वैडूर्यशुद्धस्फटिकप्रकुट्टिमे स्नात्वा तु घट्टे परिधाय चांबरम् । मौनेन च स्थंडिलपिंडिकामयीं सुवर्णमुक्ताभरणां विनिर्ममुः
शुद्ध वैडूर्य आणि स्फटिकाने मांडलेल्या घाटावर स्नान करून, काठावर वस्त्र परिधान केली. मग त्या शांतपणे मातीच्या गाठीपासून गौरीची मूर्ती घडवली, आणि तिला सोनं-मोत्यांच्या दागिन्यांनी सजवलं.
समर्चितां चंदनगंधकुंकुमैरभ्यर्च्य गौरीं वरपंकजादिभिः । नानोपहारैः शुभभक्तिभाविता लास्यप्रयोगैर्ननृतुः कुमारिकाः
चंदन, सुगंधी द्रव्ये, कुंकू आणि उत्तम कमळे यांसह गौरीची भक्तिभावाने पूजा केली. विविध उपहार अर्पण करून, त्या कुमारिकांनी आनंदाने नृत्य सादर केलं.
गांधर्वमाश्रित्य परं स्वरं ततो गेयं स्वभावध्वनिभिः समूर्छनम् । एणीदृशस्ताः प्रजगुः कलाक्षरं तारप्रवृद्धं गतिभिश्च सुस्वरम्
गान्धर्व पद्धतीनं अंगीकार करून, त्या सुंदर सूरात, त्या हरणीसारख्या डोळ्यांच्या कन्यांनी आपापल्या नैसर्गिक सुरांमध्ये गाणं गुंफलं. त्यांच्या गोड आवाजात कलात्मक शब्द उमटले, स्वर आणि गतीत वाढत, ते गाणं अत्यंत मधुर वाटलं.
तस्मिन्सुभावे रसवर्षहर्षं कन्यास्वलं निर्भरचित्तवृत्तिषु । अच्छोदतीर्थे प्रवरे तदागतः स्नातुं मुनेर्वेदनिधेः सुतोग्रजः
त्या आनंदमय वातावरणात, आनंदाचा वर्षाव होत असताना, कन्यांच्या मनात हर्ष भरून राहिला. त्याच वेळी, वेदज्ञ ऋषींचा मोठा मुलगा, पवित्र अच्होदा नदीवर स्नानासाठी आला.
रूपेण निःसीमतरो वराननः प्रफुल्लपद्मायतलोचनो युवा । विस्तीर्णवक्षाः सुभुजोऽतिसुंदरः श्यामच्छविः कामइवापरो हि सः
त्याचं रूप अगदी अमर्याद होतं, चेहरा तेजस्वी, डोळे उमललेल्या कमळासारखे मोठे, तरुणपणाने भरलेला, रुंद छाती, सुंदर हात, अत्यंत देखणा, काळसर आणि चमकदार कांतीचा, जणू दुसराच मदनच तिथे उभा होता.
स ब्रह्मचारी सुशिखो हि शोभते दंडेन युक्तो धनुषेव मन्मथः । एणाजिनप्रावरणः समुद्रधृग्हेमाभमौंजीकटिमेखलः परः
तो ब्रह्मचारी, नीट बांधलेल्या जटांमध्ये, हातात दंड घेऊन, जणू कामदेव धनुष्य घेतल्यासारखा शोभून दिसत होता. काळ्या कृष्णमृगचर्मात, समुद्रासारखी नजर, आणि सोन्यासारख्या मुंजाच्या कमरेच्या पट्ट्याने सजलेला, तो वेगळाच भासत होता.
तं दृष्ट्वा ब्राह्मणं बालास्तास्तत्र सरसस्तटे । जहृषुः कौतुकाविष्टा अयं नो भवितातिथिः
त्या सरोवराच्या काठी त्या ब्राह्मण तरुणाला पाहून, त्या तरुणी कुतूहलाने भरून गेल्या आणि आनंदित झाल्या, 'हा आपला पाहुणा होईल का?' असा विचार त्यांच्या मनात आला.
संत्यक्तगीतनृत्यास्तास्तस्यालोकनलालसाः । हरिण्यो लुब्धकेनेव विद्धाः कामेन सायकैः
त्या गाणं आणि नृत्य सोडून, त्याच्याकडे एकटक पाहू लागल्या, उत्कंठेने भरल्या. जणू शिकाऱ्याने बाण मारल्यावर जशा हरिणी घायाळ होतात, तशाच त्या प्रेमाच्या बाणांनी वेधल्या गेल्या.
पश्यपश्येति जल्पंत्यो मुग्धाः पंच ससंभ्रमम् । तस्मिन्विप्रवरे यूनि कामदेवभ्रमं ययुः
'पहा, पहा!' असं एकमेकींशी बोलत, त्या निरागस पाच जणी गोंधळून गेल्या आणि त्या श्रेष्ठ ब्राह्मण तरुणावर प्रेमाच्या गोंधळात पडल्या.
पुनःपुनस्तमभ्यर्च्य नयनैः पंकजैरिव । पश्चाद्विचारमारब्धमप्सरोभिः परस्परम्
पुन्हा पुन्हा त्यांनी आपल्या कमळासारख्या डोळ्यांनी त्याचं पूजन केलं. त्यानंतर त्या अप्सरा आपसात चर्चा करू लागल्या.
यद्ययं कामदेवो हि रतिहीनः कथं भवेत् । अथवाह्यश्विनौ देवौ तावुभौ युगचारिणौ
'जर तो कामदेव असेल, तर त्याच्याजवळ रती का नाही? किंवा तो दोघांपैकी एक अश्विनीकुमार असावा, जे नेहमी एकत्र असतात.'
गंधर्वः किन्नरो वाथ सिद्धो वा कामरूपधृक् । ऋषिपुत्रोऽथवा कश्चित्कश्चिद्वा मनुजोत्तमः
'किंवा तो गंधर्व, किंनर, किंवा इच्छेनुसार रूप धारण करणारा सिद्ध आहे का? किंवा तो ऋषीपुत्र आहे, किंवा श्रेष्ठ मनुष्य आहे का?'
अस्ति वा कश्चिदेवायं धात्रा सृष्टो हि नः कृते । यथाभाग्यवतामर्थे निधानं पूर्वकर्मभिः
'किंवा तो एखादा देव आहे का, जो सृष्टीकर्त्याने आमच्यासाठी निर्माण केला, जणू पूर्वजन्मीच्या कर्मांमुळे भाग्यवानांसाठी ठेवलेलं धन?'
तथास्माकं कुमारीणां गौर्यानीतो वरोत्तमः । करुणाजलकल्लोल लब्धाद्री र्कृ!तचित्तया
'जसं गौरीने आमच्या सर्व कुमारिकांसाठी उत्तम वर आणला, तसंच आम्हीही करुणेच्या लाटांनी भरलेल्या मनाने हा उत्तम तरुण मिळवला.'
मया वृतस्त्वया चायं त्वया वृतस्तथानया । एवं पंचसुकन्यासु वदंतीषु नृपोत्तम
'मी त्याला पसंत केलं, तूही केलंस, आणि हिनेही त्याला निवडलं.' अशा प्रकारे त्या पाच कन्यांमध्ये बोलणं सुरू झालं, हे राजाधिराज.
श्रुत्वा तद्वचनं तत्र कृतमाध्याह्निकक्रियः । चिंतयामास मेधावी किं कृत्वा सुकृतं भवेत्
ती वाक्यं ऐकून, आणि आपली मध्यान्हाची पूजा पूर्ण करून, तो बुद्धिमान मनाशी विचार करू लागला, 'काय केल्याने चांगलं होईल?'
गाधिसंभवपराशरादयः कंडुदेवलमुखाश्च ये द्विजाः । तेऽपि योगि बलिनो विमोहिताः लीलया तदबलाभिरद्भुतम्
गाधी, पराशर यांच्यासारखे, कंडू, देवल या ऋषींचे वंशज, जे योगशक्तीने परिपूर्ण होते, त्यांनाही या अद्भुत स्त्रियांनी सहज मोहात पाडलं.
योषितां नयनतीक्ष्णसायकैर्भ्रूलतासुदृढचापनिर्गतैः । धन्विना मकरकेतुना हतः कस्य नो पतति वामनो मृगः
स्त्रियांच्या तीक्ष्ण नजरेच्या बाणांनी, त्यांच्या मजबूत भुवया जणू धनुष्यासारख्या असतात, अशा मदनाच्या बाणांनी कोण पुरुष घायाळ होत नाही?
तावदेव नयधीर्विराजते तावदेव जनताभयं भवेत् । तावदेव धृतचित्तता भृशं तावदेव गणना कुलस्य च
माणसाची बुद्धी, लोकांमध्ये असलेली सुरक्षितता, मनाची स्थिरता, आणि घराण्याचं महत्त्व — हे सगळं फक्त तेवढ्याच काळ टिकतं,
तावदेव तपसः प्रगल्भता तावदेव शमसेवनं नृणाम् । यावदेव ललनेक्षणा स वैर्माद्यते द्रुतमदैर्न पूरुषः
तपश्चर्येची ताकद, मनाची संयम, हे सगळं तेवढ्याच काळ टिकतं, जोपर्यंत स्त्रियांच्या नजरेने पुरुषाचं मन वेडं होत नाही.
मोहयंति मदयंति रागिणं योषितः स्वललितैर्मनोहरैः । मोदयंति मदयंति मामिमा धर्मरक्षणपरं हि स्वैर्गुणैः
स्त्रिया आपल्या मोहक आणि मनमोहक हावभावांनी कामी पुरुषांना वेड लावतात, पण मला मात्र, जो धर्माच्या रक्षणासाठी समर्पित आहे, आपल्या गुणांनीच आनंद देतात आणि भारावून टाकतात.
मांसरक्तमलमूत्रनिर्मिते योषितां वपुषि निर्गुणेऽशुचौ । कामिनस्तु परिकल्प्य चारुतामाविशंति सुविमूढचेतसः
जे मूर्ख आहेत, त्यांचे मन फारच भरकटलेले असते, ते स्त्रियांच्या देहात सौंदर्य पाहतात, जरी तो देह मांस, रक्त, घाण आणि मूत्र याने बनलेला, गुणरहित आणि अशुद्ध असतो.
दारुणा हि परिकीर्तितांगना साधुभिर्विमलबुद्धिभिर्बुधैः । यावदेव न समीपगा इमास्तावदेव हि गृहं व्रजाम्यहम्
शहाण्या आणि निर्मळ बुद्धीच्या लोकांनी स्त्रियांना कठोरच म्हटले आहे; या स्त्रिया जवळ येत नाहीत तोपर्यंत मी माझ्या घरी परततो.
समीपं तस्य यावन्न आगच्छंति वरस्त्रियः । वैष्णवेन प्रभावेण तावदंतर्दधे द्विजः
त्या श्रेष्ठ स्त्रिया जवळ येईपर्यंत, विष्णूच्या प्रभावामुळे तो ब्राह्मण तिथून अदृश्य झाला.
तस्य योगबलाद्भूप गतस्यादर्शनं तदा । दृष्ट्वा तदद्भुतं कर्म वैष्णवब्रह्मचारिणः
राजा, त्या ब्राह्मणाने आपल्या योगशक्तीने अदृश्य होऊन जे अद्भुत कृत्य केले, ते पाहून सर्वजण आश्चर्यचकित झाले.
वित्रस्तनयना बाला कुरंग्य इव कातराः । संक्रांतनयनाः शून्या ददृशुस्ता दिशोदश
त्या तरुणींच्या डोळ्यांत भीती भरली होती, त्या हरिणीसारख्या घाबरलेल्या होत्या; त्यांचे डोळे रिकामे आणि अस्वस्थ होते, त्या सर्व दिशांना पाहू लागल्या.
कन्या ऊचुः-। इंद्रजालं स्फुटं वेत्ति मायां जानाति वा पुनः । दृष्टोऽप्यदृष्टरूपोभूदित्यूचुस्ताः परस्परम्
कन्या म्हणाल्या— 'तो नक्कीच जादू जाणतो, किंवा माया समजतो; दिसला तरी अदृश्य झाला,' असे त्या एकमेकींशी बोलल्या.
व्याप्तं च हृदयं तासां तदैव विरहाग्निना । ज्वलद्दावानलेनेव सुस्निग्धं सर्वकाननम्
त्याच क्षणी, विरहाच्या आगीत त्यांची मने जळू लागली, जसे दाट जंगल पेटत्या आगीत भस्म होते.
त्यजेंद्रजालिकां विद्यां कांत दर्शय सत्वरम् । आत्मानं न हि ते युक्तं प्राग्ग्रासे मक्षिकोपमम्
'हे प्रिय, जादूची कले सोड आणि लवकर स्वतःला दाखव; शिकार समोर असताना माशी लपते तशी लपणे तुला शोभत नाही.'
हा कष्टं दर्शितः कस्माद्धात्रा त्वं घटितः कुतः । ज्ञातं महानुसंतापहेतुर्नः स्वं विनिर्मितः
'हाय, हे दु:ख! तू आम्हाला का दाखवला गेलास, सृष्टीकर्त्याने तुला इथे का आणले? आता कळले, आमच्या मोठ्या वेदनेचे कारण तूच आहेस, आमच्यासाठीच घडवला गेलास.'