न दुर्गतिमवाप्नोति स्वर्गलोके च पूज्यते । अगस्त्याश्रममासाद्य पितृदेवार्चने रतः
तो कधीही वाईट मार्गाला लागत नाही आणि स्वर्गात त्याचा सन्मान होतो; अगस्त्य आश्रमात पोहोचून, पितर आणि देवांची भक्ती करावी.
त्रिरात्रोपोषितो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत् । शाकवृत्तिः फलैर्वापि कौमारं विंदते परम्
राजा, जो तीन रात्री उपवास करतो, त्याला अग्निष्टोम यज्ञाचं फळ मिळतं; भाज्या किंवा फळांवर राहून तो उत्तम तारुण्य प्राप्त करतो.
कन्याश्रमं समासाद्य श्रीपुष्टं लोकपूजितम् । धर्मारण्यं हि तत्पुण्यमाद्यं च पार्थिवर्षभ
कन्या आश्रमात पोहोचल्यानंतर, जो तेजस्वी आणि सर्वांच्या पूजेचा आहे, तो धर्माचा वन खरोखरच पुण्यवान आणि श्रेष्ठ आहे, हे राजाधिराज.
यत्र प्रविष्टमात्रो वै पापेभ्यो विप्रमुच्यते । अर्चयित्वा पितॄन्देवान्प्रयतो नियताशनः
ज्या ठिकाणी फक्त प्रवेश केल्यावरच मनुष्य पापांपासून मुक्त होतो; तिथे पितर आणि देवांची पूजा शुद्धतेने आणि मर्यादित आहाराने करावी.
सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते । प्रादक्षिण्यं ततः कृत्वा ययातिपतनं व्रजेत्
तो सर्व इच्छांची पूर्तता करणाऱ्या यज्ञाचं फळ मिळवतो; तिथे प्रदक्षिणा करून त्याने ययातिपतन या स्थळी जावं.
हयमेधस्य यज्ञस्य फलमाप्नोति तत्र वै । महाकालमतो गच्छेन्नियतो नियताशनः
तिथे त्याला अश्वमेध यज्ञाचं फळ मिळतं; त्यानंतर नियमाने आणि मर्यादित आहाराने महाकाळाकडे जावं.
कोटितीर्थमुपस्पृश्य हयमेधफलं लभेत् । ततो गच्छेत धर्मज्ञ स्थानं तीर्थमुमापतेः
कोटितीर्थाच्या पाण्यात स्नान केल्यावर, घोड्याच्या यज्ञासारखे फळ मिळते. त्यानंतर, धर्म जाणणाऱ्या, उमापतीच्या पवित्र स्थळी जावे.
नाम्ना भद्रवटं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्राभिगम्य चेशानं गोसहस्रफलं लभेत्
भद्रवट हे नावाने प्रसिद्ध असलेले तीर्थ तीनही लोकांत ओळखले जाते. तिथे ईशानाच्या सान्निध्यात गेल्यावर, हजार गायी दान केल्याचे पुण्य मिळते.
महादेवप्रसादाच्च गाणपत्यमवाप्नुयात् । समृद्धमसपत्नं तु श्रियायुक्तं नरोत्तम
महादेवाच्या कृपेने, श्रेष्ठ पुरुषाला गणपतीसारखा सन्मान, समृद्धी, कोणताही शत्रू नसणे आणि संपत्ती मिळते.
नर्मदां तु समासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम् । तर्पयित्वा पितॄन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत्
तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेल्या नर्मदा या नदीच्या तीरावर जाऊन, पितरांना आणि देवांना तर्पण केल्यावर, अग्निष्टोम यज्ञाचे पुण्य मिळते.
युधिष्ठिर उवाच- वसिष्ठेन दिलीपाय कथितं तीर्थमुत्तमम् । नर्मदेति च विख्यातं पापपर्वतदारणम्
युधिष्ठिर म्हणाला — वसिष्ठांनी दिलीप राजाला नर्मदा हे पवित्र तीर्थ, जे पापाचा पर्वत नष्ट करते, याचे वर्णन केले.
भूयश्च श्रोतुमिच्छामि तन्मे कथय नारद । नर्मदायाश्च माहात्म्यं वसिष्ठोक्तं द्विजोत्तम
मला अजून ऐकायचे आहे, नारद. वसिष्ठांनी सांगितलेले नर्मदेचे माहात्म्य, हे तू मला सांग.
कथमेषा महापुण्या नदी सर्वत्र विश्रुता । नर्मदानाम विख्याता तन्मम ब्रूहिनारद
ही महान पुण्यवान नदी सर्वत्र कशी प्रसिद्ध झाली? नारद, नर्मदा हे नाव कसे विख्यात झाले, ते मला सांग.
नारद उवाच-। नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी । तारयेत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च
नारद म्हणाले — नर्मदा ही सर्व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे, सर्व पापांचा नाश करणारी आहे. ती स्थावर आणि जंगम सर्व जीवांना तारते.
नर्मदायास्तु माहात्म्यं वसिष्ठोक्तं मया श्रुतम् । तदेतद्धि महाराज सर्वं हि कथयामि ते
माझ्या कानावर वसिष्ठांनी सांगितलेले नर्मदेचे माहात्म्य आले आहे. राजन, ते सर्व मी तुला सांगतो.
पुण्या कनखले गङ्गा कुरुक्षेत्रे सरस्वती । ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्म्मदा
गंगा कनखळ येथे पवित्र आहे, सरस्वती कुरुक्षेत्रात पवित्र आहे. पण गावात असो वा जंगलात, नर्मदा सर्वत्र पवित्र आहे.
त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्ताहेन तु यामुनम् । सद्यः पुनाति गांगेयं दर्शनादेव नार्मदम्
सरस्वतीचे पाणी तीन दिवसांत, यमुनाचे सात दिवसांत, गंगेचे पाणी क्षणातच शुद्ध करते. पण नर्मदा केवळ दर्शनानेच पावन करते.
कलिंग देशे पश्चार्द्धे पर्वतेऽमरकंटके । पुण्या च त्रिषु लोकेषु रमणीया मनोरमा
कलिंग देशाच्या पश्चिम भागात, अमरकंटक पर्वतावर, ती तीनही लोकांत पवित्र, रमणीय आणि मनोहारी आहे.
सदेवासुरगंधर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । तपस्तप्त्वा महाराज सिद्धिं च परमां गताः
देव, दैत्य, गंधर्व आणि तपस्वी ऋषी — यांनी तिथे तप करून, राजन, परम सिद्धी प्राप्त केली.
तत्र स्नात्वा महाराज नियमस्थो जितेंद्रियः । उपोष्य रजनीमेकां कुलानां तारयेच्छतम्
राजन, तिथे स्नान करून, नियम पाळून, इंद्रियांवर संयम ठेवून आणि एक रात्र उपवास केल्यावर, शंभर कुलांचे उद्धार होते.
जनेश्वरे नरः स्नात्वा पिंडं दत्वा यथाविधि । पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम्
जनेश्वर येथे स्नान करून, विधिप्रमाणे पिंड दिल्यावर, त्या पुरुषाचे पितर सृष्टीच्या अंतापर्यंत तृप्त राहतात.
पर्वतस्य समंतात्तु रुद्रकोटिः प्रतिष्ठिता । स्नानं यः कुरुते तत्र गंधमाल्यानुलेपनम्
पर्वताच्या सभोवताली रुद्रकोटी स्थापन आहे. जो तिथे स्नान करतो, सुगंध, फुले आणि उटणे लावतो—
प्रीता तस्य भवेत्सर्वा रुद्रकोटिर्न संशयः । पर्वते पश्चिमस्यांते स्वयं देवो महेश्वरः
त्याच्यावर सर्व रुद्रकोटी देवता प्रसन्न होतात, यात शंका नाही. पर्वताच्या पश्चिम टोकाला, स्वतः महेश्वर वास करतात.
तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । पितृकार्यं तु कुर्वीत विधिदृष्टेन कर्मणा
तिथे स्नान करून, शुद्ध होऊन, ब्रह्मचर्य पाळून आणि इंद्रियांवर संयम ठेवून, विधिप्रमाणे पितृकार्य करावे.
तिलोदकेन तत्रैव तर्पयेत्पितृदेवताः । आसप्तमं कुलं तस्य स्वर्गे तिष्ठति पांडव
तेथेच तिळाच्या पाण्याने पितरांना आणि देवतांना तृप्त करावे. पांडवा, त्याच्या सातव्या पिढीपर्यंतचे सर्वजण स्वर्गात वास करतात.
षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । अप्सरोगणसंकीर्णो दिव्यस्त्रीपरिवारितः
तो साठ हजार वर्षे स्वर्गलोकात सन्मानित होतो, अप्सरांच्या समूहाने वेढलेला आणि दिव्य स्त्रियांनी सेविला जातो.
दिव्यगंधानुलिप्तश्च दिव्यालंकारभूषितः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विपुले कुले
तो दिव्य सुवासिक तेलांनी अभिषिक्त आणि सुंदर अलंकारांनी सजलेला असतो. नंतर स्वर्गातून खाली पडल्यानंतर तो मोठ्या घराण्यात जन्म घेतो.
धनवान्दानशीलश्च धार्मिकश्चैव जायते । पुनः स्मरति तत्तीर्थं गमनं तत्र कुर्वते
तो धनवान, दानशूर आणि धर्मनिष्ठ होतो; पुन्हा त्या तीर्थयात्रेची आठवण त्याला येते आणि तो तिथे जाऊन ती पुन्हा करतो.
तारयित्वा कुलशतं रुद्रलोकं स गच्छति । योजनानां शतं साग्रं श्रूयते सरिदुत्तमा
शंभर कुळांना तारून तो रुद्रलोकात जातो. ही श्रेष्ठ नदी शंभर योजनांपेक्षा थोडी मोठी आहे असे सांगितले जाते.
विस्तारेण तु राजेन्द्र योजनद्वयमंतरम् । षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च
राजेंद्र, तिची रुंदी दोन योजनांची आहे; त्यात साठ हजार तीर्थे आणि तितक्याच साठ कोटी तीर्थक्षेत्रे आहेत.