सोतिष्ठत्स्थाणुभूतो हि सहस्रं परिवत्सरान् । यदा त्रीणि समेतानि अंतरिक्षचराणि च
तो हजार वर्षे तिथे स्तब्ध उभा राहिला. तेव्हा ती तीन आकाशात उडणारी शहरे एकत्र आली.
त्रिपुराणि त्रिशल्येन तदा तानि बिभेद सः । शरः प्रचोदितस्तत्र रुद्रेण त्रिपुरं प्रति
त्याने त्या तीन शहरांना त्रिशूलासारख्या बाणाने भेदले. रुद्राने सोडलेला तो बाण त्रिपुरावर नेमका लागला.
भ्रष्टतेजा स्त्रियो जाता बलं तेषां व्यशीर्यत । उत्पाताश्च पुरे तस्मिन्प्रादुर्भूता सहस्रशः
त्यांचा तेज हरपला, स्त्रिया जन्माला आल्या आणि त्यांचे बळ संपले. त्या नगरीत हजारो अपशकुन घडू लागले.
त्रिपुरस्य विनाशाय कालरूपोभवत्तदा । अट्टहासं प्रमुंचंति रूपाः काष्ठमयास्तथा
त्रिपुराचा विनाश करण्यासाठी त्याने काळाचे रूप घेतले. भीषण हसत असताना लाकडी मूर्तीही दिसू लागल्या.
निमेषोन्मेषणं चैव कुर्वंति चित्रकर्मणा । स्वप्ने पश्यंति चात्मानं रक्तांबरविभूषितम्
त्या लोकांनी डोळे उघडले-बंद केले आणि विचित्र कृत्ये केली. स्वप्नात त्यांनी स्वतःला लाल वस्त्रांनी सजवलेले पाहिले.
स्वप्ने पश्यंति ते चैवं विपरीतानि यानि तु । एतान्पश्यति उत्पातांस्तत्र स्थाने तु ये जनाः
स्वप्नात त्यांनी उलटसुलट गोष्टी पाहिल्या. त्या ठिकाणी असणाऱ्या लोकांनी हे सर्व अपशकुन पाहिले.
तेषां बलं च बुद्धिश्च हरक्रोधेन नाशितम् । संवर्तको नाम वायुर्युगांतप्रतिमो महान्
त्यांचे बळ आणि बुद्धी हराच्या रागामुळे नष्ट झाले. युगाच्या शेवटी येणाऱ्या संवार्तक नावाच्या मोठ्या वाऱ्याने जोर धरला.
समीरितोनलश्रेष्ठ उत्तमांगेषु बाधते । ज्वलंति पादपास्तत्र पतंति शिखराणि च
तो वारा उसळल्यावर उत्तम अग्नीने उंच ठिकाणी त्रास दिला. तिथे झाडे जळू लागली आणि डोंगरशिखरे कोसळली.
सर्वं तद्व्याकुलीभूतं हाहाकारमचेतनम् । भग्नोद्यानानि सर्वाणि क्षिप्रं तु प्रज्वलंति च
सगळीकडे गोंधळ, हाहाकार आणि शुद्ध हरपलेली अवस्था झाली. सर्व बागा पटकन पेटून उठल्या.
तेनैव दीपितं सर्वं ज्वलते विशिखैः शिखैः । द्रुमा आरामगंडानि गृहाणि विविधानि च
त्या अग्नीने सर्वत्र ज्वाळा आणि अग्नीच्या जिभांनी सर्व काही जळू लागले. झाडे, बागांचे कुंपण आणि विविध घरे पेटली.
दशदिक्षु प्रवृत्तोयं समिद्धो हव्यवाहनः । ततः शिलाः प्रमुंचंति दिशो दश विभागशः
दहा दिशांना हव्यवहिनी अग्नी प्रज्वलित झाला. मग दहा दिशांना वेगवेगळ्या भागांतून मोठमोठ्या दगडांचा वर्षाव झाला.
शिखासहस्रैरत्युग्रैः प्रज्वलंति हुताशनैः । सर्वं किंशुकसंप्रख्यं ज्वलितंदृश्यते पुरम्
अत्यंत तीव्र अशा हजारो ज्वाळांनी अग्नी धगधगू लागला. ती नगरी जणू फुललेल्या किंशुकाच्या झाडांनी व्यापलेली दिसली.
गृहाद्गृहांतरे नैव गंतुं धूमैश्च शक्यते । हरकोपानलादग्धं क्रंदमानं सुदुःखितम्
धुरामुळे एका घरातून दुसऱ्या घरात जाता येत नव्हते. हराच्या रागाच्या ज्वाळांनी जळून ती नगरी आक्रोश करत दुःखात बुडाली.
प्रदीप्तं सर्वतो दिक्षु दह्यते त्रिपुरं पुरम् । प्रासादशिखराग्राणि विशीर्यंति सहस्रशः
सर्व दिशांनी त्रिपुर नगरी पेटली आणि जळून खाक झाली. तिच्या राजवाड्यांच्या शिखरांचे हजारो तुकडे झाले.
नानारत्नविचित्राणि विमानान्यप्यनेकधा । गृहाणि चैव रम्याणि दह्यंते दीप्तिवह्निना
नानाविध रत्नांनी सजलेली अनेक विमानं आणि सुंदर घरेही त्या प्रज्वलित अग्नीने जळून गेली.
बाधंते द्रुमखंडेषु जनस्थाने तथैव च । देवागारेषु सर्वेषु प्रज्वलंते ज्वलंत्यपि
झाडांच्या दाटीत आणि लोकवस्तीच्या ठिकाणीही अग्नीने त्रास दिला. सर्व देवालयांतही सर्वत्र ज्वाळा पसरल्या आणि सर्व काही जळू लागले.
सीदंति चानलस्पृष्टाः क्रंदंति विविधै स्वरैः । गिरिकूटनिभास्तत्र दृश्यंतेंऽगारराशयः
ते जणं आग्नीच्या ज्वाळांनी भाजले गेले की, खाली बसतात आणि वेगवेगळ्या स्वरांत ओरडतात; तिथे डोंगरासारख्या मोठ्या कोळशाच्या राशी दिसतात.
स्तुवंति देवदेवेशं परित्रायस्व मां प्रभो । अन्योन्यं च परिष्वज्य हुताशनप्रपीडिताः
ते देवांचा देव असलेल्या प्रभूचे स्तवन करतात, 'माझा उद्धार कर, प्रभो!' असे म्हणतात; आणि जळत्या आगीत होरपळलेले, एकमेकांना घट्ट मिठी मारतात.
दह्यंते दानवास्तत्र शतशोथ सहस्रशः । हंसकारंडवाकीर्णा नलिनी सह पंकजा
तिथे शेकडो-हजारो दानव जळून जातात; हंस आणि बगळ्यांनी भरलेल्या कमळाच्या तळीही आगीत भस्मसात होतात.
दह्यंतेनलदग्धानि पुरोद्यानानि दीर्घिकाः । अम्लानैः पंकजैश्छन्ना विस्तीर्णा योजनैः शतैः
नालांनी जळून गेलेली बागा, शहरातील उद्याने, आणि शेकडो योजन लांब तलाव, जे ताज्या कमळांनी आच्छादलेले होते, तेही आगीत भस्मसात होतात.
गिरिकूटनिभास्तत्र प्रासादारत्नभूषिताः । पतंत्यनलनिर्दग्धा निस्तोया जलदा इव
तिथे रत्नांनी सजलेली, डोंगरासारखी भव्य राजवाडे, आगीने जळून, पाण्याविना ढग खाली पडावेत तसे कोसळतात.
सह स्त्रीबालवृद्धेषु गोषु पक्षिषु वाजिषु । निर्दयो दहते वह्निर्हरकोपेन प्रेरितः
शिवाच्या रागाने पेटलेल्या आगीने, स्त्रिया, मुले, वृद्ध, गायी, पक्षी, घोडे — सगळ्यांना एकत्र निर्दयपणे जाळून टाकले.
सपत्नीकाश्चैव सुप्ताः संसुप्ता बहवो जनाः । पुत्रमालिंग्यते गाढं दह्यंते त्रिपुरारिणा
अनेक लोक आपल्या पत्नींसोबत झोपलेले असतात, मुले घट्ट मिठीत असताना, त्रिपुरांचा शत्रू त्यांना जाळून टाकतो.
अथ तस्मिन्पुरे दीप्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । अग्निज्वालाहतास्तत्र पतंति धरणीतले
त्या प्रज्वलित नगरीत, अप्सरांसारख्या सुंदर स्त्रिया, आगीच्या ज्वाळांनी होरपळून, जमिनीवर कोसळतात.
काचिद्बाला विशालाक्षी मुक्तावलि विभूषिता । धूमेनाकुलिता सा तु प्रतिबुद्धा शिखार्द्दिता
एका मोठ्या डोळ्यांच्या, मोत्यांच्या माळांनी सजलेल्या तरुणीला, धुराने वेढलेले असताना, ती जागी होते आणि आगीच्या ज्वाळांनी भाजली जाते.
सुतं संचिंत्यमाना सा पतिता धरणीतले । काचित्सुवर्णवर्णाभा नीलरत्नैर्विभूषिता
ती आपल्या मुलाचा विचार करत असताना, जमिनीवर पडते; दुसरी, सोन्यासारखी तेजस्वी आणि निळ्या रत्नांनी सजलेली,
धूमेनाकुलिता सा तु पतिता धरणीतले । अन्या गृहीतहस्ता तु सखी दहति बालकैः
तीही धुराने वेढलेली, जमिनीवर पडते; दुसरी एक, मैत्रिणीचा हात धरून, आपल्या मुलांसह जळून जाते.
अनेन दिव्यरूपान्यादृष्टा मदविमोहिता । शिरसा प्रांजलिं कृत्वा विज्ञापयति पावकम्
त्यांच्यात एक दिव्य रूपाची, मोहाने वेडी झालेली स्त्री, हात जोडून आणि डोके वाकवून, आगीला विनवणी करते.
यदि त्वमिच्छसे वैरं पुरुषेष्वपकारिषु । स्त्रियः किमपराध्यंते गृहपंजरकोकिलाः
जर तुझा राग पुरुषांवर आहे, ज्यांनी वाईट केले आहे, तर घरातल्या पिंजऱ्यातील कोकीळांसारख्या स्त्रियांना का जाळतोस? त्यांचा काय अपराध आहे?
पापनिर्दय निर्ल्लज्ज कस्ते कोपः स्त्रियोपरि । न दाक्षिण्यं न ते लज्जा न सत्यं शौचवर्जितः
हे पापी, निर्दयी, निर्लज्जा, तुझा राग स्त्रियांवर का? तुझ्यात दया नाही, लाज नाही, सत्य नाही, आणि पावित्र्यही नाही.