तस्मादस्मानिदानीं तु स्वीकुर्य्यात्मंगलं भवान् । गांधर्वेण विवाहेन अन्यथा नोपजीवनम्
म्हणून, आता, गंधर्व विवाह करून स्वतःचं भाग्य स्वीकारा; नाहीतर इथे जगणं शक्य नाही.
श्रुत्वा वाक्यं ततः प्राह ब्राह्मणो धर्मवित्तमः । भो मृगाक्ष्यः कथं त्याज्यो धर्मो धर्मधनैर्नरैः
त्यांचं बोलणं ऐकून, धर्म जाणणाऱ्या ब्राह्मणाने उत्तर दिलं, 'हिरण्याक्षिणींनो, पुरुषांनी धनासाठी धर्म सोडावा हे कसं शक्य आहे?'
धर्मश्चार्थश्चकामश्च मोक्षश्चैतच्चतुष्टयम् । यथोक्तं फलदं ज्ञेयं विपरीतं तु निष्फलम्
धर्म, संपत्ती, इच्छा आणि मोक्ष—ही चारही फळ देणारी आहेत, असं सांगितलं आहे; उलट केल्यास काहीच मिळत नाही.
नाकालेऽहं व्रती कुर्यामतो दारपरिग्रहम् । न क्रिया फलमाप्नोति क्रियाकालं न वेत्ति यः
मी व्रती असून योग्य काळाआधी पत्नी स्वीकारणार नाही; कारण जो माणूस योग्य वेळ ओळखत नाही, त्याच्या कृतीला फळ मिळत नाही.
यतो धर्मविचारेऽस्मिन्प्रसक्तं मम मानसम् । तस्माच्छृणुत हे कन्या न समीहे स्वयंवरम्
माझं मन या गोष्टीत धर्माचं विचार करण्यात गुंतलं आहे, म्हणून ऐका ग मुलींनो—मला स्वतःवर निवड करण्याची इच्छा नाही.
एवं ज्ञात्वाशयं तस्य समीक्ष्यैव परस्परम् । करात्करं विमुच्याथ जग्राहांघ्रिं प्रमोहिनी
त्याचा हेतू समजून, एकमेकींकडे पाहून प्रमोहिनीने त्याचा हात सोडला आणि त्याचे पाय धरले.
भुजौ जगृहतुस्तस्य सुशीला सुस्वरा तथा । आलिलिंग सुतारा च वक्त्रं चुंबति चंद्रिका
सुशीला आणि सुस्वरा यांनी त्याचे हात पकडले; सुतारा त्याला बिलगली आणि चंद्रिका त्याच्या चेहऱ्यावर चुंबन घेतली.
तथापि निर्विकारोऽसौ प्रलयानलसन्निभः । शशाप ब्रह्मचारी ताः क्रोधेनात्यंतमूर्छितः
तरीही तो अगदी स्थिर राहिला, जणू काही प्रलयाच्या आगीसारखा; तो ब्रह्मचारी अत्यंत रागावून त्यांना शाप दिला.
पिशाच्य इव मां लग्ना तत्पिशाच्यो भविष्यथ । एवं तेनाशु शप्तास्तास्तं त्यक्त्वा पुरतः स्थिताः
तुम्ही जशा पिशाच्चिणीसारख्या माझ्याशी चिकटल्या, तशाच तुम्ही पिशाच्चिणी व्हाल! असं म्हणून त्याने पटकन त्यांना शाप दिला आणि समोर उभा राहिला.
किमेतच्चेष्टितं पापं ह्यनागसि विचेष्टया । प्रियंकृतोऽप्रियंकृत्वा धिक्त्वां धर्मकृतांतकम्
हे पापाचं कृत्य तू निष्पापावर का केलंस? ज्याने तुमच्यावर उपकार केले त्याच्यावर वाईट केलंत—धर्माचा नाश करणाऱ्यांनो, तुमचं लाज असो!
अनुरक्तेषु भक्तेषु मित्रेषु द्रोहकारिणः । पुंसो लोकोभयोः सौख्यं नाशमेतीति नः श्रुतम्
ज्यांच्यावर प्रेम केलं, भक्ती केली किंवा मैत्री केली, त्यांच्याशी द्रोह करणाऱ्याचं सुख दोन्ही लोकांत नष्ट होतं, असं आम्ही ऐकलं आहे.
तस्मात्त्वमपि नः शापात्पिशाचो भव सत्वरम् । इत्युक्त्वापि च ता बाला निःश्वसंत्यः क्रुधाकुलाः
म्हणून आमच्या शापामुळे तूही लगेच पिशाच्च हो! असं म्हणत त्या मुली रागाने थरथरत खोल श्वास घेत राहिल्या.
तदेवान्योन्यसंरंभात्तस्मिन्सरसि पार्थिव । ताः कन्या ब्रह्मचारी च सर्वे पैशाच्यमागताः
राजा, त्या तलावात परस्पर रागामुळे त्या सर्व मुली आणि ब्रह्मचारी पिशाच्च झाले.
स पिशाचः पिशाच्यस्ताः क्रंदमानाः सुदारुणम् । क्षपयंति विपाकांस्तान्पूर्वोपात्तस्य कर्म्मणः
तो पिशाच्च झाला आणि त्या पिशाच्चिणी, जोरजोराने ओरडू लागल्या; ते आपल्या पूर्वीच्या कर्माचे फळ भोगू लागले.
स्वकाले प्रभवत्येव पूर्वोपात्तं शुभाशुभम् । स्वच्छायामिव दुर्वारं देवानामपि पार्थिव
पूर्वी केलेलं चांगलं किंवा वाईट कर्म योग्य वेळी नक्कीच फळ देतं, राजा, ते आपल्या सावलीसारखं टाळता येत नाही—even देवांनाही.
क्रंदंति पितरस्तासां मातरस्तत्र तत्र च । भ्रातरश्चैव बालानां दैवं हि दुरतिक्रमम्
त्या मुलींचे वडील, आई आणि भाऊ इकडे तिकडे रडत आहेत; कारण नशीब कुणाच्याही हातात नसतं.
अतऊर्ध्वं पिशाचास्ते आहारार्थं सुदुःखिताः । इतस्ततश्च धावंतो वसंति सरसस्तटे
त्यावेळेपासून ते पिशाच्च अन्नासाठी फार दुःखी होऊन इकडे तिकडे भटकतात आणि त्या तलावाच्या काठी राहतात.
नारद उवाच- एवं बहुतिथे काले लोमशो मुनिसत्तमः । आगतश्च महाभागस्तत्र यादृच्छिको मुनि
नारद म्हणाले—अशा रीतीने पुष्कळ काळ गेल्यावर, मोठ्या पुण्याचा आणि श्रेष्ठ असा लोमश ऋषी तिथे सहजपणे आला.
तं दृष्ट्वा ब्राह्मणं सर्वे पिशाचाः क्षुत्समाकुलाः । धावंतो ह्यत्तुकामास्ते मिलित्वा यूथवर्तिनः
त्या ब्राह्मणाला पाहून, सर्व पिशाच्च भुकेने व्याकुळ होऊन, खाण्याच्या इच्छेने एकत्र जमत आणि धावत आले.
दह्यमानास्तु तीव्रेण तेजसा लोमशस्य तु । असमर्थाः पुरः स्थातुं ते सर्वे दूरतः स्थिताः
पण लोमशाच्या तीव्र तेजामुळे जळत, ते सर्व त्याच्या समोर उभे राहू शकले नाहीत आणि दूर उभे राहिले.
तत्र पूर्वकर्मबलात्पिशाचः सह वै द्विजः । समीक्ष्य लोमशं राजन्साष्टांगं प्रणिपत्य च
मग पूर्वीच्या कर्माच्या जोरावर, तो पिशाच्च आणि ब्राह्मण, राजा, लोमशाला पाहून, साष्टांग नमस्कार करत खाली पडले.
उवाच सूनृतां वाचं बद्ध्वा शिरसि चांजलिम् । महाभाग्योदये विप्र साधूनां संगतिर्भवेत्
त्याने डोक्यावर हात जोडून गोड बोलला—'महाभाग्य येतं तेव्हा साधूंची संगत मिळते.'
गंगादिपुण्यतीर्थेषु यो नरः स्नाति सर्वथा । यः करोति सतां संगं तयोः सत्संगमो वरः
गंगा आणि इतर पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करणारे आणि सज्जनांच्या संगतीत राहणारे — या दोघांमध्ये सज्जनांचा सहवास हा अधिक श्रेष्ठ आहे.
गुरूणां संगमो विप्र दृष्टादृष्टफलो भुवि । स्वर्गदो रोगहारी च किं तमोपहरो मतः
गुरूजनांचा सहवास, हे ब्राह्मण, पृथ्वीवर प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष फळ देतो; तो स्वर्ग देतो, रोग दूर करतो आणि अज्ञानाचा अंधार घालवतो असे मानले जाते.
इत्युक्त्वा कथयामास पूर्ववृत्तांतमद्भुतम् । इमा गंधर्वकन्यास्ता मुने सोऽहं द्विजात्मजः
असे सांगून त्याने पूर्वीची अद्भुत कथा सांगायला सुरुवात केली: 'हे मुनी, मी द्विजपुत्र आहे आणि या गांधर्वकन्या आहेत.'
सर्वे पिशाचरूपेण मिथः शापविमोहिताः । दीनाननास्सुतिष्ठामस्तवाग्रे मुनिसत्तम
आम्ही सर्वजण शापामुळे गोंधळून पिशाच्च रूपात आहोत; दुःखी चेहऱ्याने, हे श्रेष्ठ मुनी, तुझ्या समोर उभे आहोत.
त्वद्दर्शनेन बालानां निस्तारो नो भविष्यति । सूर्योदये तमस्तोमः किं नु लीयेत पुष्करे
तुझ्या दर्शनामुळे आम्हा बालकांचे उद्धार होईल; जसा सूर्य उगवल्यावर अंधाराचा समूह नाहीसा होतो, तसा आमचा त्रासही नाहीसा होईल.
श्रुत्वैतल्लोमशो वाक्यं कृपार्द्रीकृतमानसः । प्रत्युवाच महातेजा दुःखितं तं मुनेः सुतम्
हे ऐकून लोमश ऋषींचे मन करुणेने ओथंबले; त्यांनी आपल्या तेजाने उजळलेल्या, दुःखी मुनीपुत्राला उत्तर दिले.
मत्प्रसादाच्च सर्वेषां स्मृतिः सपदि जायताम् । धर्मे च वर्ततां येन मिथः शापो लयं व्रजेत्
माझ्या कृपेने तुम्हा सर्वांची स्मृती तात्काळ परत येवो; धर्मात वागत राहिल्याने तुमच्यातील शाप संपेल.
पिशाच उवाच- महर्षे कथ्यतां धर्मो मुच्येम येन किल्बिषात् । नायं कालो विलंबस्य शापाग्निर्दारुणो यतः
पिशाच्च म्हणाले: 'महर्षे, कोणता धर्म आचरण केल्याने आम्ही पापातून मुक्त होऊ, ते सांग; कारण शापाची आग भयंकर आहे, विलंबाचा हा काळ नाही.'