मनसा चिंतितान्कामान्सम्यक्प्राप्नोति पुष्कलान् । ततो गत्त्वा प्रयागं तु सर्वदेवाभिरक्षितम्
तो मनात जे काही इच्छितो ते सर्व भरपूर प्रमाणात मिळवतो. म्हणून, सर्व देवांनी राखलेला प्रयाग गाठावा.
ब्रह्मचारी वसेन्मासं पितृदेवांश्च तर्पयेत् । ईप्सिताँल्लभते कामान्यत्र तत्राभिजायते
जो ब्रह्मचारी आहे त्याने तिथे एक महिना राहावं आणि पितरांना व देवांना तर्पण करावं. त्याला हवी असलेली सर्व कामना मिळते आणि तो तिथेच पुन्हा जन्म घेतो.
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता । समागता महाभागा यमुना यत्र निम्नगाः
सूर्याची कन्या, तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेली देवी यमुना, जिथे नद्या एकत्र येतात तिथे, भाग्यवानांनो, आली आहे.
तत्र सन्निहितो नित्यं साक्षाद्देवो महेश्वरः । दुष्प्रापं मानुषैः पुण्यं प्रयागं तु युधिष्ठिर
तिथे महेश्वर देव नेहमी प्रत्यक्ष उपस्थित असतो. युधिष्ठिरा, प्रयाग हे पुण्यस्थान माणसांना मिळणं फार कठीण आहे.
देवदानवगंधर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । तत्रोपस्पृश्य राजेंद्र स्वर्गलोके महीयते
देव, दानव, गंधर्व, ऋषी, सिद्ध आणि चारण—हे सर्व राजेंद्र, तिथे स्नान करून स्वर्गात सन्मानित होतात.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे एकचत्वारिंशोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या स्वर्गखंडातील एकेचाळीसावा अध्याय संपला.
मार्कंडेय उवाच- शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु । यं गत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
मार्कंडेय म्हणाला—राजन, आता पुन्हा प्रयागाचं माहात्म्य ऐक, जिथे गेल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते, यात काहीही शंका नाही.
आर्तानां च दरिद्राणां निश्चितव्यवसायिनाम् । स्थानं मुक्त्वा प्रयागं तु नाक्षयं तु कदाचन
दुःखी, गरिब आणि ठाम निश्चय असलेल्या लोकांसाठी प्रयाग सोडून दुसरं अमर स्थान नाही.
गंगायमुनमासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । दीप्तकांचनवर्णाभे विमाने सूर्यवर्चसि
जो गंगा-यमुनेच्या संगमावर जाऊन तिथे प्राण सोडतो, तो तेजस्वी आणि सोन्यासारख्या विमानांत, सूर्याप्रमाणे चमकणाऱ्या स्वर्गात आनंद उपभोगतो.
गंधर्वाप्सरसां मध्ये स्वर्गे मोदति मानवः । ईप्सिताँल्लभतेकामान्वदंति ऋषिपुंगवाः
गंधर्व आणि अप्सरांच्या मध्ये तो माणूस स्वर्गात आनंद करतो. त्याला हवी असलेली सर्व कामना मिळते, असं श्रेष्ठ ऋषी सांगतात.
सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर्नानाध्वजसमाकुलैः । वरांगना समाकीर्णैर्मोदते शुभलक्षणैः
तो सर्व प्रकारच्या दिव्य रत्नांनी आणि अनेक झेंड्यांनी सजवलेल्या, शुभ लक्षणांनी युक्त सुंदर स्त्रियांनी वेढलेला, आनंदात रमतो.
गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते । यावन्न स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते
गाण्याच्या आणि वाद्यांच्या मधुर आवाजात तो झोपेतून जागा होतो आणि पृथ्वीवरील जन्म विसरेपर्यंत स्वर्गात सन्मान मिळवतो.
तत्र स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः । हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले
स्वर्गातील पुण्य संपल्यावर आणि तो खाली पडल्यानंतर, सोन्या-रत्नांनी भरलेल्या समृद्ध घराण्यात त्याचा जन्म होतो.
तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात्तत्र गच्छति । देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे
तो त्या पवित्र स्थळाची आठवण काढतो आणि आठवणीनेच, तो आपल्या देशात असो, जंगलात असो, परदेशात असो किंवा घरी असो, त्या स्थळी पोहोचतो.
प्रयागं स्मरमात्रोपि यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । स ब्रह्मलोकमाप्नोति वदंति ऋषिपुंगवाः
जो मृत्यूसमयी फक्त प्रयागाचे स्मरण करतो, तो ब्रह्मलोक प्राप्त करतो, असे श्रेष्ठ ऋषी सांगतात.
सर्वकामफलावृत्ता मही यत्र हिरण्मयी । ऋषयो मुनयः सिद्धा यत्र लोके प्रगच्छति
तेथे पृथ्वी सोन्याची आहे आणि सर्व इच्छित फळे देते; ऋषी, मुनि आणि सिद्ध लोक त्या लोकात जातात.
स्त्रीसहस्रा कुले रम्ये मंदाकिन्यास्तटे शुभे । मोदते ऋषिभिः सार्द्धं स्वकृतेनेह कर्मणा
सुंदर मंदाकिनीच्या काठी रम्य घराण्यात, तो हजारो स्त्रियांमध्ये आणि ऋषींसोबत, आपल्या पुण्यकर्मामुळे आनंदाने राहतो.
सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जंबुद्वीपपतिर्भवेत्
तो स्वर्गात सिद्ध, चारण, गंधर्व आणि देव यांच्याकडून पूजला जातो; नंतर स्वर्गातून खाली पडल्यावर, तो जंबुद्वीपाचा अधिपती होतो.
ततः शुभानि कर्माणि चिंतयानः पुनः पुनः । गुणवान्वित्तसंपन्नो भवतीह न संशयः
तो सतत शुभ कर्मांचा विचार करतो आणि त्यामुळे या जगात गुणवान व धनवान होतो, यात शंका नाही.
कर्मणा मनसा वाचा सत्यधर्मप्रतिष्ठितः । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु दानं प्रयच्छति
जो मन, वाणी आणि कृतीने सत्य आणि धर्मावर स्थिर राहून, गंगा-यमुना यांच्या मध्ये दान देतो—
सुवर्णंमणिमुक्तां वा यदि धान्यं प्रतिग्रहम् । स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चनेऽपि वा
ते सोने, रत्ने, मोती किंवा धान्य असो, स्वतःच्या कार्यासाठी, पितरांच्या कार्यासाठी किंवा देवपूजेसाठी दिले असो—
निष्फलं तस्य तत्तीर्थं यावत्तत्फलमश्नुते । एवं तीर्थेन गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च
तो त्या तीर्थाचे फळ भोगतो, तोपर्यंत ते त्याच्यासाठी फलदायी राहते; म्हणून पवित्र स्थळी आणि पुण्य क्षेत्रात दान घ्यावे.
निमित्तेषु च सर्वेषु अप्रमत्तो द्विजो भवेत् । कपिलां पाटलावर्णां प्रयागे यः प्रयच्छति
सर्व प्रसंगी द्विजाने सावध राहावे; जो प्रयागात पाटल रंगाची कपिला गाय दान करतो—
स्वर्णशृंगीं रौप्यखुरां चैलकंठीं पयस्विनीम् । प्रयागे श्रोत्रियं साधुं ग्राहयित्वा यथाविधि
सोन्याचे शिंग, चांदीचे खूर, गळ्यात वस्त्र आणि दूधाने भरलेली अशी गाय, प्रयागात एका सद्गृहस्थ ब्राह्मणाला योग्य विधीने द्यावी—
शुक्लांबरधरं शांतं धर्मज्ञं वेदपारगम् । सा गौस्तस्मै च दातव्या गंगायमुनसंगमे
जो पांढरे वस्त्र घालतो, शांत आहे, धर्म जाणतो आणि वेदपारंगत आहे, त्याला गंगा-यमुना संगमावर ती गाय द्यावी.
वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च । यावद्रोमाणि तस्या गोः संति गात्रेषु सत्तम
तसेच तिच्या अंगावर जितकी केस आहेत तितकी मौल्यवान वस्त्रे आणि विविध रत्ने, हे उत्तमजन, द्यावीत.
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । यत्रासौ लभते जन्म सा गौस्तत्राभिजायते
त्या गायीच्या अंगावर जितकी केस, तितकी हजारो वर्षे तो स्वर्गात सन्मान मिळवतो; जिथे त्याचा जन्म होतो, तिथे ती गायही जन्म घेते.
न च पश्यत्यसौ घोरं नरकं तेन कर्मणा । उत्तरान्स कुरून्प्राप्य मोदते कालमक्षयम्
त्या कर्मामुळे त्याला भयंकर नरक कधीच दिसत नाही; तो उत्तरेकडील कुरू देशात जाऊन, अमर काळपर्यंत आनंदात राहतो.
गवां शतसहस्रेभ्यो दद्यादेकां पयस्विनीम् । पुत्रान्दारान्तथा भृत्यान्गौरेका प्रतितारयेत्
जर एखाद्याने एक दूध देणारी गाय दिली, तर जणू काही त्याने शंभर हजार गायी दिल्या असतात. अशी गाय मुलं, पत्नी आणि नोकर यांना तारते.
तस्मात्सर्वेषु दानेषु गोदानं तु विशिष्यते । दुर्गमे विषमे घोरे महापातकसंभवे । गौरेव रक्षां कुरुते तस्माद्देया द्विजातये
म्हणून सर्व दानांमध्ये गायीचे दान श्रेष्ठ आहे. कठीण, संकटाच्या आणि भयंकर पाप निर्माण होणाऱ्या प्रसंगी फक्त गायच रक्षण करते. म्हणून ती ब्राह्मणाला द्यावी.