवतो.
उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपांडुरे । सलिलैस्तर्प्पयेद्यस्तु पितॄंस्तत्र विमत्सरः
जो कोणी त्या रम्य, विस्तीर्ण, हंसासारख्या पांढऱ्या उर्वशीच्या वाळवंटावर, द्वेष न ठेवता, आपल्या पितरांना पाणी अर्पण करतो—
षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । सेवते पितृभिः सार्द्धं स्वर्गलोकं नराधिप
तो राजा आपल्या पितरांसह साठ हजार आणि साठशे वर्षे स्वर्गलोकात आनंद उपभोगतो.
पूज्यते सततं तत्र ऋषिगंधर्वकिन्नरैः । ततः स्वर्गपरिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः
तेथे त्याचा ऋषी, गंधर्व आणि किन्नर सतत सन्मान करतात; मग त्याचे पुण्य संपल्यावर तो स्वर्गातून खाली पडतो.
उर्वशीसदृशीनां तु कन्यानां लभते शतम् । गवां शतसहस्राणां भोक्ता भवति भूमिप
त्याला उर्वशीसारख्या शंभर कन्या मिळतात आणि तो शंभर हजार गायींचा उपभोग घेणारा होतो, हे पृथ्वीच्या राजना.
कांचीनूपुरशब्देन सुप्तोऽसौ प्रतिबुध्यते । भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः
तो सोन्याच्या नूपुरांच्या आवाजाने झोपेतून जागा होतो आणि मोठ्या सुखांचा उपभोग घेतल्यावर पुन्हा त्या तीर्थस्थळी पोहोचतो.