मोहयंति मदयंति रागिणं योषितः स्वललितैर्मनोहरैः । मोदयंति मदयंति मामिमा धर्मरक्षणपरं हि स्वैर्गुणैः
स्त्रिया आपल्या मोहक आणि मनमोहक हावभावांनी कामी पुरुषांना वेड लावतात, पण मला मात्र, जो धर्माच्या रक्षणासाठी समर्पित आहे, आपल्या गुणांनीच आनंद देतात आणि भारावून टाकतात.
मांसरक्तमलमूत्रनिर्मिते योषितां वपुषि निर्गुणेऽशुचौ । कामिनस्तु परिकल्प्य चारुतामाविशंति सुविमूढचेतसः
जे मूर्ख आहेत, त्यांचे मन फारच भरकटलेले असते, ते स्त्रियांच्या देहात सौंदर्य पाहतात, जरी तो देह मांस, रक्त, घाण आणि मूत्र याने बनलेला, गुणरहित आणि अशुद्ध असतो.
दारुणा हि परिकीर्तितांगना साधुभिर्विमलबुद्धिभिर्बुधैः । यावदेव न समीपगा इमास्तावदेव हि गृहं व्रजाम्यहम्
शहाण्या आणि निर्मळ बुद्धीच्या लोकांनी स्त्रियांना कठोरच म्हटले आहे; या स्त्रिया जवळ येत नाहीत तोपर्यंत मी माझ्या घरी परततो.
समीपं तस्य यावन्न आगच्छंति वरस्त्रियः । वैष्णवेन प्रभावेण तावदंतर्दधे द्विजः
त्या श्रेष्ठ स्त्रिया जवळ येईपर्यंत, विष्णूच्या प्रभावामुळे तो ब्राह्मण तिथून अदृश्य झाला.
तस्य योगबलाद्भूप गतस्यादर्शनं तदा । दृष्ट्वा तदद्भुतं कर्म वैष्णवब्रह्मचारिणः
राजा, त्या ब्राह्मणाने आपल्या योगशक्तीने अदृश्य होऊन जे अद्भुत कृत्य केले, ते पाहून सर्वजण आश्चर्यचकित झाले.
वित्रस्तनयना बाला कुरंग्य इव कातराः । संक्रांतनयनाः शून्या ददृशुस्ता दिशोदश
त्या तरुणींच्या डोळ्यांत भीती भरली होती, त्या हरिणीसारख्या घाबरलेल्या होत्या; त्यांचे डोळे रिकामे आणि अस्वस्थ होते, त्या सर्व दिशांना पाहू लागल्या.
कन्या ऊचुः-। इंद्रजालं स्फुटं वेत्ति मायां जानाति वा पुनः । दृष्टोऽप्यदृष्टरूपोभूदित्यूचुस्ताः परस्परम्
कन्या म्हणाल्या— 'तो नक्कीच जादू जाणतो, किंवा माया समजतो; दिसला तरी अदृश्य झाला,' असे त्या एकमेकींशी बोलल्या.
व्याप्तं च हृदयं तासां तदैव विरहाग्निना । ज्वलद्दावानलेनेव सुस्निग्धं सर्वकाननम्
त्याच क्षणी, विरहाच्या आगीत त्यांची मने जळू लागली, जसे दाट जंगल पेटत्या आगीत भस्म होते.
त्यजेंद्रजालिकां विद्यां कांत दर्शय सत्वरम् । आत्मानं न हि ते युक्तं प्राग्ग्रासे मक्षिकोपमम्
'हे प्रिय, जादूची कले सोड आणि लवकर स्वतःला दाखव; शिकार समोर असताना माशी लपते तशी लपणे तुला शोभत नाही.'
हा कष्टं दर्शितः कस्माद्धात्रा त्वं घटितः कुतः । ज्ञातं महानुसंतापहेतुर्नः स्वं विनिर्मितः
'हाय, हे दु:ख! तू आम्हाला का दाखवला गेलास, सृष्टीकर्त्याने तुला इथे का आणले? आता कळले, आमच्या मोठ्या वेदनेचे कारण तूच आहेस, आमच्यासाठीच घडवला गेलास.'
कच्चित्ते निर्दयं चेतः कच्चिदस्मासु नो मतिः । कच्चित्क्रूरोऽसि हे कांत कच्चिन्मुष्णासि नो मनः
'खरंच तुझे मन निर्दयी आहे का, तुझे लक्ष आमच्याकडे नाही का? तू क्रूर आहेस का, हे प्रिय, आमची मने चोरतोस का?'
कच्चिन्न प्रत्ययोस्मा सु कच्चिदस्मान्परीक्षसे । कच्चिन्निर्ममता शीलः कच्चिन्मायाविशारदः
'तुला आमची काहीच काळजी नाही का, तू आम्हाला परीक्षा घेतो आहेस का? तुझ्या स्वभावात ममता नाही का, तू मायेत पारंगत आहेस का?'
कच्चिच्चित्ते प्रवेष्टुं च वेत्सि विज्ञानलाघवम् । कच्चिन्निष्क्रमणोपायं न जानासि कुतः पुनः
'तुला मनात प्रवेश करायचे कौशल्य आहे का, ज्ञानाची सूक्ष्मता समजते का? की बाहेर पडायचा मार्ग तुला माहीत नाही, असे कसे शक्य आहे?'
कच्चिद्विनापराधं तु किमस्मासु प्रकुप्यसे । कच्चिद्दुःखं न जानासि परेषां विप्रलंभनम्
'आमचा काहीही अपराध नसताना, तू आमच्यावर रागावतोस का? इतरांच्या विरहाचे दु:ख तुला माहीत नाही का?'
त्वद्दर्शनं विना नष्टा हृदयेश्वर सांप्रतम् । न जीवामोऽथ जीवामः पुनस्त्वद्दर्शनाशया
'हे आमच्या हृदयाचे स्वामी, तुझे दर्शन न मिळाल्याने आम्ही आता हरवून गेलो आहोत; आम्ही जगत नाही, किंवा जगलो तरी पुन्हा तुझे दर्शन होईल या आशेवरच.'
वयं च नीयतां तत्र शीघ्रं यत्र गतो भवान् । त्वद्दर्शनहरो धाता व्यधान्मोदांकुरच्छिदाम्
'तू जिथे गेला आहेस, तिथे आम्हाला लवकर घेऊन चल; तुझ्या दर्शनापासून वंचित करून सृष्टीकर्त्याने आमच्या आनंदाचे अंकुरच छाटले.'
सर्वथा दर्शनं देहि कारुण्यं भज सर्वथा । पर्य्यंतं न प्रपश्यंति कस्य चित्सुजना जनाः
'कृपया सर्व प्रकारे आम्हाला दर्शन दे, सर्व प्रकारे दया कर; कारण सज्जन माणसे कधीच आपल्या दयाळूपणाचा अंत पाहत नाहीत.'
इत्थं विलप्यताः कन्याः प्रतीक्ष्य च बहुक्षणम् । पितुर्भयाद्गृहं गंतुं शीघ्रमारेभिरे ततः
अशा प्रकारे त्या कन्या विलाप करू लागल्या, आणि बराच वेळ वाट पाहिल्यावर, वडिलांची भीती वाटून, त्या लवकर घरी जायला निघाल्या.
तत्प्रेमनिगडैर्बद्धा भृशं विरहविक्लवाः । कथंचिद्धैर्यमालंब्य ताः स्वंस्वं गृहमागताः
त्या प्रेमाच्या बंधनात घट्ट अडकलेल्या, विरहाने फारच व्याकुळ झालेल्या त्या मुली कसाबसा धीर धरून आपापल्या घरी परतल्या.
आगत्य पतिताः सर्वा मातॄणां तु समीपतः । किमेतन्मातृभिः पृष्टाः कुतः कालात्ययोऽभवत्
घरी पोहोचल्यावर त्या सगळ्या मुली आपल्या आईजवळ जाऊन पाया पडल्या; आईंनी विचारलं, 'हे काय? एवढा उशीर कसा झाला?'
क्रीडंत्यः किन्नरीभिस्तु सार्द्धं संगतकं यदा । संस्थितास्तेन न ज्ञातो दिवसोऽच्छोदसरोवरे
आम्ही सगळ्या मैत्रिणींसोबत आणि किन्नरी स्त्रियांबरोबर खेळत होतो, म्हणून त्या निर्मळ सरोवरावर दिवस कसा गेला ते कळलंच नाही.
पथि श्रांता वयं मातः संतापस्तेन नस्तनौ । मोहेन महता वक्तुं न केनाप्युत्सहामहे
आई, वाटेत आम्ही फार थकलो होतो; त्यामुळेच आम्हाला त्रास झाला. मोठ्या गोंधळामुळे कुणालाच काही बोलायची हिंमत झाली नाही.
इत्युक्त्वा लुठितास्तत्र मणिभूमौ कुमारिकाः । आकारं गोपयंत्यस्ता मुग्धा जल्पंति मातृभिः
असं सांगून त्या मुली तिथेच मणींनी मढवलेल्या जमिनीवर लोळत पडल्या, आपली मनस्थिती लपवत निरागसपणे आईशी बोलू लागल्या.
काचिन्नर्तयति क्रीडामयूरं न मुदा तदा । न पाठयति तं कीरं पंजरेऽन्या कुतूहलात्
कोणीही आनंदाने खेळणाऱ्या मोराला नाचवत नाही, तर दुसरी कोणतीही जिज्ञासेने पिंजऱ्यातल्या पोपटाला काही शिकवत नाही.
लालयेन्नकुलं नान्या नोल्लापयति सारिकाम् । अपरातीव संमुग्धा नैव खेलति सारसैः
एखादी मंगूसाला लाड करत नाही, तर दुसरी साळिकेशी गप्पा मारत नाही; आणखी एक जण तर अगदी हरखून गेलेली असल्यासारखी बगळ्यांबरोबर खेळतही नाही.
भेजिरे न विनोदं ता रेमिरे नैव मंदिरे । ऊचिरे बांधवैर्नालं वीणावाद्यं न चक्रिरे
त्या कुठल्याही गोष्टीत मन रमवत नाहीत, ना राजवाड्यात आनंद घेतात; नातेवाईकांशी बोलत नाहीत, ना वीणेवर सूर छेडतात.
कल्पद्रुमप्रसूनं यत्सर्वं तच्चानलोपमम् । मंदारकुसुमामोदि न पपुर्मधुरं मधु
कल्पवृक्षाची सगळी फुलं अगदी ज्वाळेसारखी असूनही, किंवा मंदार फुलांचा सुगंध असला तरी, त्यांना काहीच गोड वाटत नाही.
योगिन्य इव ताः कन्या नासाग्रन्यस्तलोचनाः । अलक्ष्यध्यानसंतानाः पुरुषोत्तममानसाः
योगिनींसारख्या त्या कन्या, नाकाच्या टोकावर नजर लावून, कुणालाही न कळणाऱ्या ध्यानात मग्न होत्या आणि त्यांचे मन परमेश्वरात गुंतले होते.
चंद्रकांतमणिच्छन्ने स्रवद्वारिणि कंदरे । क्षणं वातायने स्थित्वा जलयंत्रगृहेक्षणम्
चंद्रकांत मणींनी झाकलेल्या, पाण्याचे थेंब टपटपणाऱ्या गुहेत, त्या एक क्षण खिडकीत उभ्या राहून घरातल्या जलयंत्राकडे पाहत होत्या.
रचयंति क्षणं शय्यां दीर्घिकां भोजिनीदलैः । वीज्यमानाः सखीभिस्ताः शीतलैर्नलिनीदलैः
त्या काही क्षणासाठी जेवणाच्या तलावातील पानांनी आपली अंथरूणं लावत होत्या; मैत्रिणी थंड कमळाच्या पानांनी त्यांना वारा घालत होत्या.