त्वद्गुणनिकरान्वक्तुं कः शक्तो भवति मानुषो नाथ । वासुकिरयं हि कदाचिद्वदनसहस्रं भवेद्यस्य
हे नाथा, तुझ्या असंख्य गुणांची स्तुती माणसाला शक्यच नाही. वासुकीला हजार तोंडं असली, तरीही तो तुझे गुण सांगू शकणार नाही.
भक्त्या तवापि शंकरभुवनपते त्वत्स्तुतौ तु मुखरस्य । वंद्य क्षमस्व भवन्प्रसीद मे तव चरणपतितस्य
तरीही, शंकरा, जगनाथा, माझ्या स्तुतित मी कितीही बोलकं असलो, तरी माझी भक्ती स्वीकार. मी तुझ्या पायांवर पडलोय, मला क्षमा कर आणि कृपा कर.
सत्वं रजस्तमस्त्वं स्थित्युत्पत्तौ विनाशने देव । त्वां मुक्त्वा भुवनपते भुवनेश्वर नैव दैवतं किंचित्
सत्त्व, रज, तम हे तुझ्यातच आहेत; सृष्टी, स्थिती आणि संहारही तुझ्यातच आहेत, देवा. तुझ्याशिवाय या जगात दुसरं कोणतंही दैवत नाही.
यमनियमयज्ञदानैर्वेदाभ्यासावधारणोद्योगात् । त्वद्भक्तेः सर्वमिदं नार्हति कलासहस्रांशेन
यम, नियम, यज्ञ, दान, वेदांचा अभ्यास आणि मन लावून केलेली साधना—हे सगळं मिळूनही तुझ्या भक्तीच्या हजाराव्या भागाइतकंही नाही.
उत्कृष्टरसरसायनखड्गांजनपादुकादि सिद्धिर्वा । चिह्नानि भवत्प्रणतानां दृश्यंत इह जन्मनि प्रकटम्
उत्तम रस, अमृत, तलवारी, काजळ, पादत्राणं आणि इतर सिद्धी—हे सर्व तुझ्या चरणी लीन झालेल्यांना या जन्मातच स्पष्टपणे दिसतात.
शाठ्येन नमति यद्यपि ददासि त्वं धर्ममिच्छतां देव । भक्तिर्भवच्छेदकरी मोक्षाय विनिर्मिता नाथ
कोणी कपटानेही नमस्कार केला, तरीही तू धर्माची इच्छा असणाऱ्यांना धर्म देतोस, देवा. पण भक्ती ही संसारबंधन तोडणारी आहे आणि ती मुक्तीसाठीच आहे, नाथा.
परदारपरस्वरतं परिभवपरिदुःखशोकसंतप्तम् । परवदनवीक्षणपरं परमेश्वर मां परित्राहि
मी परस्त्री, परधन यांच्यात आसक्त आहे, अपमान, दुःख, शोक यात होरपळलोय, दुसऱ्यांचं तोंडही पाहू नये असं मला वाटतं—हे परमेश्वरा, मला वाचव.
अलीकाभिमानदग्धं क्षणभंगुरविभवविलसितं देव । क्रूरं कुपथाभिमुखं पतितं मां त्राहि देवेश
खोट्या अभिमानाने जळालोय, क्षणभंगुर संपत्तीमध्ये रमलोय, क्रूर आहे, वाईट मार्गाकडे वळलोय, पडून गेलोय—म्हणून देवा, मला वाचव.
दीनेंद्रियगणसार्थैर्बंधुजनैरेव पूरिता आशा । तुच्छा तथापि शंकर किं मूढं मां विडंबयसि
माझ्या आशा फक्त इंद्रियांच्या सुखासाठी आणि नातलगांसाठीच भरलेल्या आहेत; पण त्या सगळ्या व्यर्थ आहेत. तरीही, शंकरा, मी इतका मूढ असूनही, तू मला का हसतोस?
तृष्णां हरस्व शीघ्रं लक्ष्मीं मां देहि हृदयवासिनीं नित्याम् । छिंधि मदमोहपाशानुत्तारय मां महादेव
माझी तृष्णा लवकर घालव, हृदयात सदैव वास करणारी लक्ष्मी मला दे. माझा अभिमान आणि मोहाचे बंधन तोड, आणि मला वाचव, महादेवा.
करुणाभ्युदयं नाम स्तोत्रमिदं सिद्धिदं दिव्यम् । यः पठति भक्तियुक्तस्तस्य तु तुष्येद्भृगोर्यथाहि शिवः
'करुणेचा उदय' हे स्तोत्र दिव्य आहे आणि सिद्धी देणारं आहे. जो कोणी भक्तीने हे म्हणतो, त्याच्यावर शंकर तितक्याच प्रमाणात प्रसन्न होतो, जितका भृगूवर झाला.
ईश्वर उवाच-। अहं तुष्टोस्मि ते विप्र वरं प्रार्थय स्वेप्सितम् । उमया सहितो देवो वरं तस्य हि दापयेत्
ईश्वर म्हणाला: 'मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, ब्राह्मणा. तुला जे हवं ते वर माग. उमा सोबत असलेला देव तुला हवा तो वर नक्कीच देईल.'
भृगुरुवाच-। यदि तुष्टोसि देवेश यदि देयो वरो मम । रुद्रवेदी भवेदेवमेतत्संपादयस्व मे
भृगु म्हणाला: 'देवेश्वरा, जर तू प्रसन्न असशील आणि मला वर द्यायचा असेल, तर येथे रुद्राची वेदी असू दे—हेच माझं मागणं पूर्ण कर.'
ईश्वर उवाच-। एवं भवतु विप्रेंद्र क्रोधस्थानं भविष्यति । न पिता पुत्रयोश्चैव एकवाक्यं भविष्यति
ईश्वर म्हणाला: 'तसं होवो, श्रेष्ठ ब्राह्मणा. हे ठिकाण क्रोधाचं स्थान होईल. इथे वडील आणि मुलं एकमताने बोलणार नाहीत.'
तदाप्रभृति ब्रह्माद्याः सर्वे देवाः सकिन्नराः । उपासंतो भृगोस्तीर्थं तुष्टो यत्र महेश्वरः
त्या वेळेपासून ब्रह्मा आणि इतर सर्व देव, किन्नरांसह, भृगूच्या त्या पवित्र स्थळाची पूजा करतात, जिथे महेश्वर प्रसन्न असतो.
दर्शनात्तस्य तीर्थस्य सद्यः पापात्प्रमुच्यते । अवशाः स्ववशाश्चापि म्रियंते तत्र जंतवः
त्या तीर्थाचे केवळ दर्शन घेतल्यावर लगेच पापातून मुक्ती मिळते; तिथे जीव आपल्याला हवे तसे किंवा नको तसेही मरतात.
गुह्यातिगुह्यस्य गतिस्तेषां निःसंशया भवेत् । एतत्क्षेत्रं सुविपुलं सर्वपापप्रणाशनम्
त्यांना मिळणारे स्थान हे अत्यंत गुप्त आणि श्रेष्ठ असते, यात शंका नाही; हे क्षेत्र विशाल आहे आणि सर्व पापांचा नाश करणारे आहे.
तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । औपानहं तदा छत्रं देयमन्नं च कांचनम्
जेथे स्नान करतात ते स्वर्गात जातात, आणि जे तिथे मरतात त्यांना पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही; त्या वेळी चपला, छत्री, अन्न आणि सोने दान करावे.
भोजनं च यथाशक्त्या अक्षयं तस्य तद्भवेत् । सूर्योपरागे यो दद्याद्दानं चैव यथेच्छया
आपल्या सामर्थ्यानुसार जेवढे अन्न तिथे दिले जाते, ते दान करणाऱ्याला कधीही संपत नाही; सूर्यग्रहणाच्या वेळी जो इच्छेनुसार दान करतो,
तीर्थस्नानं तु यद्दानमक्षयं तस्य तद्भवेत् । चंद्रसूर्योपरागेषु वृषोत्सर्गमनुत्तमम्
तीर्थस्नानानंतर दिलेले दान कधीही संपत नाही; चंद्र किंवा सूर्यग्रहणाच्या वेळी बैल सोडणे हे सर्वोत्तम मानले जाते.
न जानंति नरा मूढा विष्णुमायाविमोहिताः । नर्मदायां स्थितं दिव्यं वृषतीर्थं नराधिप
विष्णूच्या मायेने मोहात पडलेले मूढ लोक नर्मदेत असलेल्या त्या दिव्य वृषभतीर्थाचे महत्त्व ओळखत नाहीत, राजन.
भृगुतीर्थस्य माहात्म्यं यः शृणोति नरः सकृत् । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
जो मनुष्य भृगूतीर्थाचे माहात्म्य एकदाही ऐकतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि रुद्राच्या लोकात जातो.
ततो गच्छेत राजेंद्र गौतमेश्वरमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नुपवासपरायणः
त्यांनंतर, राजन, उत्तम गौतमेश्वराकडे जावे; तिथे स्नान करून आणि उपवास करून,
कांचनेन विमानेन ब्रह्मलोके महीयते । धौतपापं ततो गच्छेद्धौतं यत्र वृषेण तु
तो सोन्याच्या विमानातून ब्रह्मलोकात सन्मान मिळवतो; पापमुक्त होऊन, नंतर वृषभाने पवित्र केलेल्या स्थळी जातो.
नर्मदायां स्थितं राजन्सर्वपातकनाशनम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति
राजन, नर्मदेत असलेले ते तीर्थ सर्व पापांचा नाश करणारे आहे; तिथे स्नान केल्यावर ब्रह्महत्येचे पापही नाहीसे होते.
तस्मिन्तीर्थे महाराज प्राणत्यागं करोति यः । चतुर्भुजस्त्रिनेत्रस्तु रुद्रतुल्यबलो भवेत्
त्या तीर्थात जो प्राण सोडतो, तो चतुर्भुज, त्रिनेत्री आणि रुद्रासारखा बलवान होतो, हे महाराज.
वसेत्कल्पायुतं साग्रं रुद्रतुल्यपराक्रमः । कालेन महता प्राप्तः पृथिव्यामेकराड्भवेत्
तो दहा हजार कल्पेपर्यंत रुद्रासारखा पराक्रमी राहतो; खूप काळानंतर तो पृथ्वीवर एकछत्री राजा होतो.
ततो गच्छेत राजेंद्र एरंडीतीर्थमुत्तमम् । प्रयागे यत्फलं दृष्टं मार्कंडेयेन भाषितम्
त्यांनंतर, राजन, उत्तम एरंडीतीर्थाकडे जावे; प्रयागात जे फळ मिळते, ते मार्कंडेयाने सांगितले आहे,
तत्फलं लभते राजन्स्नातमात्रस्तु मानवः । मासि भाद्रपदे चैव शुक्लपक्षस्य चाष्टमीम्
ते फळ, राजन, फक्त तिथे स्नान केल्यावर मिळते; विशेषतः भाद्रपद महिन्यात शुक्ल पक्षातील अष्टमीला.
उपोष्य रजनीमेकां तत्र स्नानं समाचरेत् । यमदूतैर्न बाध्येत इंद्रलोकं स गच्छति
एक रात्र उपवास करून तिथे स्नान केल्यावर, यमदूत त्रास देत नाहीत आणि तो इंद्रलोकात जातो.