निरंतरं तया चैव नृणां संस्कृतभाषिणाम् । सुपर्वाणमयी भाषा निमेषेणोपलभ्यते
तिच्या कृपेने संस्कृत बोलणाऱ्यांची भाषा सतत आणि क्षणातच समजते, जणू काही सणाचा दिवसच असावा.
प्रातर्गृहांगणोद्भूतै र्यत्रकुंकुमपांसुलैः । सर्वतोरुणितच्छाय शशांकरविमंडलम्
सकाळी घराच्या अंगणातून उडणाऱ्या कुंकवाच्या कणांनी, चहूकडे चंद्राचा गोळा लालसर छटेने रंगलेला दिसत होता.
तत्रासीत्तेजसां राशिः शौर्यवर्मा नरेश्वरः । उद्यदुज्ज्वलबाणौघ खंडितारातिमंडलः
तेथे शौर्यवर्मा नावाचा तेजस्वी राजा होता, ज्याने आपल्या तडाखेबाज बाणांनी शत्रूंच्या सैन्याचा नाश केला.
अभूच्च सिंहलद्वीपे राजा सिंहपराक्रमः । नाम्ना विक्रमवेतालः कलानामपि शेवधिः
सिंहलद्वीपावर सिंहपराक्रम नावाचा राजा होता, ज्याला विक्रमवेताळ म्हणत आणि तो कलांचा खजिनाच होता.
उभौ परस्परं मैत्रीं वर्द्धयांचक्रतुः क्रमात् । तत्तद्देशसमुत्पन्नैरपूर्वैः प्रचुरोत्करैः
त्या दोघांनी आपापल्या देशात मिळणाऱ्या दुर्मिळ आणि उत्कृष्ट भेटवस्तूंमुळे आपली मैत्री हळूहळू वाढवली.
एकदा प्रहितं प्रेम्णा प्रभूतं शौर्यवर्मणा । राजा विक्रमवेतालो विलोक्य शुनकीद्वयम्
एकदा शौर्यवर्म्याने प्रेमाने भरपूर भेटवस्तू पाठवली, ती विक्रमवेताळ राजाने पाहिली—ती दोन शिकारी कुत्री होती.
मत्तमातंगतुरग मणिभूषणचामरम् । प्रेषयामास मित्राय प्रभूतं शौर्यवर्मणे
त्याने आपल्या मित्र शौर्यवर्म्याला मद्यधुंद हत्ती, घोडे, रत्नजडित शोभेच्या वस्तू अशा अनेक मौल्यवान वस्तू पाठवल्या.
एकदा शिबिकारूढश्चारु चामरवीजितः । सुवर्णशृंखलारूढं वाद्यडिंडिमडंबरम्
एकदा राजा सुंदर चामरांनी वाऱ्यावर, सुवर्ण साखळ्यांनी सजवलेल्या पालखीवर बसून, वाद्यांच्या गजरात निघाला.
शुनीयुगलमादाय मृगया कौतुकोत्सुकः । राजा जगाम बाह्यालीं समं राजकुमारकैः
मृगयेसाठी उत्सुक झालेला राजा दोन कुत्री घेऊन राजकुमारांसोबत बागेच्या बाहेर गेला.
पणबंधविधानेन समुपेतं शशामिषम् । तत्र राजकुमाराणां महान्कोलाहलोऽभवत्
तेथे पैज लावून, नियमाप्रमाणे ससा सोडण्यात आला आणि राजकुमारांमध्ये मोठा गोंधळ उडाला.
ततः समानवयसा केनचिद्राजसूनुना । बहुमूल्यं पणं कृत्वा राजाचिक्रीडकौतुकी
मग समवयस्क राजपुत्रासोबत, राजा खेळण्यासाठी मोठी पैज लावली.
ततोवतार्य दोलाया विरुदावलिगर्विताम् । धावतः शशकस्योच्चैः पृष्ठे मुंचन्नृपं शुनीम्
नंतर विजयमाळेचा अभिमान बाळगून, पालखीवरून खाली उतरून, धावत असलेल्या सशाच्या मागे राजाने मोठ्याने कुत्रा सोडला.
मुमोच राजपुत्रोऽपि प्रेमपात्रं महाभुजः । विरराम शुनीमुच्चैः संकीर्त्य विरुदावलीम्
मग बलवान राजपुत्रानेही, विजयमाळेची घोषणा करत, आपला कुत्रा सोडला आणि थांबला.
अलक्ष्यमाणवेगेऽस्मिन्शुनीयुगलकेभृशम् । धावत्युत्थितमेवासीत्पश्यतां सर्वभूभृताम्
सर्व राजे पाहत असताना, त्या दोन कुत्र्यांचा वेग लक्षातही येऊ नये असा होता आणि ते अचानक जोरात धावू लागले.
पपात गर्ते महति शशकोऽतिश्रमादसौ । पतितोऽपि शुनी वश्यो नाभवच्छशशावकः
तो ससा खूप दमल्यामुळे मोठ्या खड्ड्यात पडला; पण पडूनही कुत्र्याने त्या सशाला पकडले नाही.
ततः शनैः समुत्थाय धावन्नाक्रम्यरोषतः । जगृहे राजशुन्याऽसौ शशकः फेनमुद्वमन्
मग हळूहळू उठून ससा पळू लागला, पण रागाने राजाच्या कुत्र्याने फेसाळणाऱ्या सशाला पकडले.
ततः कथंचिदुप्लुत्य गच्छन्विस्खलयञ्छशः । राजपुत्रशुनक्यासौ गृहीतः कंधरातटे
मग ससा उडी मारून पळताना, तो घसरत गेला आणि राजपुत्राच्या कुत्र्याने त्याला मानेजवळ पकडले.
जितमस्माभिरत्यर्थमिति संजल्पतां नृणाम् । कोलाहले शंकिताया शुन्या निर्गतवान्मुखात्
'आम्ही जिंकलो!' असे सर्व जण गोंधळ घालत असताना, घाबरलेल्या कुत्र्याने सशाला तोंडातून सोडून दिले.
ततो दंष्ट्राव्रणश्रेणी क्षरद्रुधिरधारकः । क्वापि र्ममरभूभागे निलीयस्थितवाञ्छशः
मग त्या सशाच्या दातांनी लागलेल्या जखमांतून रक्ताच्या धारा वाहत होत्या. तो ससा कुठेतरी जमिनीच्या एका भागात लपून बसला.
जिघ्रंत्या राजशुन्याऽसौ भूभागं धनरोषया । दृष्टमात्रः परित्रस्तो हस्तमात्रं ततोऽगमत्
राजा नसलेल्या त्या जागेत, तो कुत्रा रागाने धनाचा वास घेत होता. पण त्याला पाहिल्यावर, तो घाबरून फक्त हातभर दूर गेला.
यत्र कर्पूरकदली क्रोडव्याघ्रदरीतलः । चोली कपोलफलकान्चुबन्वाति समीरणः
जिथे कर्पूर, केळी, रानडुक्कर आणि वाघाचे ठसे आहेत, आणि वाऱ्याने वस्त्राच्या घड्या व कपाळावरील अलंकारांनी सजलेल्या गालांवरून झुळूक वाहते.
उद्भिन्न केतकीकोशरजोमुकुलितेक्षणः । विस्रब्धाहरणा यत्रच्छायां तां परितन्वतः
जिथे उमललेल्या केतकीच्या परागामुळे डोळे रंगले आहेत, आणि जिथे सावली हवी तितकी मुक्तपणे मिळते.
नारिकेलफलैर्यत्र स्वयं निपतितैरधः । अपि चूतफलैस्तृप्ताः पक्वैः शाखामृगा अपि
जिथे नारळाची फळे आपोआप खाली पडतात, आणि झाडावर राहणारे प्राणीही पिकलेल्या आंब्यांनी तृप्त होतात.
अपि केसरिणो यत्र खेलंति कलभैः समम् । फणिनः केकिबर्हेषु निर्विशंकं विशंति च
जिथे सिंह आणि हत्ती एकत्र खेळतात, आणि साप निःसंशयपणे मोराच्या घरट्यात जातात.
यत्राश्रमांतरे विप्रो वत्सनामा जितेंद्रियः । शांतश्चतुर्दशाध्यायं जपन्नास्ते निरंतरम्
त्या आश्रमात वत्स नावाचा, इंद्रियांवर विजय मिळवलेला, शांत ब्राह्मण अखंड चौदावे अध्याय जपत बसलेला आहे.
तत्र तच्छिष्यपादाब्ज प्रक्षालनजलैः कृते । कर्दमे न्यपतद्गत्वा जीवशेषो मुहुः श्वसन्
तेथे त्या शिष्याच्या पायांचे पाणी अंगावर पडल्यावर, तो ससा जिवंत असतानाच वारंवार श्वास घेत चिखलात पडला.
ततः कर्दमसंस्पर्शमात्रनिस्तीर्ण संसृतिः । दिव्यं विमानमारुह्य निर्ययौ शशको दिवम्
मग त्या चिखलाचा स्पर्श होताच त्याचा जन्ममरणाचा फेरा संपला; आणि दिव्य विमानात बसून तो ससा स्वर्गात गेला.
ततः शुन्यपि लिप्तांगीस्तोकैः कर्दमबिंदुभिः । क्षुत्पिपासार्तिरहिता शुनीरूपं विहाय सा
मग ती कुत्रीही, अंगावर चिखलाचे थेंब लागलेली, उपाशीपोटी व तहान न लागता, आपला कुत्रीचा देह सोडून गेली.
ततो दिव्यांगनारम्यं गंधर्वैरुपशोभितम् । दिव्यं विमानमारुह्य शुन्यपि त्रिदिवं ययौ
मग दिव्य अप्सरांनी आणि गंधर्वांनी सजवलेल्या विमानात बसून ती कुत्रीही स्वर्गात गेली.
ततो जहास मेधावी शिष्यो नाम्ना स्वकंधरः । विचार्य विस्मितः पूर्वजन्मवैरस्य कारणम्
मग स्वकंधर नावाच्या बुद्धिमान शिष्याने, पूर्वजन्मीच्या वैराचे कारण आठवून, आश्चर्याने हसले.