तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिं शृणु त्वं पांडुनंदन
राजन, तिथे स्नान केल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते; आता, पांडुनंदना, शुक्लतीर्थाची उत्पत्ती ऐक.
हिमवच्छिखरे रम्ये नानाधातुविचित्रिते । तरुणादित्यसंकाशे तप्तकांचनसंनिभे
हिमालयाच्या सुंदर शिखरावर, विविध धातूंनी शोभून, उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी आणि वितळलेल्या सोन्यासारखे भासणारे,
वज्रस्फटिकसोपाने चित्रपट्टशिलातले । जांबूनदमये दिव्ये नाना पद्मोपशोभिते
वज्र आणि स्फटिकाच्या पायऱ्या, रंगीबेरंगी दगडांची जमीन, जांबूनद सोन्याने बनलेले दिव्य स्थान, विविध कमळांनी सुशोभित,
तत्रासीनं महादेवं सर्वज्ञं प्रभुमव्ययम् । लोकानुग्राहकं शांतं गणवृंदैः समावृतम्
त्या ठिकाणी सर्वज्ञ, अविनाशी, जगाचा कल्याण करणारा, शांत असा महादेव आपल्या गणांसह विराजमान आहे.
स्कंदनंदिमहाकालैर्वीरभद्र गणादिभिः । उमया सहितं देवं मार्कंडः परिपृच्छति
स्कंद, नंदी, महाकाळ, वीरभद्र आणि इतर गणांसह, उमा देवीसोबत तो देव बसला आहे; तिथे मार्कंडेय जाऊन त्याला विचारतो.
देवदेव महादेव इन्द्र कामादि संस्तुत । संसारभवभीतोहं सुखोपायं ब्रवीहि मे
देवांचा देव, महादेव, इंद्र वगैरे ज्या कामनांसाठी तुझी स्तुती करतात, मी या संसाराच्या भीतीने घाबरलो आहे—माझ्यासाठी सुखाचा उपाय सांग.
भगवन्भूतभव्येश सर्वपापप्रणाशनम् । तीर्थानां परमं तीर्थं तद्वदस्व महेश्वर
भगवन्, भूत आणि भविष्याचा स्वामी, सर्व पापांचा नाश करणारा, महेश्वरा, सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ तीर्थ कोणते ते मला सांग.
ईश्वर उवाच- शृणुविप्र महाभाग सर्वशास्त्रविशारद । स्नानादि कुरु गच्छ त्वं ऋषिसंघैस्समावृतः
ईश्वर म्हणाला: ऐक, भाग्यवान ऋषी, सर्व शास्त्रांचा जाणकार; स्नान वगैरे विधी करून, ऋषीगणांसह त्या ठिकाणी जा.
मन्वत्रि याज्ञवल्क्याश्च काश्यपश्चैव अंगिराः । यमापस्तंब संवर्ताः कात्यायनबृहस्पती
मनु, अत्री, याज्ञवल्क्य, कश्यप, अंगिरस, यम, अपस्तंब, संवर्त, कात्यायन आणि बृहस्पती—
नारदो गौतमश्चैव पृच्छंति धर्मकांक्षिणः । गंगाकनखले पुण्या प्रयागं पुष्करं गया
नारद आणि गौतमसुद्धा, धर्माची इच्छा असलेले, गंगा कणखल येथे, प्रयाग, पुष्कर आणि गया या पवित्र स्थळांबद्दल विचारतात,
कुरुक्षेत्रं तु पुण्यं च राहुग्रस्ते दिवाकरे । दिवा वा यदि वा रात्रौ शुक्लतीर्थं महाफलम्
आणि कुरुक्षेत्र हेही पवित्र आहे, जेव्हा राहूने सूर्यग्रहण होते, मग तो दिवस असो वा रात्र—शुक्लतीर्थ फार मोठे फळ देणारे आहे.
दर्शनात्स्पर्शनाच्चैव स्नानाद्ध्यानात्तपोर्जनात् । होमाच्चैवोपवासाच्च शुक्लतीर्थफलं महत्
दर्शन, स्पर्श, स्नान, ध्यान, तप, होम आणि उपवास यांमुळे शुक्लतीर्थाचे महान फळ मिळते.
शुक्लतीर्थं महापुण्यं नद्यां तु संव्यवस्थितम् । चाणिक्योनाम राजर्षिः सिद्धिं तत्र समागतः
नदीच्या काठी असलेल्या पवित्र आणि अत्यंत पुण्यशाली शुक्लतीर्थावर चाणिक्य नावाच्या राजर्षींनी तेथे सिद्धी प्राप्त केली.
एतत्क्षेत्रं समुत्पन्नं योजनावृत्तिसंस्थितम् । शुक्लतीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
हे क्षेत्र एक योजनाच्या परिघात वसलेले असून, शुक्लतीर्थ हे अत्यंत पुण्याचे आणि सर्व पापांचा नाश करणारे आहे.
पादपाग्रेण दृष्टेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति । अहमत्र ऋषिश्रेष्ठ तिष्ठामि ह्युमया सह
फक्त पायाच्या टोकाने पाहिले तरी ब्रह्महत्येचे पाप नाहीसे होते. ऋषिश्रेष्ठा, मी येथे उमा सोबत वास करतो.
वैशाखे विमले मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । कैलासाच्चापि निर्गत्य तत्र संनिहितो ह्यहम्
वैशाख महिन्यात, कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला, मी कैलासावरून निघून तेथे उपस्थित राहतो.
देवकिन्नरगंधर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा । गणाश्चाप्सरसो नागाः सर्वे देवाः समागताः
देव, किन्नर, गंधर्व, सिद्ध, विद्याधर, गण, अप्सरा, नाग आणि सर्व देवता तेथे एकत्र येतात.
गगनस्थास्तु तिष्ठंति विमानैः सर्वकामकैः । शुक्लतीर्थे तु राजेंद्र आगता धर्मकांक्षिणः
राजेंद्र, धर्माची इच्छा असणारे लोक शुक्लतीर्थी येतात, आणि आकाशात राहणारे सर्वजण आपल्या विमानांतून सर्व इच्छांची पूर्तता करीत तेथेच थांबतात.
रजकेन यथा वस्त्रं शुक्लं भवति वारिणा । आजन्मसंचितं पापं शुक्लतीर्थे व्यपोहति
जसा धुणारा पाण्याने वस्त्र पांढरे करतो, तसाच जन्मभर साचलेला पाप शुक्लतीर्थी धुतला जातो.
स्नानं दानं महापुण्यं मार्कंड ऋषिसत्तम । शुक्लतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति
येथे स्नान व दान केल्याने मोठे पुण्य मिळते, मार्कंडेय ऋषी. शुक्लतीर्थाहून श्रेष्ठ तीर्थ कधी झाले नाही आणि होणारही नाही.
पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि मानवः । अहोरात्रोपवासेन शुक्लतीर्थे व्यपोहति
पूर्वीच्या वयात केलेली पापे मनुष्य शुक्लतीर्थी दिवस-रात्र उपवास करून नाहीशी करू शकतो.
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैर्दानेन वा पुनः । देवदानेन या पुष्टिर्न सा क्रतुशतैरपि
तप, ब्रह्मचर्य, यज्ञ किंवा दान, किंवा देवांना दिलेल्या दानाने जी समृद्धी मिळते, ती शेकडो यज्ञांनीही मिळत नाही.
कार्तिकस्य च मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी । घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य परमेश्वरम्
कार्तिक महिन्यात कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला, उपवास करून परमेश्वराचे तुपाने अभिषेक करावा.
एकविंशत्कुलोपेतो न च्यवेच्चैश्वरात्पदात् । शुक्लतीर्थं परं तीर्थमृषिसिद्धनिषेवितम्
एकवीस पिढ्या सोबत असणारा मनुष्य ईश्वरपदावरून कधीही खाली पडत नाही. शुक्लतीर्थ हे ऋषी व सिद्धांनी वंदन केलेले श्रेष्ठ तीर्थ आहे.
तत्र स्नात्वा ततो राजन्पुनर्जन्म न विद्यते । स्नात्वा वै शुक्लतीर्थेपि अर्चयेद्वृषभध्वजम्
राजन, तेथे स्नान केल्यावर पुन्हा जन्म मिळत नाही; आणि शुक्लतीर्थी स्नान करून वृषभध्वजाचे पूजन करावे.
जागरं कारयेत्तत्र नृत्यगीतादिमंगलैः । प्रभाते शुक्लतीर्थे तु स्नानं वै देवतार्चनम्
तेथे जागरण करावे, नृत्य-गीतांनी मंगल करावे; सकाळी शुक्लतीर्थी स्नान करून देवतांचे पूजन करावे.
आचार्यं भोजयेत्पश्चाच्छिवव्रतपरः शुचिः । भोजनं च यथाशक्त्या वित्तशाठ्यं न कारयेत्
शिवव्रत धारण करणाऱ्या, शुद्ध अशा व्यक्तीने नंतर आचार्याला जेवू घालावे; आणि आपल्या शक्तीनुसार, कपट न करता, इतरांनाही जेवण द्यावे.
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा शनैर्देवांतिकं व्रजेत् । एवं वै कुरुते यस्तु तस्य पुण्यफलं शृणु
मग प्रदक्षिणा करून, हळूहळू देवाजवळ जावे. असे करणाऱ्याला मिळणारे पुण्यफळ आता ऐक.
दिव्ययानसमारूढस्तूयमानोऽप्सरोगणैः । शिवतुल्यबलोपेतस्तिष्ठत्याभूतसंप्लवम्
तो दिव्य वाहनावर आरूढ होतो, अप्सरांचा समूह त्याचे स्तुतीगान करतो, शिवासारखी शक्ती मिळते आणि तो सृष्टीच्या प्रलयापर्यंत तेथेच राहतो.
शुक्लतीर्थे तु या नारी ददाति कनकं शुभम् । घृतेन स्नापयेद्देवं कुमारं चाभिपूजयेत्
शुक्लतीर्थी जी स्त्री शुभ सोनं दान करते, तुपाने देवाचा अभिषेक करते आणि कुमाराचेही पूजन करते—