यद्वेदवादाभिरता विदेहं सब्रह्मविज्ञानमभेदमेकम् । पश्यंत्यनेकं भवतः स्वरूपं तं ब्रह्मपारं प्रणतोऽस्मि नित्यम्
जे वेदवचनात रमलेले, ब्रह्मज्ञान असलेले, तुझे अनेक स्वरूप एक अद्वैत म्हणून पाहतात, त्या ब्रह्मपरमाला मी नेहमी वंदन करतो.
यतः प्रधानं पुरुषः पुराणो बिभर्ति तेजः प्रणमंति देवाः । नमामि तं ज्योतिषि सन्निविष्टं कालं बृहंतं भवतः स्वरूपम्
ज्यापासून प्रकृती आणि आदिपुरुष निर्माण होतात, ज्याच्यात तेज आहे आणि देवताही वंदन करतात, त्या तुझ्या प्रकाशरूप, काळासारख्या व्यापक स्वरूपाला मी वंदन करतो.
व्रजामि नित्यं शरणं गुहेशं स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुराणम् । शिवं प्रपद्ये हरिमिंदुमौलिं पिनाकिनं त्वां शरणं व्रजामि
मी नेहमी गुहेश्वर, स्थिर, गिरिश, आदिपुरुष यांना शरण जातो; शिव, हर, चंद्रमौळी, पिनाकधारी, तुलाच मी शरण जातो.
स्तुत्वैवं शंकुकर्णोऽपि भगवंतं कपर्दिनम् । पपात दंडवद्भूमौ प्रोच्चरन्प्रणवं परम्
अशी स्तुती करून शंकुकर्णाने त्या जटाधारी भगवंताला वंदन केले आणि दंडवत घालून भूमीवर पडला, परम प्रणवाचा उच्चार करत.
तत्क्षणात्परमं लिंगं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम् । ज्ञानमानंदमत्यंतं कोटिज्वालाग्निसन्निभम्
त्या क्षणीच परम शिवस्वरूप लिंग प्रकट झालं. ते ज्ञान, आनंद आणि अनंततेनं भरलेलं होतं, आणि कोटी कोटी ज्वाळांसारखं तेजस्वी दिसत होतं.
शंकुकर्णोऽथ मुक्तात्मा तदात्मा सर्वगोऽमलः । निलिल्ये विमले लिंगे तदद्भुतमिवाभवत्
मुक्तात्मा, सर्वत्र व्यापलेला आणि निर्मळ असा शंकुकर्ण त्या पवित्र लिंगात विलीन झाला. ते दृश्य फारच अद्भुत होतं.
एतद्रहस्यमाख्यातं माहात्म्यं ते कपर्द्दिनः । न कश्चिद्वेत्ति तमसा विद्वानप्यत्र मुह्यति
हे रहस्य, कपर्दीचं हे महात्म्य तुला सांगितलं. हे कुणालाही माहीत नाही; अज्ञानाच्या अंधारात विद्वान सुद्धा गोंधळतात.
य इमां शृणुयान्नित्यं कथां पापप्रणाशिनीम् । त्यक्तपापविशुद्धात्मा रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
जो कोणी ही पाप नष्ट करणारी कथा रोज ऐकतो, तो पापमुक्त होऊन शुद्ध आत्मा होतो आणि रुद्राच्या सान्निध्यात पोहोचतो.
पठेच्च सततं शुद्धो ब्रह्मपारं महास्तवम् । प्रातर्मध्याह्नसमये स योगं प्राप्नुयात्परम्
जो नेहमी शुद्ध राहून हे ब्रह्मपर स्तोत्र सकाळी, दुपारी आणि मध्यान्ही म्हणतो, त्याला श्रेष्ठ योग प्राप्त होतो.
नारद उवाच- वाराणस्यां महाराज मध्यमेशं परात्परम् । तस्मिन्स्थाने महादेवो देव्या सह महेश्वरः
नारद म्हणाले: राजन, वाराणसीमध्ये परम असा मध्येश्वर आहे. त्या ठिकाणी महादेव देवीसोबत वास करतात.
रमते भगवान्नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः । तत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः
भगवान नेहमी तिथे रुद्रांच्या वेढ्यात आनंदाने वावरतात. तिथे पूर्वी हृषीकेश, विश्वात्मा आणि देवकीपुत्र, राहिला होता.
उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्युतः । भस्मोद्धूलितसर्वांगो रुद्राध्ययनतत्परः
कृष्ण नेहमी पाशुपत भक्तांसोबत, अंगावर भस्म लावून, रुद्राच्या शिक्षणात मग्न राहून, तिथे एक वर्ष राहिला.
आराधयन्हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतंव्रतम् । तस्य ते बहवः शिष्याः ब्रह्मचर्यपरायणाः
हरीने पाशुपत व्रत घेतलं आणि शंभूची भक्ती केली. त्याचे बरेच शिष्य ब्रह्मचर्याचं पालन करणारे होते.
लब्ध्वा तद्वदनाज्ज्ञानं दृष्टवंतो महेश्वरम् । तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः
त्याच्या वचनातून ज्ञान मिळवून, त्यांनी महेश्वराचं दर्शन केलं. त्या कृष्णाला नीललोहित महादेव प्रत्यक्ष प्रकट झाले.
ददौ कृष्णस्य भगवान्वरदो वरमुत्तमम् । येऽर्चयंति च गोविंदं मद्भक्ता विधिपूर्वकम्
भगवान वर देणारा महादेव कृष्णाला श्रेष्ठ वर दिला: 'जे माझे भक्त नियमाने गोविंदाची पूजा करतील—'
तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मयम् । नमस्योऽर्चयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः
'त्यांना ईश्वराचं, सर्व विश्व व्यापणारं ज्ञान मिळेल. माझे भक्त मला वंदन करतील, पूजा करतील आणि ध्यान करतील.'
भविष्यंति न संदेहो मत्प्रसादाद्द्विजातयः । येऽत्र द्रक्ष्यंति देवेशं स्नात्वा देवं पिनाकिनम्
'माझ्या कृपेने, इथे स्नान करून जे द्विज देवेश्वर पिनाकीचं दर्शन करतील, त्यांना नक्कीच लाभ होईल.'
ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति । प्राणांस्त्यक्ष्यंति ये र्मत्याः पापकर्मरता अपि
'त्यांची ब्रह्महत्या वगैरे सर्व पापं लवकर नष्ट होतील. जरी पापी कर्मात रमलेले असले, तरी इथे प्राण सोडले तर—'
ते यांति तत्परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा । धन्यास्तु खलु ते विज्ञा मंदाकिन्यां कृतोदकाः
'ते त्या परम स्थानाला पोहोचतील—यात शंका नाही. जे मंदाकिनीमध्ये पाणी अर्पण करतात, ते खरोखरच धन्य आणि ज्ञानी आहेत.'
अर्चयित्वा महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम् । ज्ञानं दानं तपः श्राद्धं पिंडनिर्वपणं त्विह
मध्येश्वर महादेवाची पूजा केल्यावर, इथे केलेलं ज्ञान, दान, तप, श्राद्ध आणि पिंडदान—
एकैकशः कृतं कर्म पुनात्यासप्तमं कुलम् । सन्निहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे
इथे केलेलं प्रत्येक कर्म सात पिढ्यांपर्यंत पवित्र करतं; विशेषतः जेव्हा राहूने सूर्य ग्रासलेला असतो, त्या वेळी पवित्र जल स्पर्श केल्यावर.
यत्फलं लभते मर्त्त्यस्तस्माद्दशगुणं त्विह । एवमुक्तं महाराज माहात्म्यं मध्यमेश्वरे । यः शृणोति परं भक्त्या स याति परमं पदम्
इथे मिळणारं फळ इतरत्र मिळणाऱ्या फळापेक्षा दहा पट जास्त असतं. राजन, असं हे मध्येश्वराचं महात्म्य सांगितलं; जो कोणी हे परम भक्तीने ऐकतो, तो परम पदाला पोहोचतो.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे वाराणसीमाहात्म्ये षट्त्रिंशोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या स्वर्गखंडातील 'वाराणसीचे महात्म्य' या छत्तीसाव्या अध्यायाचा येथे समारोप झाला.
नारद उवाच-। अन्यानि च महाराज तीर्थानि पावनानि तु । वाराणस्यां स्थितानीह संशृणुष्व युधिष्ठिर
नारद म्हणाले— हे महराज, वाराणसीमध्ये असलेली इतर पवित्र आणि पाप नष्ट करणारी तीर्थस्थळे मी तुला सांगतो, युधिष्ठिरा, नीट ऐक.
प्रयागादधिकं तीर्थं प्रयागं परमं शुभम् । विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थमनुत्तमम्
प्रयागाहून श्रेष्ठ असे एक तीर्थ येथे आहे, तसेच परम मंगलमय प्रयाग, विश्वरूप तीर्थ आणि अतुलनीय तालातीर्थसुद्धा येथे आहे.
आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम् । सुनीलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्
आकाश नावाचे महान तीर्थ, श्रेष्ठ अर्षभ तीर्थ, सुनील हे महान तीर्थ आणि अद्वितीय गौरी तीर्थ येथे आहे.
प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च । जंबुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्
प्रजापत्य तीर्थ, स्वर्गद्वार हे तीर्थ, प्रसिद्ध जांबुकेश्वर आणि उत्तम धर्म तीर्थ येथे आहे.
गयातीर्थं परं तीर्थं तीर्थं चैव महानदी । नारायणपरं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्
गया तीर्थ, महानदीचे तीर्थ, नारायण तीर्थ आणि अनुपम वायू तीर्थ येथे आहे.
ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम् । यमतीर्थं यथापुण्यं तीर्थं संमूर्तिकं शुभम्
गुप्त आणि श्रेष्ठ ज्ञानतीर्थ, उत्तम वाराह तीर्थ, पुण्यदायक यम तीर्थ आणि शुभ संमूर्तिक तीर्थ येथे आहे.
अग्नितीर्थं महाराज कलशेश्वरमुत्तमम् । नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च
हे महराज, अग्नि तीर्थ, उत्तम कलशेश्वर, नाग तीर्थ, सोम तीर्थ आणि सूर्य तीर्थ येथे आहे.