गोग्रासं ये प्रयच्छंति ये शुश्रूषंति गाः सदा । येनारोहंति गोपृष्ठे ते स्वर्लोकनिवासिनः
जे लोक गायींना चारा देतात, नेहमी गायींची सेवा करतात, आणि ज्यांच्या मुळे गायी पाठीवर चढतात, ते सर्वजण स्वर्गात वास करतात.
गर्तमात्रं तु ये चक्रुर्यत्र गौरतृषा भवेत् । यमलोकमदृष्ट्वैव ते यांति स्वर्गतिं नराः
ज्यांनी गायीला तहान लागली असता पाणी प्यायला जिथे खड्डा केला असेल, ते लोक यमलोक पाहिल्याशिवायच स्वर्गात जातात.
अग्निपूजा देवपूजा गुरुपूजा रताश्च ये । द्विजपूजा रता नित्यं ते विप्राः स्वर्गगामिनः
जे लोक अग्नी, देव, गुरु आणि ब्राह्मण यांची भक्तीने पूजा करतात, ते ज्ञानी नेहमी स्वर्गाला जातात.
वापीकूपतडागादौ धर्मस्यांतो न विद्यते । पिबंति स्वेच्छया यत्र जलस्थल चरास्तदा
विहिरी, तलाव, आणि पाणवठे यामध्ये पुण्याला काही मर्यादा नाही; जिथे जिथे प्राणी पाणी पितात किंवा मोकळेपणाने वावरतात, तिथे पुण्य वाढते.
नित्यं दानपरः सोऽत्र कथ्यते विबुधैरपि । यथायथा च पानीयं पिबंति प्राणिनो भृशम्
जो नेहमी दान देतो, त्याचे देवसुद्धा कौतुक करतात; आणि जितके प्राणी पाणी पितात, तितके त्याचे पुण्य वाढत जाते.
तथातथाऽक्षयः स्वर्गो धर्मबुद्ध्या विशां वर । प्राणिनां जीवनं वारि प्राणा वारिणि संस्थिताः
जो धर्मबुद्धीने वागतो, त्याला स्वर्ग कधीच संपत नाही; कारण पाणी हेच प्राण्यांचे जीवन आहे आणि त्यांचा श्वास पाण्यातच आहे.
नित्यस्नानेन पूयंते येऽपि पातकिनो नराः । प्रातःस्नानं हरेद्वैश्य बाह्माभ्यंतरजं मलम्
जो माणूस रोज स्नान करतो, तो पापी असला तरी शुद्ध होतो; सकाळच्या स्नानाने वैश्याच्या बाहेरील आणि आतल्या अशुद्धता नाहीश्या होतात.
प्रातःस्नानेन निष्पापो नरो न निरयं व्रजेत् । स्नानं विना तु यो भुंक्ते मलाशी स सदा नरः
सकाळच्या स्नानाने माणूस पापमुक्त होतो आणि नरकात जात नाही; पण जो स्नान न करता जेवतो, तो नेहमी अशुद्ध राहतो.
अस्नायी यो नरस्तस्य विमुखा पितृदेवताः । स्नानहीनो नरः पापः स्नानहीनो नरोऽशुचिः
जो माणूस स्नान करत नाही, त्याच्याकडे पितर आणि देव वळत नाहीत; स्नान न करणारा माणूस पापी आणि अशुद्ध असतो.
अस्नायी नरकं भुंक्ते पुंस्कीटादिषु जायते । ये पुनः स्रोतसि स्नानमाचरंतीह पर्वणि
जो माणूस स्नान करत नाही, तो नरक भोगतो आणि कीटक, किड्यामध्ये जन्म घेतो; पण जे सणासुदीच्या दिवशी प्रवाहात स्नान करतात—
ते नैव नरकं यांति न जायंते कुयोनिषु । दुःस्वप्ना दुष्टचिंताश्च वंध्या भवंति सर्वदा
ते नरकात जात नाहीत, किंवा वाईट जन्म घेत नाहीत; पण ज्यांना नेहमी वाईट स्वप्ने, वाईट विचार येतात किंवा जे नेहमी वंध्य राहतात—
प्रातःस्नानेन शुद्धानां पुरुषाणां विशांवर । तिलांश्च तिलपात्रांश्च तिलप्रस्थं यथाविधि
सकाळच्या स्नानाने शुद्ध झालेल्या पुरुषांसाठी, हे श्रेष्ठ पुरुषा, तिळ, तिळांची पात्रे आणि तिळाचा प्रमाण, यथाविधी—
दत्त्वा प्रेतपतेर्भूमौ न व्रजंति नराः क्वचित् । पृथिवीं कांचनं गां च दत्वा दानानि षोडश
हे सर्व प्रेतराजाला पृथ्वीवर दिल्यावर, ते लोक कधीच कुठेही (नरकात) जात नाहीत; पृथ्वी, सोने, गाय आणि सोळा दाने दिल्यावर—
गत्वा न विनिवर्तंते स्वर्गलोकाद्विकुंडल । पुण्यासु तिथिषु प्राज्ञो व्यतीपाते च संक्रमे
ते स्वर्गात गेल्यावर परत येत नाहीत, हे सुंदर कुंडलधारी; शुभ तिथींना, ग्रहण किंवा संक्रांतीच्या वेळी—
स्नात्वा दत्त्वा च यत्किंचिन्नैव मज्जति दुर्गतौ । नैवाक्रामंति दातारो दारुणं रौरवं पथम् । इहलोके न जायंते कुले धनविवर्जिते
स्नान करून आणि थोडे जरी दान दिले, तरी माणूस संकटात बुडत नाही; दान करणारे रौरव या भयंकर वाटेवर जात नाहीत, किंवा या जगात गरीब घरात जन्म घेत नाहीत.
सत्यवादी सदा मौनी प्रियवादी च यो नरः । अक्रोधनः समाचारो नातिवाद्यनसूयकः
जो माणूस नेहमी सत्य बोलतो, मौन पाळतो, गोड बोलतो, रागावत नाही, चांगला वागत असतो, फार बोलत नाही आणि इतरांवर मत्सर करत नाही—
सदा दाक्षिण्यसंपन्नः सदा भूतदयान्वितः । गोप्ता च परमर्माणां वक्ता परगुणस्य च
जो नेहमी उदार असतो, सर्व प्राण्यांवर दया करतो, गुपित जपतो आणि दुसऱ्यांचे गुण सांगतो—
परस्वं तृणमात्रं च मनसापि न यो हरेत् । न पश्यंति विशांश्रेष्ठ ह्येते नरकयातनाम्
जो दुसऱ्याचे अगदी गवताचे पातेसुद्धा मनानेही घेत नाही, हे श्रेष्ठ पुरुषा, असे लोक नरकयातना कधीच पाहत नाहीत.
परापवादी पाखंडः पापेभ्योऽपि मतोऽधिकः । पच्यते नरके तावद्यावदाभूतसंप्लवम्
जो दुसऱ्यांची निंदा करतो आणि पाखंडी असतो, तो इतर पाप्यांपेक्षा अधिक वाईट मानला जातो; तो नरकात जगाचा संहार होईपर्यंत यातना भोगतो.
वक्ता परुषवाक्यानां मंतव्यो नरकागतः । संदेहो न विशांश्रेष्ठ पुनर्याति च दुर्गतिम्
जो कठोर शब्द बोलतो, त्याला नरकात गेलेला समजावे; हे नक्की, श्रेष्ठ पुरुषा, तो पुन्हा वाईट अवस्थेत जातो.
न तीर्थैर्न तपोभिश्च कृतघ्नस्यास्ति निष्कृतिः । सहते यातनां घोरां स नरो नरके चिरम्
कृतघ्न माणसासाठी तीर्थयात्रा किंवा तपानेही प्रायश्चित्त नाही; असा माणूस नरकात दीर्घकाळ भयंकर यातना सहन करतो.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि तेषु मज्जति यो नरः । जितेंद्रियो जिताहारो न स याति यमालयम्
जो पृथ्वीवरील तीर्थांमध्ये स्नान करतो, इंद्रिये आणि आहार जिंकतो, तो यमाच्या घरात जात नाही.
न तीर्थे पातकं कुर्यान्न च तीर्थोपजीवनम् । तीर्थे प्रतिग्रहस्त्याज्यस्त्याज्यो धर्मस्य विक्रयः
तीर्थस्थळी पाप करू नये, किंवा तीर्थावर उपजीविका करू नये; तीर्थस्थळी दान घेणे आणि धर्माचा व्यापार करणे टाळावे.
दुर्जरं पातकं तीर्थे दुर्जरश्च प्रतिग्रहः । तीर्थे च दुर्जरं सर्वमेतत्किन्नरकं व्रजेत्
तीर्थस्थळी केलेले पाप आणि तिथे दान घेणे दोन्ही टाळणे कठीण असते; तीर्थस्थळी केलेली अशी सर्व कृत्ये नरकात नेतात.
सकृद्गंगांभसि स्नातः पूतो गांगेयवारिणा । न नरो नरकं याति अपि पातकराशिकृत्
जो माणूस एकदाच गंगाजळात स्नान करतो, तो गंगेच्या पवित्र पाण्याने शुद्ध होतो; त्याने कितीही पाप केले तरी तो नरकात जात नाही.
व्रतदानतपो यज्ञाः पवित्राणीतराणि च । गंगाबिंद्वभिषिक्तस्य न समा इति नः श्रुतम्
व्रत, दान, तप, यज्ञ आणि इतर पवित्र कर्मे — गंगेच्या एका थेंबाने अभिषिक्त झालेल्या माणसाच्या तुलनेत ती काहीच नाहीत, असे आम्ही ऐकले आहे.
अन्यतीर्थसमां गंगां यो ब्रवीति नराधमः । स याति नरकं वैश्य दारुणं रौरवं महत्
जो नीच माणूस गंगा इतर तीर्थांसारखीच आहे असे म्हणतो, तो, वैश्य, रौरव नावाच्या भयंकर आणि मोठ्या नरकात जातो.
धर्मद्रवं ह्यपां बीजं वैकुंठचरणच्युतम् । धृतं मूर्ध्नि महेशेन यद्गांगममलं जलम्
धर्माचा सार, पाण्याचे बीज, वैकुंठाच्या चरणांपासून पडलेले, महेशाने डोक्यावर धारण केलेले जे गंगेचे निर्मळ पाणी आहे, तेच खरे आहे.
तद्ब्रह्मैव न संदेहो निर्गुणं प्रकृतेः परम् । तेन किं समतां गच्छेदपि ब्रह्मांडगोचरे
तेच ब्रह्म आहे, यात शंका नाही — निर्गुण, प्रकृतीच्या पलीकडे; मग या विश्वातील कोणतीही गोष्ट त्याच्या बरोबरीची कशी ठरू शकेल?
गंगागंगेति यो ब्रूयाद्योजनानां शतैरपि । नरो न नरकं याति किं तया सदृशं भवेत् । नान्येन दह्यते सद्यः क्रिया नरकदायिनी
जो माणूस कितीही योजन दूर असला तरी 'गंगा, गंगा' असे म्हणतो, तो नरकात जात नाही; तिच्याशी तुलना कोणाची होईल? दुसऱ्या कोणत्याही कृतीने नरक देणारा त्वरित नष्ट होत नाही.