पश्यंतो विष्णुरूपेण जगत्सर्वं चराचरम् । चरंति लीलया पृथ्वद्यंतेऽन्योन्यं मौनमास्थिताः
संपूर्ण जग, चल-अचल, विष्णूच्या रूपात पाहत, ते पृथ्वीवर मुक्तपणे फिरत आणि एकमेकांशी मौन बाळगत.
न कुर्वंति क्रियां कांचिदर्थमात्रं हि योगिनः । दृष्टज्ञाना असंदेहाश्चिद्विकार विशारदाः
हे योगी कोणतीही कृती केवळ स्वार्थासाठी करत नसत; त्यांना प्रत्यक्ष ज्ञान होतं, शंका नव्हती, आणि मनाचे बदल जाणणारे होते.
एवं ते तव विप्रस्य पूर्वमष्टमजन्मनि । तिष्ठतो मध्यदेशेषु पुत्रदारकुटुंबिनः
अशा रीतीने, तुझ्या पूर्वीच्या आठव्या ब्राह्मण जन्मात, तू मध्यदेशात राहत होतास, तुझ्याकडे मुले, पत्नी आणि कुटुंब होतं.
गेहं तावकमाजग्मुर्मध्याह्ने क्षुत्पिपासिताः । वैश्वदेवांतरे काले त्वया दृष्टा गृहांगणे
मध्यान्ही, उपाशी-तपाशी असताना, ते तुझ्या घरी आले; वैश्वदेवाच्या वेळेत, तू त्यांना अंगणात पाहिलंस.
सगद्गदं साश्रुनेत्रं सहर्षं च ससंभ्रमम् । दंडवत्प्रणिपातेन बहुमानपुरःसरम्
कंपणाऱ्या आवाजात, डोळ्यांतून आनंदाश्रू वाहत, हर्ष आणि गोंधळाने तिने मोठ्या आदराने दंडवत घातले.
प्रणम्य चरणौ मूर्ध्ना कृत्वा पाणियुगाञ्जलिम् । तदाभिनन्दिताः सर्वे तया सूनृतया गिरा
तिने डोक्याने त्यांचे पाय वाकून नमस्कार केला, हात जोडून वंदन केले; तेव्हा सर्वांनी तिला गोड शब्दांनी स्वागत केले.
अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं तथा । अद्य विष्णुः प्रसन्नो मे सनाथोऽद्यास्मि पावनः
आज माझा जन्म सफल झाला, माझे आयुष्यही फळले; आज विष्णू माझ्यावर प्रसन्न आहे, आज मी संरक्षित आणि पावन झाले.
धन्योऽस्म्यद्य गृहं धन्यं धन्या अद्य कुटुंबिनः । ममाद्य पितरो धन्या धन्या गावः श्रुतं धनम्
आज मी धन्य झाले, माझे घर धन्य झाले, माझे कुटुंबही धन्य झाले; आज माझे पूर्वज धन्य झाले, माझ्या गायी, शिक्षण आणि संपत्तीही धन्य झाली.
यद्दृष्टौ भवतां पादौ तापत्रयहरौ मया । भवतां दर्शनं यस्माद्धन्यस्यैव हरेरिव
तुमचे पाय, जे त्रिविध दुःख दूर करतात, मी पाहिले म्हणून आणि तुमचे दर्शन झाले म्हणून मी धन्य झाले, जसे हरिचे दर्शन मिळाल्यावर माणूस धन्य होतो.
एवं संपूज्य कृत्वा तु पादप्रक्षालनं तथा । धृतं मूर्ध्नि विशांश्रेष्ठ श्रद्धया परया तदा
अशा प्रकारे त्यांचा सन्मान करून, पाय धुऊन, त्या पाण्याला मनापासून श्रद्धेने डोक्यावर घेतले.
यत्र पादोदकं वैश्य श्रद्धया शिरसा धृतम् । गंधपुष्पाक्षतैर्धूपैर्दीपैर्भावपुरःसरम्
जिथे त्या वैश्याने श्रद्धेने पायधुण्याचे पाणी डोक्यावर घेतले, तिथे सुगंधी फुले, अक्षता, धूप, दिवे आणि भक्तीने अर्पण केली.
संपूज्य सुंदरान्नेन भोजिता यतयस्तथा । तृप्ताः परमहंसास्ते विश्रांता मंदिरे निशि
सुंदर अन्नाने त्यांचा सत्कार केला, त्यांना जेवू घातले; ते परमहंस तृप्त झाले आणि रात्री मंदिरात विश्रांती घेतली.
ध्यायंतश्च परं ब्रह्म यज्ज्योतिर्ज्योतिषां मतम् । तेषामातिथ्यजं पुण्यं जातं यत्ते विशांवर
ते परब्रह्म, ज्याला ज्ञानी लोक प्रकाशांचा प्रकाश म्हणतात, त्याचे ध्यान करत होते; त्यांच्या पाहुणचाराने मिळणारे पुण्य तुला मिळाले, हे श्रेष्ठ पुरुषा.
न तद्वक्त्रसहस्रेण वक्तुं शक्नोम्यहं खलु । भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः प्राणिनां मतिजीविनः
मी ते हजार मुखांनीही सांगू शकत नाही; सर्व प्राण्यांमध्ये, जे बुद्धीने जगतात तेच श्रेष्ठ आहेत.
मतिमत्सु सुराः श्रेष्ठा नरेषु ब्रह्मजातयः । ब्राह्मणेषु च विद्वांसो विद्वत्सु कृतबुद्धयः
बुद्धिमानांमध्ये देव श्रेष्ठ, माणसांमध्ये ब्रह्मजन्म झालेले, ब्राह्मणांमध्ये विद्वान, आणि विद्वानांमध्ये ज्यांची बुद्धी स्थिर आहे ते श्रेष्ठ.
कृतबुद्धिषु कर्तारः कर्तृषु ब्रह्मवेदिनः । अतएव सुपूज्यास्ते तस्माच्छ्रेष्ठा जगत्त्रये
स्थिर बुद्धी असणाऱ्यांमध्ये कर्ते श्रेष्ठ, कर्त्यांमध्ये ब्रह्मज्ञान असणारे श्रेष्ठ; म्हणूनच ते अत्यंत पूज्य आणि त्रैलोक्यात श्रेष्ठ आहेत.
तत्संगतिर्विशांश्रेष्ठ महापातकनाशिनी । विश्रांता गृहिणो गेहे संतुष्टा ब्रह्मवेदिनः
अशी संगत, हे श्रेष्ठ पुरुषा, मोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे; गृहस्थ घरी सुखी असतात आणि ब्रह्मज्ञानी समाधानी असतात.
आजन्मसंचितं पापं नाशयंतीक्षणेन वै । संचितं यद्गृहस्थस्य पापमामरणांतिकम्
जन्मापासून साठवलेले सर्व पाप क्षणात नष्ट होते; गृहस्थाने मृत्यूपर्यंत केलेले पापही नाहीसे होते.
विनिर्दहति तत्सर्वमेकरात्रोषितो यतिः । स्वभ्रात्रे देहि तत्पुण्यं नरकाद्येन मुच्यते
एक रात्र जरी यतीने वास्तव्य केले, तरी त्याने ते सर्व पाप जाळून टाकले; ते पुण्य आपल्या भावाला दे, ज्यामुळे तो नरकातून मुक्त होईल.
इति दूतवचः श्रुत्वा ददौ पुण्यं स सत्वरम् । हृष्टेन चेतसा भ्राता निरयात्सोऽपि निर्गतः
दूताचे हे शब्द ऐकून त्याने ताबडतोब पुण्य दिले; आनंदी मनाने त्याचा भाऊ नरकातून सुटला.
देवैस्तु पुष्पवर्षेण पूजितौ च दिवंगतौ । ताभ्यां संपूजितः सम्यग्गतो दूतो यथागतः
देवतांनी फुलांचा वर्षाव करून त्यांचा सन्मान केला, आणि ते दोघे स्वर्गात गेले; दूताचा योग्य सन्मान झाला आणि तो जसा आला तसा परत गेला.
अखिलभुवनबोधं देवदूतस्यवाक्यं निगमवचनतुल्यं वैश्यपुत्रो निशम्य । स्वकृतसुकृतदानाद्भ्रातरं तारयित्वा सुरपतिवरलोकं तेन सार्द्धं जगाम
सर्व जगाचा ज्ञान सांगणारे देवदूताचे वचन, जे वेदवचनासारखे होते, ऐकून, वैश्यपुत्राने स्वतःच्या पुण्याने भावाला तारले आणि त्याच्यासह देवेंद्राच्या उत्तम लोकात गेला.
इतिहासमिमं राजन्यः पठेच्छृणुयादपि । स गोसहस्रदानस्य विशोको लभते फलम्
कोणताही क्षत्रिय हा इतिहास वाचला किंवा ऐकला, तर त्याला हजार गायी दान केल्यासारखे, दुःखरहित फळ मिळते.
नारदउवाच- ततो गच्छेत राजेंद्र सुगंधंलोकविश्रुतम् । सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोके महीयते
नारद म्हणाले — राजेंद्र, त्यानंतर सुगंधी आणि प्रसिद्ध अशा त्या स्थळी जावे. सर्व पापांपासून मन शुद्ध झाल्यावर, तो ब्रह्मलोकात सन्मान मिळवतो.
रुद्रावर्तं ततो गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप । तत्र स्नात्वा नरो राजन्स्वर्गलोके महीयते
नराधिपा, त्यानंतर तीर्थयात्रीने रुद्रावर्त येथे जावे. तिथे स्नान केल्यावर, राजन, माणसाला स्वर्गलोकात मान मिळतो.
गंगायाश्च नरश्रेष्ठ सरस्वत्याश्च संगमे । स्नातोऽश्वमेधमाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
नरश्रेष्ठा, गंगा आणि सरस्वती यांच्या संगमावर स्नान केल्यावर, माणसाला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते आणि तो स्वर्गात जातो.
तत्र कर्णह्रदे स्नात्वा देवमभ्यर्च्य शंकरम् । न दुर्गतिमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
तिथे कर्णह्रदात स्नान करून, शंकराची पूजा केल्यावर, माणसाला कधीच वाईट स्थिती येत नाही आणि तो स्वर्गात जातो.
ततः कुब्जाम्रकं गच्छेत्तीर्थसेवी यथाक्रमम् । गोसहस्रमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
त्यानंतर, क्रमाने तीर्थयात्रीने कुब्जाम्र येथे जावे. तिथे त्याला हजार गायींचे फळ मिळते आणि तो स्वर्गात जातो.
अरुंधतीवटं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप । सामुद्रकमुपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः
नराधिपा, तीर्थयात्रीने अरुंधतीच्या वडाच्या झाडाजवळ जावे. समुद्राच्या पाण्याचा स्पर्श करून, तीन रात्री उपवास केल्यावर —
गोसहस्रफलं विंद्यात्स्वर्गलोकं च गच्छति । ब्रह्मावर्त्तं ततो गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः
— त्याला हजार गायींचे फळ मिळते आणि तो स्वर्गात जातो. त्यानंतर, एक निष्ठावान ब्रह्मचारी ब्रह्मावर्त येथे जावा.