केशरस्याथ मौदाकी परेण तु महान्पुमान् । परिवार्य्यं तु विप्रेंद्रा दैर्घ्यं ह्रस्वत्वमेव च
केशरस्याच्या बेटानंतर मौदाकी हे बेट येते आणि त्यानंतर महापुमान हे मोठे बेट आहे, जे सर्व बाजूंनी वेढलेले आहे. त्याची लांबी आणि रुंदीही सांगितली आहे.
जंबूद्वीपेन संख्यातस्तस्य मध्ये महाद्रुमः । शाको नाम महाप्राज्ञाः प्रजास्तस्य सहानुगाः
हे बेट जांबूद्वीपातलेच मानले जाते. त्याच्या मध्यभागी शाक नावाचे एक मोठे झाड आहे. हे ज्ञानी लोकांनो, त्या झाडाभोवती तिथले लोक आणि त्यांचे अनुयायी राहतात.
तत्र पुण्या जनपदाः पूज्यते तत्र शंकरः । तत्र गच्छंति सिद्धाश्च चारणा दैवतानि च
तिथे पुण्यवान प्रदेश आहेत आणि तिथे शंकराची पूजा केली जाते. तिथे सिद्ध, चारण आणि देवताही जातात.
धार्मिकाश्च प्रजाः सर्वाः चत्वारो गतमत्सराः । वर्णाः स्वकर्मनिरता न च स्तेनोऽत्र दृश्यते
तिथले सगळे लोक धर्मशील आहेत. चारही वर्ण एकमेकांवर मत्सर न ठेवता आपापल्या कर्तव्यांत मग्न आहेत. तिथे कुठेही चोर आढळत नाही.
दीर्घायुषो महाप्राज्ञा जरामृत्युविवर्जिताः । प्रजास्तत्र विवर्द्धंते वर्षास्विव समुद्रगाः
तिथले लोक दीर्घायुषी, अत्यंत बुद्धिमान आणि म्हातारपण व मृत्यूपासून मुक्त आहेत. ते लोक पावसाळ्यात समुद्राकडे वाहणाऱ्या नद्यांसारखे वाढतात.
नद्यः पुण्यजलास्तत्र गंगा च बहुधा गता । सुकुमारी कुमारी च शीता शीतोदका तथा
तिथे पवित्र पाण्याच्या नद्या आहेत आणि गंगा अनेक रूपांत वाहते. तसंच सुकुमारी, कुमारी, शिता आणि शीतोदका या नद्याही तिथे आहेत.
महानदी च भो विप्रास्तथा मणिजला नदी । इक्षुवर्द्धनिका चैव नदी मुनिवराः स्मृताः
ब्रम्हणांनो, तिथे महानदी आणि मणिजला नावाच्या नद्या आहेत. तसेच, ऋषींनी स्मरण केलेली इक्षुवर्धनिका नावाची नदीही तिथे आहे.
ततः प्रवृत्ताः पुण्योदा नद्यः परमशोभनाः । सहस्राणां शतान्येव यतो वर्षति वासवः
तिथून असंख्य पवित्र आणि सुंदर नद्या वाहतात, कारण इंद्र तिथे पाऊस पाडतो.
न तासां नामधेयानि परिस्मर्तुं तथैव च । शक्यंते परिसंख्यातुं पुण्यास्ता हि सरिद्वराः
त्या सर्व नद्यांची नावे लक्षात ठेवता किंवा मोजता येत नाहीत. त्या सर्व पुण्यवान नद्या अगणित आहेत.
ततः पुण्या जनपदाश्चत्वारो लोकविश्रुताः । मृगाश्च मशकाश्चैव मानसा मल्लकास्तथा
त्यानंतर तिथे चार पुण्यवान आणि जगप्रसिद्ध प्रदेश आहेत—मृग, मशक, मानस आणि मल्लक.
मृगाश्च ब्रह्मभूयिष्ठाः स्वकर्मनिरता द्विजाः । मशकेषु तु राजन्या धार्मिकाः सर्वकामदाः
मृग प्रदेशात ब्राह्मणांची संख्या जास्त आहे आणि ते आपापल्या कर्तव्यांत मग्न असतात. मशक प्रदेशात क्षत्रिय धर्मनिष्ठ आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारे आहेत.
मानसाश्च महाभागा वैश्यधर्मोपजीविनः । सर्वकामसमायुक्ताः शूरा धर्मार्थनिश्चिताः
मानस हे फार भाग्यवान असून, ते वैश्यधर्माने आपला उदरनिर्वाह करतात. ते सर्व सुखांनी युक्त, शूर आणि धर्म व अर्थ यावर लक्ष केंद्रित करणारे आहेत.
शूद्रास्तु मल्लका नित्यं पुरुषा धर्मशीलिनः । न तत्र राजा विप्रेंद्रा न दंडो न च दंडिकाः
मल्लक हे नेहमी शूद्र असून, ते धर्मशील पुरुष आहेत. तिथे राजा नाही, ब्राह्मणश्रेष्ठांनो, ना शिक्षा आहे, ना शिक्षा देणारे.
स्वधर्मेणैव धर्मज्ञास्ते रक्षंति परस्परम् । एतावदेव शक्यं तु तत्र द्वीपे प्रभाषितुम्
ते सर्व धर्म जाणून आपापल्या कर्तव्याने एकमेकांचे रक्षण करतात. त्या बेटाबद्दल एवढेच सांगता येईल.
एतदेव च श्रोतव्यं शाकद्वीपे महौजसि
शाकद्वीपाच्या या सामर्थ्यशाली बेटाबद्दल एवढेच ऐकावे.
सूत उवाच-। उत्तरेषु च भो विप्रा द्वीपेषु श्रूयते कथा । एवं तत्र महाभागा ब्रुवतस्तन्निबोधत
सूतमुनी म्हणाले—ब्रम्हणांनो, उत्तरेकडील बेटांमध्ये अशी कथा ऐकू येते. तिथे भाग्यवान लोक सांगतात, ते तुम्ही ऐका.
घृततोयः समुद्रोथ दधिमंडोदकोपरः । सुरोदसागरश्चैव तथान्यो दुग्धसागरः
तिथे तुपाचा समुद्र आहे, दुसरा दह्याच्या मांडाचा समुद्र आहे, सुरोदसागर आहे आणि आणखी एक दूधाचा समुद्र आहे.
परस्परेण द्विगुणाः सर्वे द्वीपा द्विजर्षभाः । पर्वताश्च महाप्राज्ञाः समुद्रैः परिवारिताः
हे द्विजश्रेष्ठांनो, प्रत्येक बेट मागच्या बेटापेक्षा दुप्पट मोठे आहे आणि हे सर्व पर्वत ज्ञानी लोकांनो, समुद्रांनी वेढलेले आहेत.
गौरस्तु मध्यमे द्वीपे गिरिर्मनःशिलो महान् । पर्वतः पश्चिमे कृष्णो नारायणसखो द्विजाः
मध्य बेटावर एक मोठा, पारदर्शक मणीसारखा डोंगर आहे; पश्चिमेला काळा पर्वत आहे, ज्याला नारायणाचा सखा असे म्हणतात, हे द्विजांनो.
तत्र रत्नानि दिव्यानि स्वयं रक्षति केशवः । प्रसन्नश्चाभवत्तत्र प्रजानां व्यदधात्सुखम्
तेथे दिव्य रत्ने स्वतः केशव जपत असतो; तो तेथे प्रसन्न झाला आणि लोकांना सुख दिले.
शरद्वीपे कुशस्तंबो मध्ये जनपदस्य ह । संपूज्यते शाल्मलिश्च द्वीपे शाल्मलिके द्विजाः
शरद बेटाच्या मध्यभागी कुशाचा एक स्तंभ आहे, तो पूजला जातो; तसेच शाल्मली बेटावर शाल्मली वृक्षाचीही पूजा होते, हे द्विजांनो.
क्रौंचद्वीपे महाक्रौंचो गिरी रत्नचयाकरः । संपूज्यते भो विप्रेंद्राश्चातुर्वर्ण्येन नित्यदा
क्रौंच बेटावर महाक्रौंच नावाचा रत्नांनी भरलेला मोठा डोंगर आहे; तो सर्व चार वर्णांनी नेहमी पूजला जातो, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो.
गोमंतः पर्वतो विप्राः सुमहान्सर्वधातुकः । यत्र नित्यं निवसति श्रीमान्कमललोचनः
गोमंत नावाचा पर्वत, हे ब्राह्मणांनो, फार मोठा आणि सर्व धातूंनी समृद्ध आहे; तेथे कमलासारख्या डोळ्यांचा श्रीमंत नेहमी वास करतो.
मोक्षिभिः संगतो नित्यं प्रभुर्नारायणोहरिः । कुशद्वीपे तु विप्रेंद्राः पर्वतो विद्रुमैश्चितः
तो नारायण हरि नेहमी मुक्तीची इच्छा करणाऱ्यांमध्ये राहतो; कुश बेटावर, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, पर्वत प्रवाळांनी शोभलेला आहे.
सुनामा च सुदुर्धर्षो द्वितीयो हेमपर्वतः । द्युतिमान्नाम विप्रेंद्रास्तृतीयः कुमुदो गिरिः
दुसरा पर्वत सुनामा नावाचा असून जिंकता येणे कठीण आहे; तिसरा, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, कुमुद नावाचा तेजस्वी पर्वत आहे.
चतुर्थः पुष्पवान्नाम पंचमस्तु कुशेशयः । षष्टो हरिगिरिर्नाम षडेते पर्वतोत्तमाः
चौथा पुष्पवान नावाचा, पाचवा कुशेशय, सहावा हरिगिरी नावाचा; हे सहा पर्वत सर्वात श्रेष्ठ आहेत.
तेषामंतरविष्कंभो द्विगुणः प्रविभागशः । औद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं रेणुमंडलम्
त्यांच्या मधील अंतर दुप्पट प्रमाणात विभागलेले आहे; पहिला प्रदेश औद्भिद नावाचा, दुसरा रेणुमंडल.
तृतीयं सुरथं नाम चतुर्थं लंबनं स्मृतम् । धृतिमत्पंचमं वर्षं षष्ठं वर्षं प्रभाकरम्
तिसरा प्रदेश सुरथ नावाचा, चौथा लांबन म्हणून ओळखला जातो; पाचवा धृतिमत, सहावा प्रभाकर नावाचा प्रदेश आहे.
सप्तमं कापिलं वर्षं सप्तैते वर्षलंबकाः । एतेषु देवगंधर्वाः प्रजाश्च मुदिता द्विजाः । विहरंति रमंते च न तेषु म्रियते जनः
सातवा प्रदेश कापिल नावाचा; हे सात प्रदेश आहेत. या सर्वांत, हे द्विजांनो, देव, गंधर्व आणि आनंदी लोक वावरतात, रमतात; तेथे कुणीही मरत नाही.
न तेषु दस्यवः संति म्लेच्छजात्योऽपि वा द्विजाः । गौरप्रायो जनः सर्वः सुकुमारश्च सत्तमाः
तेथे दुष्ट लोक किंवा परकीय वंशाचे लोक नाहीत, हे द्विजांनो; सर्व लोक बहुतेक गोऱ्या वर्णाचे, नाजूक आणि उत्तम स्वभावाचे आहेत.