तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । ज्वालेश्वरे महाराज यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
तेथे स्नान करून जे लोक प्राण सोडतात, ते स्वर्गात जातात आणि पुन्हा जन्म घेत नाहीत. महराजा, ज्वाळेश्वर येथे जो प्राण सोडतो—
चंद्र सूर्योपरागे तु भक्त्यापि शृणु तत्फलम् । अमरा नाम देवास्ते पर्वतेऽमरकंटके
चंद्र किंवा सूर्यग्रहणाच्या वेळी भक्तीने ऐकले तरी त्याचे फळ काय आहे ते ऐक. अमर नावाचे देव अमरकंटक पर्वतावर वास करतात.
रुद्रलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम् । अमरेश्वरस्य देवस्य पर्वतस्य तटे जले
अमरेश्वर या देवाच्या पर्वताच्या काठावरच्या पाण्यात स्नान केल्याने, मनुष्याला सृष्टीच्या शेवटपर्यंत रुद्रलोकाची प्राप्ती होते.
कोटिश ऋषिमुख्यास्ते तपस्तप्यंति सुव्रताः । समंताद्योजनं राजन्क्षेत्रं चामरकंटकम्
तेथे कोट्यवधी श्रेष्ठ ऋषी कठोर व्रतांनी तप करत आहेत. राजन, अमरकंटक क्षेत्र चारही बाजूंनी एक योजन विस्तारले आहे.
अकामो वा सकामो वा नर्मदायां शुभे जले । स्नात्वा मुच्येत पापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
कोणतीही इच्छा असो वा नसू, जो नर्मदेच्या पवित्र पाण्यात स्नान करतो, तो पापांपासून मुक्त होतो आणि रुद्रलोकात जातो.
नारद उवाच- उत्तरे नर्मदाकूले तीर्थं योजनविस्तृतम् । पत्रेश्वरेति विख्यातं सर्वपापहरं परम्
नारद म्हणाले— नर्मदेच्या उत्तर काठी एक योजन विस्तारलेले, सर्व पापे दूर करणारे आणि श्रेष्ठ असे पवित्र क्षेत्र आहे, त्याला पत्रेश्वर म्हणतात.
तत्र स्नात्वा नरो राजन्दैवतैः सह मोदते । पंचवर्षसहस्राणि क्रीडते कामरूपधृक्
राजन, तेथे स्नान केल्यावर मनुष्य देवांबरोबर आनंद करतो आणि पाच हजार वर्षे इच्छेनुसार विविध रूपे घेऊन खेळतो.
गर्जनं तु ततो गच्छेद्यत्र मेघ उपस्थितः । इंद्रजिन्नाम संप्राप्तं तस्य तीर्थप्रभावतः
त्यानंतर गरजन या ठिकाणी जा, जिथे मेघ एकत्र येतात. त्या क्षेत्राच्या प्रभावामुळे इंद्रजित तेथे आला आहे.
मेघरावं ततो गच्छेद्यत्र मेघाभिगर्जितम् । मेघनादो गणस्तत्र वरसंपन्नतां गतः
त्यानंतर मेघराव या ठिकाणी जा, जिथे मेघांचा गडगडाट ऐकू येतो. तेथे मेघनाद नावाचा समूह उत्तम दर्जा प्राप्त झाला आहे.
ततो गच्छेत राजेंद्र ब्रह्मावर्तमिति स्मृतम् । तत्र संनिहितो ब्रह्मा नित्यमेव युधिष्ठिर
मग, राजेंद्र, ब्रह्मावर्त या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या स्थळी जा. युधिष्ठिरा, तेथे ब्रह्मा नेहमी वास करतो.
तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र ब्रह्मलोके महीयते । ततोंऽगारेश्वरे तीर्थे नियतो नियमाशनः
राजेंद्र, तेथे स्नान केल्यावर मनुष्य ब्रह्मलोकात सन्मानित होतो. त्यानंतर अंगारेश्वर या तीर्थस्थळी नियमाने व आहारावर संयम ठेवावा.
सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति । ततो गच्छेत राजेंद्र कपिलातीर्थमुत्तमम्
सर्व पापांपासून शुद्ध झाल्यावर तो रुद्रलोकात जातो. त्यानंतर, राजेंद्र, उत्तम असे कपिला तीर्थ गाठावे.
तत्र स्नात्वा नरो राजन्गोप्रदानफलं लभेत् । कांचीतीर्थं ततो गच्छेद्देवर्षिगणसेवितम्
राजन, तेथे स्नान केल्यावर मनुष्याला गायीचे दान केल्याचे फळ मिळते. त्यानंतर, देवर्षींच्या सेवेला लाभलेले कांची तीर्थ गाठावे.
तत्र स्नात्वा नरो राजन्गोलोकं समवाप्नुयात् । ततो गच्छेत्तु राजेंद्र कुंडलेश्वरमुत्तमम्
राजन, तेथे स्नान केल्यावर मनुष्य गो-लोक प्राप्त करतो. त्यानंतर, राजेंद्र, उत्तम कुंडलेश्वर येथे जा.
तत्र संनिहितो रुद्रस्तिष्ठते उमया सह । तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र अवध्यस्त्रिदशैरपि
तेथे रुद्र उमा सोबत वास करतो. राजेंद्र, तेथे स्नान केल्यावर मनुष्य देवांनाही जिंकू शकत नाही असा होतो.
पिप्पलेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । तत्र गत्वा तु राजेंद्र रुद्रलोके महीयते
त्यानंतर सर्व पापांचा नाश करणारे पिप्पलेश्वर येथे जा. राजेंद्र, तेथे गेल्यावर रुद्रलोकात सन्मान मिळतो.
ततो गच्छेत्तु राजेंद्र विमलं विमलेश्वरम् । तत्र देवशिखा रम्या ईश्वरेण निपातिता
त्यानंतर, राजेंद्र, विमल आणि विमलेश्वर येथे जा. तेथे ईश्वराने टाकलेली सुंदर देवशिखा आहे.
तत्र प्राणान्परित्यज्य रुद्रलोकमवाप्नुयाम् । ततः पुष्करिणीं गच्छेत्तत्र स्नानं समाचरेत्
तेथे प्राण सोडल्यावर रुद्रलोकाची प्राप्ती होते. त्यानंतर पुष्करिणी येथे जाऊन स्नान करावे.
स्नानमात्रे नरस्तत्र इंद्रस्यार्द्धासनं लभेत् । नर्मदा सरितां श्रेष्ठा रुद्रदेहाद्विनिःसृता
फक्त त्या ठिकाणी स्नान केल्यावर माणसाला इंद्राच्या अर्ध्या आसनाची प्राप्ती होते. नर्मदा या सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे, ती रुद्राच्या देहातून प्रकट झाली आहे.
तारयेत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च । सर्वदेवातिदेवेन ईश्वरेण महात्मना
ती नर्मदा सर्व स्थावर आणि जंगम जीवांना तारते, कारण सर्व देवांचे देव, महान आत्मा असलेल्या ईश्वराने तिला तसे सामर्थ्य दिले आहे.
कथिता ऋषिसंघेभ्यो ह्यस्माकं च विशेषतः । मुनिभिः संस्तुता ह्येषा नर्मदा प्रवरा नदी
ही उत्तम नर्मदा नदी ऋषींच्या सभेत सांगितली गेली आहे आणि आम्हालाही विशेष सांगितली आहे. या नर्मदाचे ऋषींनी नेहमी स्तुती केली आहे.
रुद्रदेहाद्विनिष्क्रांता लोकानां हितकाम्यया । सर्वपापहरा नित्यं सर्वप्राणिनमस्कृता
रुद्राच्या देहातून केवळ लोकांच्या कल्याणासाठी नर्मदा प्रकट झाली. ती नेहमी सर्व पापे दूर करते आणि सर्व जीव तिची पूजा करतात.
संस्तुता देवगंधर्वैरप्सरोभिस्तथैव च । नमः पुण्यजले आद्ये नमः सागरगामिनि
देव, गंधर्व आणि अप्सरा यांनीही तिची स्तुती केली आहे. हे पुण्यवान आणि आद्य जल, तुला नमस्कार. समुद्राकडे जाणाऱ्या नर्मदे, तुला नमस्कार.
नमोस्तु ते ऋषिगणैः शंकरदेहनिःसृते । नमोस्तु ते धर्मवृते वरानने नमोस्तु ते देवगणैकवंदिते
शंकराच्या देहातून प्रकट झालेल्या, ऋषीगणांनी पूजिलेल्या नर्मदे, तुला नमस्कार. धर्माचे पालन करणाऱ्या, सुंदर मुख असलेल्या, देवगणांनी एकमुखाने वंदिलेल्या नर्मदे, तुला नमस्कार.
नमोस्तु ते सर्वपवित्रपावने नमोस्तु ते सर्वजगत्सुपूजिते । यश्चेदं पठते स्तोत्रं नित्यं शुद्धेन मानवः
सर्व पवित्र गोष्टींना पावन करणाऱ्या नर्मदे, तुला नमस्कार. सर्व जगात ज्याची मोठ्या भक्तीने पूजा केली जाते, त्या नर्मदे तुला नमस्कार. जो मनुष्य शुद्ध मनाने हे स्तोत्र रोज म्हणतो,
ब्राह्मणो वेदमाप्नोति क्षत्त्रियो विजयी भवेत् । वैश्यस्तु लभते लाभं शूद्रश्चैव शुभां गतिम्
ब्राह्मणाला वेदाची प्राप्ती होते, क्षत्रिय विजयी होतो, वैश्याला लाभ मिळतो आणि शूद्राला शुभ मार्ग मिळतो.
अन्नार्थी लभते ह्यन्नं स्मरणादेव नित्यशः । नर्मदां सेव्यते नित्यं स्वयं देवो महेश्वरः । तेन पुण्या नदी ज्ञेया ब्रह्महत्यापहारिणी
जो अन्नाची इच्छा करतो, त्याला नित्य नर्मदेचे स्मरण केल्याने अन्न मिळते. नर्मदेची सेवा स्वतः महेश्वर नेहमी करतो. म्हणून ही पुण्यवती नदी ब्रह्महत्येचे पाप दूर करणारी म्हणून ओळखली जाते.
नारद उवाच-। तदाप्रभृति ब्रह्माद्या ऋषयश्च तपोधनाः । सेवंते नर्मदां राजन्कामक्रोधविवर्जिताः
नारद म्हणाले: त्या वेळेपासून ब्रह्मा आणि इतर तपस्वी, जे काम आणि क्रोधापासून मुक्त आहेत, ते नर्मदेची सेवा करतात, राजन.
तस्मिन्निपति तं दृष्ट्वा शूलं देवस्य भूतले । तस्य पुण्यं समाख्यातं शंकरेण महात्मना
त्या ठिकाणी, जेव्हा देवतेचे शूल पृथ्वीवर पडलेले पाहिले, तेव्हा त्या शूळाचे पुण्य महात्मा शंकरांनी सांगितले.
शूलभेदेति विख्यातं तीर्थं पुण्यतमं महत् । तत्र स्नात्वार्च्चयेद्देवं गोसहस्रफलं लभेत्
ते तीर्थ 'शूलभेद' म्हणून प्रसिद्ध आहे, ते अत्यंत पुण्यदायी आणि महान आहे. तिथे स्नान करून आणि देवाची पूजा केल्यावर हजार गायींचे फळ मिळते.