ते नैव नरकं यांति न जायंते कुयोनिषु । दुःस्वप्ना दुष्टचिंताश्च वंध्या भवंति सर्वदा
ते नरकात जात नाहीत, किंवा वाईट जन्म घेत नाहीत; पण ज्यांना नेहमी वाईट स्वप्ने, वाईट विचार येतात किंवा जे नेहमी वंध्य राहतात—
प्रातःस्नानेन शुद्धानां पुरुषाणां विशांवर । तिलांश्च तिलपात्रांश्च तिलप्रस्थं यथाविधि
सकाळच्या स्नानाने शुद्ध झालेल्या पुरुषांसाठी, हे श्रेष्ठ पुरुषा, तिळ, तिळांची पात्रे आणि तिळाचा प्रमाण, यथाविधी—
दत्त्वा प्रेतपतेर्भूमौ न व्रजंति नराः क्वचित् । पृथिवीं कांचनं गां च दत्वा दानानि षोडश
हे सर्व प्रेतराजाला पृथ्वीवर दिल्यावर, ते लोक कधीच कुठेही (नरकात) जात नाहीत; पृथ्वी, सोने, गाय आणि सोळा दाने दिल्यावर—
गत्वा न विनिवर्तंते स्वर्गलोकाद्विकुंडल । पुण्यासु तिथिषु प्राज्ञो व्यतीपाते च संक्रमे
ते स्वर्गात गेल्यावर परत येत नाहीत, हे सुंदर कुंडलधारी; शुभ तिथींना, ग्रहण किंवा संक्रांतीच्या वेळी—
स्नात्वा दत्त्वा च यत्किंचिन्नैव मज्जति दुर्गतौ । नैवाक्रामंति दातारो दारुणं रौरवं पथम् । इहलोके न जायंते कुले धनविवर्जिते
स्नान करून आणि थोडे जरी दान दिले, तरी माणूस संकटात बुडत नाही; दान करणारे रौरव या भयंकर वाटेवर जात नाहीत, किंवा या जगात गरीब घरात जन्म घेत नाहीत.
सत्यवादी सदा मौनी प्रियवादी च यो नरः । अक्रोधनः समाचारो नातिवाद्यनसूयकः
जो माणूस नेहमी सत्य बोलतो, मौन पाळतो, गोड बोलतो, रागावत नाही, चांगला वागत असतो, फार बोलत नाही आणि इतरांवर मत्सर करत नाही—
सदा दाक्षिण्यसंपन्नः सदा भूतदयान्वितः । गोप्ता च परमर्माणां वक्ता परगुणस्य च
जो नेहमी उदार असतो, सर्व प्राण्यांवर दया करतो, गुपित जपतो आणि दुसऱ्यांचे गुण सांगतो—
परस्वं तृणमात्रं च मनसापि न यो हरेत् । न पश्यंति विशांश्रेष्ठ ह्येते नरकयातनाम्
जो दुसऱ्याचे अगदी गवताचे पातेसुद्धा मनानेही घेत नाही, हे श्रेष्ठ पुरुषा, असे लोक नरकयातना कधीच पाहत नाहीत.
परापवादी पाखंडः पापेभ्योऽपि मतोऽधिकः । पच्यते नरके तावद्यावदाभूतसंप्लवम्
जो दुसऱ्यांची निंदा करतो आणि पाखंडी असतो, तो इतर पाप्यांपेक्षा अधिक वाईट मानला जातो; तो नरकात जगाचा संहार होईपर्यंत यातना भोगतो.
वक्ता परुषवाक्यानां मंतव्यो नरकागतः । संदेहो न विशांश्रेष्ठ पुनर्याति च दुर्गतिम्
जो कठोर शब्द बोलतो, त्याला नरकात गेलेला समजावे; हे नक्की, श्रेष्ठ पुरुषा, तो पुन्हा वाईट अवस्थेत जातो.
न तीर्थैर्न तपोभिश्च कृतघ्नस्यास्ति निष्कृतिः । सहते यातनां घोरां स नरो नरके चिरम्
कृतघ्न माणसासाठी तीर्थयात्रा किंवा तपानेही प्रायश्चित्त नाही; असा माणूस नरकात दीर्घकाळ भयंकर यातना सहन करतो.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि तेषु मज्जति यो नरः । जितेंद्रियो जिताहारो न स याति यमालयम्
जो पृथ्वीवरील तीर्थांमध्ये स्नान करतो, इंद्रिये आणि आहार जिंकतो, तो यमाच्या घरात जात नाही.
न तीर्थे पातकं कुर्यान्न च तीर्थोपजीवनम् । तीर्थे प्रतिग्रहस्त्याज्यस्त्याज्यो धर्मस्य विक्रयः
तीर्थस्थळी पाप करू नये, किंवा तीर्थावर उपजीविका करू नये; तीर्थस्थळी दान घेणे आणि धर्माचा व्यापार करणे टाळावे.
दुर्जरं पातकं तीर्थे दुर्जरश्च प्रतिग्रहः । तीर्थे च दुर्जरं सर्वमेतत्किन्नरकं व्रजेत्
तीर्थस्थळी केलेले पाप आणि तिथे दान घेणे दोन्ही टाळणे कठीण असते; तीर्थस्थळी केलेली अशी सर्व कृत्ये नरकात नेतात.
सकृद्गंगांभसि स्नातः पूतो गांगेयवारिणा । न नरो नरकं याति अपि पातकराशिकृत्
जो माणूस एकदाच गंगाजळात स्नान करतो, तो गंगेच्या पवित्र पाण्याने शुद्ध होतो; त्याने कितीही पाप केले तरी तो नरकात जात नाही.
व्रतदानतपो यज्ञाः पवित्राणीतराणि च । गंगाबिंद्वभिषिक्तस्य न समा इति नः श्रुतम्
व्रत, दान, तप, यज्ञ आणि इतर पवित्र कर्मे — गंगेच्या एका थेंबाने अभिषिक्त झालेल्या माणसाच्या तुलनेत ती काहीच नाहीत, असे आम्ही ऐकले आहे.
अन्यतीर्थसमां गंगां यो ब्रवीति नराधमः । स याति नरकं वैश्य दारुणं रौरवं महत्
जो नीच माणूस गंगा इतर तीर्थांसारखीच आहे असे म्हणतो, तो, वैश्य, रौरव नावाच्या भयंकर आणि मोठ्या नरकात जातो.
धर्मद्रवं ह्यपां बीजं वैकुंठचरणच्युतम् । धृतं मूर्ध्नि महेशेन यद्गांगममलं जलम्
धर्माचा सार, पाण्याचे बीज, वैकुंठाच्या चरणांपासून पडलेले, महेशाने डोक्यावर धारण केलेले जे गंगेचे निर्मळ पाणी आहे, तेच खरे आहे.
तद्ब्रह्मैव न संदेहो निर्गुणं प्रकृतेः परम् । तेन किं समतां गच्छेदपि ब्रह्मांडगोचरे
तेच ब्रह्म आहे, यात शंका नाही — निर्गुण, प्रकृतीच्या पलीकडे; मग या विश्वातील कोणतीही गोष्ट त्याच्या बरोबरीची कशी ठरू शकेल?
गंगागंगेति यो ब्रूयाद्योजनानां शतैरपि । नरो न नरकं याति किं तया सदृशं भवेत् । नान्येन दह्यते सद्यः क्रिया नरकदायिनी
जो माणूस कितीही योजन दूर असला तरी 'गंगा, गंगा' असे म्हणतो, तो नरकात जात नाही; तिच्याशी तुलना कोणाची होईल? दुसऱ्या कोणत्याही कृतीने नरक देणारा त्वरित नष्ट होत नाही.
गंगांभसि प्रयत्नेन स्नातव्यं तेन मानवैः । प्रतिगृह निवृत्तो यः प्रतिग्रहक्षमोऽपि सन् । स द्विजो द्योतते वैश्य तारारूपश्चिरं दिवि
म्हणून माणसाने गंगेच्या पाण्यात स्नान करण्याचा प्रयत्न करावा; जो दान घेणे सोडतो, जरी तो घेण्यास समर्थ असला तरी, तो द्विज तेजस्वी होतो, वैश्य, आणि आकाशातील तार्यासारखा दीर्घकाळ राहतो.
गामुद्धरंति ये पंकाद्ये रक्षंति च रोगिणः । म्रियंते गोगृहे ये च तेषां नभसि तारकाः । यमलोकं न पश्यंति प्राणायामपरायणाः
जे गायींना चिखलातून वाचवतात, आजारींची काळजी घेतात, किंवा गोशाळेत मरतात — त्यांच्या नावे आकाशात तारे असतात; प्राणायाम साधन करणाऱ्यांना यमलोक दिसत नाही.
अपि दुष्कृतकर्माणस्तैरेव हतकिल्बिषाः । दिवसे दिवसे वैश्य प्राणायामास्तु षोडश । अपि ब्रह्महणं साक्षात्पुनंत्यहरहः कृताः
वाईट कर्म करणारेही या कृतींमुळे पापमुक्त होतात; वैश्य, जो दररोज सोळा वेळा प्राणायाम करतो, तो प्रत्यक्ष ब्रह्महत्यारा असला तरी, दररोज शुद्ध होतो.
तपांसि यानि तप्यंते व्रतानि नियमाश्च ये । गोसहस्रप्रदानं च प्राणायामस्तु तत्समः
सर्व तप, व्रते, नियम आणि हजार गायींचे दान — या सर्वांच्या बरोबरीचा प्राणायाम आहे.
अब्बिंदुं यः कुशाग्रेण मासेमासे नरः पिबेत् । संवत्सरशतं साग्रं प्राणायामस्तु तत्समः
जो माणूस दर महिन्याला कुशाच्या टोकाने एक थेंब पाणी पितो, असे वर्षभर किंवा त्याहून अधिक करतो, त्याच्या शंभर वर्षांच्या तपासमान प्राणायाम बरोबरीचा आहे.
पातकं तु महद्यच्च तथा क्षुद्रोपपातकम् । प्राणायामैः क्षणात्सर्वं भस्मसात्कुरुते नरः
मोठे किंवा लहान जे काही पाप असो, माणूस प्राणायामाने क्षणात सर्व पापे नष्ट करू शकतो.
मातृवत्परदारान्ये मन्यंते वै नरोत्तमाः । न ते यांति नरश्रेष्ठ कदाचिद्यम यातनाम्
जे उत्तम पुरुष दुसऱ्यांच्या पत्नींकडे आईसारखे पाहतात, ते कधीच नरकात यमाच्या यातना भोगत नाहीत.
मनसापि परेषां यः कलत्राणि न सेवते । सह लोकद्वये नास्ति तेन वैश्य धरा धृता
जो मनातही दुसऱ्यांच्या पत्नीची इच्छा करत नाही, हे वैश्य, तो या जगात आणि पुढच्या जगातही पृथ्वीचे पालन करतो.
तस्माद्धर्म्मान्वितैस्त्याज्यं परदारोपसेवनम् । नयंति परदारास्तु नरकानेकविंशतिम्
म्हणून, धर्माने वागणाऱ्याने दुसऱ्यांच्या स्त्रियांचा संबंध नेहमीच टाळावा; कारण परस्त्रीसंग माणसाला एकवीस नरकात नेतो.
लोभो न जायते येषां परदारेषु मानसे । ते यांति देवलोकं तु न यमं वैश्यसत्तम
ज्यांच्या मनात दुसऱ्यांच्या स्त्रियांबद्दल लोभ उत्पन्न होत नाही, हे श्रेष्ठ वैश्य, ते देवांच्या लोकात जातात, यमाच्या लोकात नाही.