समालोक्य तमायांतं भयेन प्रपलायितम् । अजायूथं परित्यज्य मया मरणभीरुणा
तो जवळ येताना पाहून, मी मृत्यूच्या भीतीने आपल्या मेंढ्यांचा कळप सोडून पळून गेलो.
उपदुद्राव स द्वीपी पूर्ववैरमनुस्मरन् । अजा तु तत्समीपेऽगात्सत्वरं सरिदंतिके
तो बिबट्या जुन्या वैराची आठवण काढत पाठलाग करू लागला. पण ती मेंढी पटकन नदीजवळ गेली.
तत्र सा भयमुत्सृज्य हित्वा वैरमनर्गला । अवतस्थे स च द्वीपी तूष्णीमासीदमत्सरः
तेथे तिने भीती आणि वैर दोन्ही बाजूला ठेवले आणि निर्धास्तपणे उभी राहिली. बिबट्या मात्र शांतपणे बसला, त्याच्या मनात कोणतीही असूया नव्हती.
तं तथाविधमालोक्य सा वक्तुमुपचक्रमे । द्वीपिन्नभीप्सितं भुंक्ष्व मांसमुद्धृत्य सादरः
त्याला असा पाहून, तिने बोलायला सुरुवात केली — 'बिबट्या, तुला हवं तसं आदराने माझं मांस खा.'
नेयं भवति ते बुद्धिः कथं वैरमतिं त्यजः । इत्याकर्ण्य तदा वाक्यं प्राह द्वीपी विमत्सरः
'हे तुझं स्वभाव नाही, मग तू वैर का सोडत नाहीस?' असं तिने विचारल्यावर, बिबट्या शांतपणे म्हणाला —
स्थानेऽस्मिन्मे गतो द्वेषः क्षुत्पिपासा च निर्ययौ । न प्रार्थयामि तेन त्वां समीपे समुपस्थिताम्
'या ठिकाणी माझं द्वेष संपलं आहे, भूक आणि तहानही गेली. म्हणून तू जवळ असूनही मला तुझी इच्छा वाटत नाही.'
सैवमुक्ता पुनः प्राह जाताहं निर्भया कथम् । किमत्र कारणं वेत्सि यदि मे वक्तुमर्हसि
मुक्त झाल्यावर तिने पुन्हा विचारले, "मी निर्भय कशी झाले? याचे कारण तुला माहीत असेल तर मला सांग."
एवमुक्तः पुनर्द्वीपी तामाहाजां न वेद्म्यहम् । पुरोगतमिमं प्रष्टुं महांतमिति निर्गतौ
अशी विचारणा झाल्यावर त्या बेटावरील व्यक्तीने तिला उत्तर दिले, "आई, मला माहीत नाही. आपण पुढे असलेल्या त्या महात्म्याला विचारू या," असे म्हणून दोघेही पुढे गेले.
ताभ्यामुभाभ्यामागत्य पृष्टोऽहं बहुविस्मयः । अहं च सहितस्ताभ्यामपृच्छं वानरेश्वरम्
त्या दोघांनी माझ्याकडे येऊन आश्चर्याने विचारले; मग मीही त्यांच्या सोबत वानरराजाला विचारले.
मया पृष्टः स विप्रेदमब्रवीत्सादरं कपिः । शृणु वक्ष्याम्यजापाल वृत्तमत्र पुरातनम्
मी विचारल्यावर त्या विद्वान कपिने आदराने सांगितले, "ऐक बकरी राखणाऱ्या, मी तुला येथे घडलेली प्राचीन गोष्ट सांगतो."
इदमायतनं पश्य पुरोवनगतं महत् । अत्र त्र्यंबकलिंगं हि द्रुहिणेन प्रतिष्ठितम्
पुढे जंगलात असलेले हे मोठे मंदिर पाहा; येथे ब्रह्मदेवाने त्र्यंबकाचे लिंग स्थापले आहे.
सुकर्मानाम मेधावी पर्युपास्ते तपश्चरन् । वनपुष्पाण्यपाहृत्य सुरपूज्यं पुरोभवम्
सद्गुणी आणि बुद्धिमान मनुष्य येथे तप करत देवाची भक्ती करायचा; तो जंगलातील फुले आणून देवासमोर अर्पण करायचा.
संस्नाप्य सरिदंभोभिः केवलं कर्मणा वसन् । काले महति तस्यागादतिथिः कश्चिदंतिकम्
तो नदीचे पाणी आणून त्या लिंगाचे अभिषेक करायचा आणि फक्त आपल्या कर्मावर जगायचा; खूप दिवसांनी त्याच्याकडे एक पाहुणा आला.
उपाहृत्य फलाहारं स तस्मै पर्यकल्पयत् । तेनातिथ्येन संप्रीतः सुकर्माणमभाषत
त्याने फळे आणून त्या पाहुण्यासाठी भोजन तयार केले; त्या पाहुण्याने त्याच्या आदरातिथ्याने आनंदून त्या सद्गुणी माणसाशी बोलले.
किमिदं कर्मणो मूलं फलं भुक्त्वा तु तिष्ठसि । गतानुगतया वृत्त्या किं वा केवलमीहसे
"हे कर्म तू का करतोस? याचे फळ मिळाल्यावरही इथे का राहतोस? फक्त सवयीने करतोस का, की काही वेगळे साध्य करायचे आहे?"
स एवमुक्तः प्रायेण प्रीतेनात्मविदा तदा । प्रत्युवाच वचः स्पष्टमात्मनो हितमुत्तमम्
असा विचारल्यावर आत्मज्ञान असलेल्या त्या माणसाने आनंदाने स्पष्ट आणि हितकारक उत्तर दिले.
विद्वन्न वेद्मि तत्वेन फलमेतस्य कर्मणः । बुभुत्सया परः शंभुः सेव्यते केवलं यया
"विद्वना, या कर्माचे खरे फळ काय आहे ते मला माहीत नाही; केवळ जिज्ञासेने मी शंभूची सेवा करतो."
फलमेतस्य सेवायाः परिपाकं कपर्दिनः । यन्मांसमनुगृह्णासि संस्पृश्यात्ममनोरथम् 6.176.
"या जटाधारी देवाची सेवा केल्याचे फळ म्हणजे, तू माझ्यावर कृपा करून माझ्या मनातील इच्छा पूर्ण करतोस."
तस्यैवं सूनृतं वाक्यं श्रुत्वा प्रीतस्तपोधनः । द्वितीयमालिलेखाऽसौ गीताध्यायं शिलातले
त्याचे सत्य आणि मधुर बोलणे ऐकून तपस्वी आनंदला; त्याने त्या दगडावर दुसरा गीताचा अध्याय लिहिला.
आदिदेशाशु तं विप्रं पठनाभ्यसनाय च । फलिष्यत्यात्मनः स्वैरं परितस्ते मनोरथः
त्याने त्या ब्राह्मणाला ते वाचायला आणि शिकायला सांगितले; त्यामुळे त्याच्या मनातील इच्छा पूर्णपणे पूर्ण होईल.
इत्युक्त्वांतर्दधे धीमान्पुरतस्तस्य पश्यतः । विस्मितस्तस्य चादेशात्सोऽन्वतिष्ठदनारतम्
असे सांगून तो बुद्धिमान समोरच अदृश्य झाला; त्या ब्राह्मणाने आश्चर्याने त्याच्या सांगण्यानुसार नेहमीच वागले.
ततः कालेन महता भावितात्मा प्रसन्नधीः । यत्रयत्र चचारासौ शांतं तत्तत्तपोवनम्
नंतर बऱ्याच काळानंतर त्याचे मन निर्मळ आणि शांत झाले; तो जिथे जिथे गेला, तिथे तिथे आश्रम शांतीने भरलेले होते.
न द्वंद्वबाधा नैव क्षुत्पिपासा न च वा भयम् । तपसा तस्य जानीहि द्वितीयाध्यायजापिनः
त्याला ना सुखदुःखाचा त्रास, ना भूक, ना तहान, ना भीती; दुसऱ्या अध्यायाचा जप करणाऱ्या त्या तपस्व्यामुळे हे घडले असे समज.
मित्रवानुवाच। एवमुक्तश्च तेनाऽहं ख्यापयित्वा परां कथाम् । अनुज्ञातप्रसंनेन च्छागीव्याघ्रयुतोगमम्
मित्रवान म्हणाला, "त्याने असे सांगितल्यावर मी ती श्रेष्ठ कथा सांगितली; त्याच्या परवानगीने, बकरी आणि वाघासोबत मी निघून गेलो."
गत्वा शिलातले पश्यमध्यायं लिखितं पठेत् । तस्यैवावर्त्तनादाप्तं तपसः पारमुत्तमम्
शिळेवर जाऊन, तिथे लिहिलेला अध्याय वाचा; तो वारंवार वाचल्याने, मनुष्याला तपस्येचं सर्वोच्च फळ मिळतं.
तेन त्वमपि कल्याण नित्यमाहर्तुमर्हसि । अध्यायं तेन ते मुक्तिरदूरस्था भविष्यति
म्हणून, हे कल्याणी, तू सुद्धा तो अध्याय नेहमी वाचावा; असं केल्याने तुझ्या मुक्तीचं अंतर फारसं राहणार नाही.
देवशर्मा समादिष्टस्तेन मित्रवता स्वयम् । अभ्यर्च्य प्रणतो भूत्वा पुरंदरपुरं ययौ
मित्रासारख्या त्या व्यक्तीने सांगितल्याप्रमाणे, देवशर्म्याने नम्रपणे पूजा करून, इंद्राच्या नगरीकडे प्रस्थान केलं.
तत्रात्मविदमासाद्य देवतायतने क्वचित् । वृत्तमेतन्निवेद्यादावध्यायमपठत्ततः
तिथे, एका देवळात आत्मज्ञान असलेल्या व्यक्तीला भेटून, त्याने आधी घडलेली गोष्ट सांगितली आणि मग तो अध्याय वाचला.
शिक्षितस्तेन पूतात्मा पठन्नध्यायमादरात् । द्वितीयमाससादोच्चैर्निरवद्यं परं पदम्
त्या व्यक्तीकडून शिकून, शुद्ध मनाने आणि श्रद्धेने तो अध्याय वाचत राहिला; दुसऱ्या महिन्याच्या शेवटी त्याला निष्कलंक, श्रेष्ठ अवस्था मिळाली.
द्वितीयस्येदमाख्यानं कथितं शृणु सांप्रतम् । तृतीयस्याथ वक्ष्यामि माहात्म्यमपि चेंदिरे
दुसऱ्याची ही गोष्ट सांगितली; आता, हे इंदिरे, मी तिसऱ्याचं महात्म्य सांगतो, ते लक्ष देऊन ऐक.