सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर्नानाध्वजसमाकुलैः । वरांगना समाकीर्णैर्मोदते शुभलक्षणैः
तो सर्व प्रकारच्या दिव्य रत्नांनी आणि अनेक झेंड्यांनी सजवलेल्या, शुभ लक्षणांनी युक्त सुंदर स्त्रियांनी वेढलेला, आनंदात रमतो.
गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते । यावन्न स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते
गाण्याच्या आणि वाद्यांच्या मधुर आवाजात तो झोपेतून जागा होतो आणि पृथ्वीवरील जन्म विसरेपर्यंत स्वर्गात सन्मान मिळवतो.
तत्र स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः । हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले
स्वर्गातील पुण्य संपल्यावर आणि तो खाली पडल्यानंतर, सोन्या-रत्नांनी भरलेल्या समृद्ध घराण्यात त्याचा जन्म होतो.
तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात्तत्र गच्छति । देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे
तो त्या पवित्र स्थळाची आठवण काढतो आणि आठवणीनेच, तो आपल्या देशात असो, जंगलात असो, परदेशात असो किंवा घरी असो, त्या स्थळी पोहोचतो.
प्रयागं स्मरमात्रोपि यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । स ब्रह्मलोकमाप्नोति वदंति ऋषिपुंगवाः
जो मृत्यूसमयी फक्त प्रयागाचे स्मरण करतो, तो ब्रह्मलोक प्राप्त करतो, असे श्रेष्ठ ऋषी सांगतात.
सर्वकामफलावृत्ता मही यत्र हिरण्मयी । ऋषयो मुनयः सिद्धा यत्र लोके प्रगच्छति
तेथे पृथ्वी सोन्याची आहे आणि सर्व इच्छित फळे देते; ऋषी, मुनि आणि सिद्ध लोक त्या लोकात जातात.
स्त्रीसहस्रा कुले रम्ये मंदाकिन्यास्तटे शुभे । मोदते ऋषिभिः सार्द्धं स्वकृतेनेह कर्मणा
सुंदर मंदाकिनीच्या काठी रम्य घराण्यात, तो हजारो स्त्रियांमध्ये आणि ऋषींसोबत, आपल्या पुण्यकर्मामुळे आनंदाने राहतो.
सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जंबुद्वीपपतिर्भवेत्
तो स्वर्गात सिद्ध, चारण, गंधर्व आणि देव यांच्याकडून पूजला जातो; नंतर स्वर्गातून खाली पडल्यावर, तो जंबुद्वीपाचा अधिपती होतो.
ततः शुभानि कर्माणि चिंतयानः पुनः पुनः । गुणवान्वित्तसंपन्नो भवतीह न संशयः
तो सतत शुभ कर्मांचा विचार करतो आणि त्यामुळे या जगात गुणवान व धनवान होतो, यात शंका नाही.
कर्मणा मनसा वाचा सत्यधर्मप्रतिष्ठितः । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु दानं प्रयच्छति
जो मन, वाणी आणि कृतीने सत्य आणि धर्मावर स्थिर राहून, गंगा-यमुना यांच्या मध्ये दान देतो—
सुवर्णंमणिमुक्तां वा यदि धान्यं प्रतिग्रहम् । स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चनेऽपि वा
ते सोने, रत्ने, मोती किंवा धान्य असो, स्वतःच्या कार्यासाठी, पितरांच्या कार्यासाठी किंवा देवपूजेसाठी दिले असो—
निष्फलं तस्य तत्तीर्थं यावत्तत्फलमश्नुते । एवं तीर्थेन गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च
तो त्या तीर्थाचे फळ भोगतो, तोपर्यंत ते त्याच्यासाठी फलदायी राहते; म्हणून पवित्र स्थळी आणि पुण्य क्षेत्रात दान घ्यावे.
निमित्तेषु च सर्वेषु अप्रमत्तो द्विजो भवेत् । कपिलां पाटलावर्णां प्रयागे यः प्रयच्छति
सर्व प्रसंगी द्विजाने सावध राहावे; जो प्रयागात पाटल रंगाची कपिला गाय दान करतो—
स्वर्णशृंगीं रौप्यखुरां चैलकंठीं पयस्विनीम् । प्रयागे श्रोत्रियं साधुं ग्राहयित्वा यथाविधि
सोन्याचे शिंग, चांदीचे खूर, गळ्यात वस्त्र आणि दूधाने भरलेली अशी गाय, प्रयागात एका सद्गृहस्थ ब्राह्मणाला योग्य विधीने द्यावी—
शुक्लांबरधरं शांतं धर्मज्ञं वेदपारगम् । सा गौस्तस्मै च दातव्या गंगायमुनसंगमे
जो पांढरे वस्त्र घालतो, शांत आहे, धर्म जाणतो आणि वेदपारंगत आहे, त्याला गंगा-यमुना संगमावर ती गाय द्यावी.
वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च । यावद्रोमाणि तस्या गोः संति गात्रेषु सत्तम
तसेच तिच्या अंगावर जितकी केस आहेत तितकी मौल्यवान वस्त्रे आणि विविध रत्ने, हे उत्तमजन, द्यावीत.
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । यत्रासौ लभते जन्म सा गौस्तत्राभिजायते
त्या गायीच्या अंगावर जितकी केस, तितकी हजारो वर्षे तो स्वर्गात सन्मान मिळवतो; जिथे त्याचा जन्म होतो, तिथे ती गायही जन्म घेते.
न च पश्यत्यसौ घोरं नरकं तेन कर्मणा । उत्तरान्स कुरून्प्राप्य मोदते कालमक्षयम्
त्या कर्मामुळे त्याला भयंकर नरक कधीच दिसत नाही; तो उत्तरेकडील कुरू देशात जाऊन, अमर काळपर्यंत आनंदात राहतो.
गवां शतसहस्रेभ्यो दद्यादेकां पयस्विनीम् । पुत्रान्दारान्तथा भृत्यान्गौरेका प्रतितारयेत्
जर एखाद्याने एक दूध देणारी गाय दिली, तर जणू काही त्याने शंभर हजार गायी दिल्या असतात. अशी गाय मुलं, पत्नी आणि नोकर यांना तारते.
तस्मात्सर्वेषु दानेषु गोदानं तु विशिष्यते । दुर्गमे विषमे घोरे महापातकसंभवे । गौरेव रक्षां कुरुते तस्माद्देया द्विजातये
म्हणून सर्व दानांमध्ये गायीचे दान श्रेष्ठ आहे. कठीण, संकटाच्या आणि भयंकर पाप निर्माण होणाऱ्या प्रसंगी फक्त गायच रक्षण करते. म्हणून ती ब्राह्मणाला द्यावी.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे द्विचत्वारिंशोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या स्वर्गखंडातील बेचाळीसावा अध्याय संपला.
युधिष्ठिर उवाच- यथा प्रयागस्य मुने माहात्म्यं कथितं त्वया । तथातथा प्रमुच्येऽहं सर्वपापैर्न संशयः
युधिष्ठिर म्हणाले—मुनी, जसा तुम्ही प्रयागाचे माहात्म्य सांगितले, तसंच मी सर्व पापांपासून नक्कीच मुक्त होतो, यात काहीच शंका नाही.
भगवन्केन विधिना गंतव्यं धर्मनिश्चयैः । प्रयागे यो विधिः प्रोक्तः तन्मे ब्रूहि महामुने
भगवंत, धर्मनिष्ठेने कोणत्या पद्धतीने जावे हे मला सांगा. प्रयागासाठी जो विधी सांगितला आहे, तो मला सांगा, महर्षी.
मार्कंडेय उवाच- कथयिष्यामि ते वत्स तीर्थयात्राविधिक्रमम् । यो गच्छेतकुरुश्रेष्ठ प्रयागं देवसंयुतम्
मार्कंडेय म्हणाले—वत्सा, मी तुला तीर्थयात्रेची योग्य पद्धत सांगतो. कुरुवंशातील श्रेष्ठा, जो प्रयागात देवांसह जातो—
बलीवर्दसमारूढः शृणु तस्यापि यत्फलम् । वसते नरके घोरे गवां क्रोधे सुदारुणे
जो बैलावर बसून जातो, त्याला काय फळ मिळते ते ऐक. तो माणूस गायींच्या प्रचंड रागामुळे भयंकर नरकात राहतो.
सलिलं च न गृह्णंति पितरस्तस्य देहिनः । यस्तु पुत्रांस्तथा बालान्स्नापयेत्पाययेत्तथा
त्याचे पितर त्याच्याकडून पाणी स्वीकारत नाहीत. पण जो आपल्या मुलांना आणि लहान मुलांना स्नान घालतो आणि पाणी पाजतो—
यथात्मनस्तथा सर्वान्दानं विप्रेषु दापयेत् । ऐश्वर्यलोभान्मोहाद्वा गच्छेद्यानेन यो नरः
आणि जसा स्वतःला देतो तसा सर्वांना, ब्राह्मणांना दान देतो; पण जो माणूस धनलोभाने किंवा मोहाने वाहनाने जातो—
निष्फलं तस्य तत्तीर्थं तस्माद्यानं परित्यजेत् । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति
त्याची तीर्थयात्रा निष्फळ होते. म्हणून वाहनाने जाणे टाळावे. जो गंगा-यमुना यांच्या मध्ये कन्यादान करतो—
आर्षेण तु विधानेन यथाविभवसंभवम् । न पश्यति यमं घोरं नरकं तेन कर्मणा
ऋषीप्रणीत पद्धतीने, आपल्या सामर्थ्यानुसार कन्यादान केल्याने, त्याला भयंकर यम किंवा नरक कधीच दिसत नाही.
उत्तरान्स कुरून्गत्वा मोदते कालमक्षयम् । पुत्रांस्तु दाराँल्लभते धार्मिकान्नयसंयुतान्
तो उत्तरेकडील कुरू देशात जाऊन अनंत काळ आनंदात राहतो. त्याला धर्मशील आणि सदाचार असलेली मुले व पत्नी मिळतात.