मशकान्सरीसृपान्दंशान्यूकाद्यान्मानवांस्तथा । आत्मौपम्येन पश्यंति मानवा ये दयालवः
जे दयाळू माणसं आहेत, ती माशा, सरपटणारे प्राणी, चावणारे कीटक आणि माणसं सुद्धा, सर्वांना स्वतःसारखंच समजतात.
तप्तांगारमयस्कीलं मादंप्रेतरंगिणीम् । दुर्गतिं नैव गच्छंति कृतांतस्य च ते नराः
अशा लोकांना तापलेल्या कोळशांवर, लोखंडी काट्यांवर, वेड लावणाऱ्या मृतांच्या स्त्रियांकडे किंवा वाईट ठिकाणी जावं लागत नाही; ते मृत्यूच्या राज्यापासून वाचतात.
भूतानि येऽत्र हिंसंति जलस्थलचराणि च । जीवनार्थं च ते यांति कालसूत्रं च दुर्गतिम्
जे लोक इथे पाण्यात आणि जमिनीवर राहणाऱ्या जीवांना फक्त स्वतःच्या उपजीविकेसाठी त्रास देतात, ते काळाच्या ओघात वाईट अवस्थेला जातात.
श्वमांसभोजनास्तत्र पूयशोणितपायिनः । मज्जंतश्च वसापंके दष्टाः कीटैरधोमुखैः
तेथे जे कुत्र्याचे मांस खातात, पू आणि रक्त पितात, चरबीच्या चिखलात बुडतात, आणि उलट्या तोंडाने चावणाऱ्या किड्यांनी दंशले जातात.
परस्परं च खादंतो ध्वांते चान्योन्य घातिनः । वसंति कल्पानेकांस्ते रुदंतो दारुणं रवम्
ते एकमेकांना खातात, अंधारात एकमेकांचा वध करतात, आणि असंख्य कल्पे तिथे भीषण आक्रोश करत राहतात.
कृमियोनि शतं गत्वा स्थावराः स्युश्चिरं तु ते । ततोच्छंति ते क्रूरास्तिर्यग्योनि शतेषु च
शंभर वेळा किड्यांच्या जन्मातून जाऊन, ते खूप काळ स्थावर अवस्थेत राहतात; नंतर ते क्रूर जीव शंभर वेळा पशूंच्या जन्मात येतात.
पश्चाद्भवंति जातांधाः काणाः कुब्जाश्च पंगवः । दरिद्राश्चांगहीनाश्च मानुषाः प्राणिहिंसकाः
नंतर ते अंध, एका डोळ्याचे, कुबड, लंगडे, गरीब, अपंग आणि जीवांना त्रास देणारे माणूस म्हणून जन्म घेतात.
तस्माद्वैश्य परत्रेह कर्मणा मनसा गिरा । लोकद्वयसुखप्रेप्सुर्धर्मज्ञो न तदाचरेत्
म्हणून, वैश्यांनो, या आणि पुढच्या जन्मात, दोन्ही लोकांत सुख हवे असेल, धर्म जाणणाऱ्याने कधीही मनाने, वाणीने किंवा कृतीने असे कर्म करू नये.
लोकद्वयेन विंदंति सुखानि प्राणिहिंसकाः । येन हिंसन्ति भूतानि न ते बिभ्यति कुत्रचित्
जे जीवांना त्रास देतात, त्यांना दोन्ही लोकांत सुख मिळते; जिथे जिथे ते जीवांना त्रास देतात, तिथे त्यांना कुठेही भीती वाटत नाही.
प्रविशंति यथा नद्यः समुद्रमृजुवक्रगाः । सर्वे धर्मा अहिंसायां प्रविशंति तथा दृढम्
जसे सरळ किंवा वाकडे असलेले सगळे नद्या शेवटी समुद्रात मिळतात, तसे सगळे धर्म अखेरीस अहिंसेतच एकरूप होतात.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः । अभयं येन भूतेभ्यो दत्तमत्र विंशांवर
जो सर्व तीर्थांत स्नान करतो, सर्व यज्ञात दीक्षा घेतो, आणि जीवांना निर्भयता देतो, तो खरा पुण्यवान आहे, हे विम्शांवर.
ये नियोगांश्च शास्त्रोक्तान्धर्माधर्म विमिश्रितान् । पालयंतीह ये वैश्य न ते यांति यमालयम्
जे वैश्य शास्त्रात सांगितलेले धर्म-अधर्म मिश्रित कर्तव्य पाळतात, ते यमाच्या घरात जात नाहीत.
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा । स्वधर्मनिरताः सर्वे नाकपृष्ठे वसंति ते
ब्रह्मचारी, गृहस्थ, वानप्रस्थ आणि संन्यासी — जे आपापल्या धर्मात निष्ठावान आहेत, ते सर्व स्वर्गाच्या शिखरावर वास करतात.
यथोक्तचारिणः सर्वे वर्णाश्रमसमन्विताः । नरा जितेंद्रिया यांति ब्रह्मलोकं तु शाश्वतम्
सर्व वर्ण आणि आश्रम असलेले, इंद्रियांवर विजय मिळवणारे, आणि सांगितल्याप्रमाणे वागणारे लोक, ते शाश्वत ब्रह्मलोकाला जातात.
इष्टापूर्तरता ये च पंचयज्ञरताश्च ये । दयान्विताश्च ये नित्यं नेक्षंते ते यमालयम्
जे यज्ञ आणि दानात आनंद मानतात, पंचयज्ञात रमतात, आणि नेहमी दयाळू असतात, ते कधीही यमाच्या घराचे दर्शन घेत नाहीत.
इंद्रियार्थनिवृत्ता ये समर्था वेदवादिनः । अग्निपूजारता नित्यं ते विप्राः स्वर्गगामिनः
जे इंद्रियांच्या विषयांपासून दूर राहतात, वेदाचे ज्ञान असते, आणि नेहमी अग्निपूजेत रमतात, ते ब्राह्मण स्वर्गात जातात.
अदीनवदनाः शूराः शत्रुभिः परिवेष्टिताः । आहवेषु विपन्ना ये तेषां मार्गो दिवाकरः
जे निर्भय, शूर, शत्रूंनी वेढलेले असून, रणांगणात मरण पावतात, त्यांचा मार्ग सूर्याप्रमाणे तेजस्वी असतो.
अनाथ स्त्री द्विजार्थे च शरणागतपालने । प्राणांस्त्यजंति ये वैश्य न च्यवंति दिवस्तु ते
जे वैश्य अनाथ, स्त्री, द्विज आणि शरण आलेल्यांच्या रक्षणासाठी प्राण देतात, ते स्वर्गातून कधीही खाली पडत नाहीत.
पंग्वंधबालवृद्धांश्च रोग्यनाथदरिद्रितान् । ये पुष्णंति सदा वैश्य ते मोदंति सदा दिवि
जे वैश्य नेहमी लंगडे, अंध, मुले, वृद्ध, आजारी, अनाथ आणि गरीब यांची काळजी घेतात, ते नेहमी स्वर्गात आनंदी राहतात.
गां दृष्ट्वा पंकनिर्मग्नां रोगमग्नं द्विजं तथा । उद्धरंति नरा ये च तेषां लोकोऽश्वमेधिनाम्
जे पुरुष चिखलात अडकलेली गाय किंवा आजारी द्विज पाहून त्यांना वाचवतात, त्यांना अश्वमेध यज्ञ करणाऱ्यांसारखा लोक मिळतो.
गोग्रासं ये प्रयच्छंति ये शुश्रूषंति गाः सदा । येनारोहंति गोपृष्ठे ते स्वर्लोकनिवासिनः
जे लोक गायींना चारा देतात, नेहमी गायींची सेवा करतात, आणि ज्यांच्या मुळे गायी पाठीवर चढतात, ते सर्वजण स्वर्गात वास करतात.
गर्तमात्रं तु ये चक्रुर्यत्र गौरतृषा भवेत् । यमलोकमदृष्ट्वैव ते यांति स्वर्गतिं नराः
ज्यांनी गायीला तहान लागली असता पाणी प्यायला जिथे खड्डा केला असेल, ते लोक यमलोक पाहिल्याशिवायच स्वर्गात जातात.
अग्निपूजा देवपूजा गुरुपूजा रताश्च ये । द्विजपूजा रता नित्यं ते विप्राः स्वर्गगामिनः
जे लोक अग्नी, देव, गुरु आणि ब्राह्मण यांची भक्तीने पूजा करतात, ते ज्ञानी नेहमी स्वर्गाला जातात.
वापीकूपतडागादौ धर्मस्यांतो न विद्यते । पिबंति स्वेच्छया यत्र जलस्थल चरास्तदा
विहिरी, तलाव, आणि पाणवठे यामध्ये पुण्याला काही मर्यादा नाही; जिथे जिथे प्राणी पाणी पितात किंवा मोकळेपणाने वावरतात, तिथे पुण्य वाढते.
नित्यं दानपरः सोऽत्र कथ्यते विबुधैरपि । यथायथा च पानीयं पिबंति प्राणिनो भृशम्
जो नेहमी दान देतो, त्याचे देवसुद्धा कौतुक करतात; आणि जितके प्राणी पाणी पितात, तितके त्याचे पुण्य वाढत जाते.
तथातथाऽक्षयः स्वर्गो धर्मबुद्ध्या विशां वर । प्राणिनां जीवनं वारि प्राणा वारिणि संस्थिताः
जो धर्मबुद्धीने वागतो, त्याला स्वर्ग कधीच संपत नाही; कारण पाणी हेच प्राण्यांचे जीवन आहे आणि त्यांचा श्वास पाण्यातच आहे.
नित्यस्नानेन पूयंते येऽपि पातकिनो नराः । प्रातःस्नानं हरेद्वैश्य बाह्माभ्यंतरजं मलम्
जो माणूस रोज स्नान करतो, तो पापी असला तरी शुद्ध होतो; सकाळच्या स्नानाने वैश्याच्या बाहेरील आणि आतल्या अशुद्धता नाहीश्या होतात.
प्रातःस्नानेन निष्पापो नरो न निरयं व्रजेत् । स्नानं विना तु यो भुंक्ते मलाशी स सदा नरः
सकाळच्या स्नानाने माणूस पापमुक्त होतो आणि नरकात जात नाही; पण जो स्नान न करता जेवतो, तो नेहमी अशुद्ध राहतो.
अस्नायी यो नरस्तस्य विमुखा पितृदेवताः । स्नानहीनो नरः पापः स्नानहीनो नरोऽशुचिः
जो माणूस स्नान करत नाही, त्याच्याकडे पितर आणि देव वळत नाहीत; स्नान न करणारा माणूस पापी आणि अशुद्ध असतो.
अस्नायी नरकं भुंक्ते पुंस्कीटादिषु जायते । ये पुनः स्रोतसि स्नानमाचरंतीह पर्वणि
जो माणूस स्नान करत नाही, तो नरक भोगतो आणि कीटक, किड्यामध्ये जन्म घेतो; पण जे सणासुदीच्या दिवशी प्रवाहात स्नान करतात—