कुशिकस्यैव राजर्षेर्गाधेश्चैव महात्मनः । सोमस्य चैव राजर्षेर्दिलीपस्य तथैव च
राजर्षी कुशिक, महान आत्मा गाधी, राजर्षी सोम आणि दिलीप यांचीही माहिती सांगतो.
अन्येषां च महाभागाः क्षत्रियाणां बलीयसाम् । सर्वेषामेव भूतानां प्रियं भारतमुत्तमम्
इतर अनेक भाग्यवान आणि बलाढ्य क्षत्रियांचीही माहिती सांगतो; हे भारत देश सर्व जीवांना प्रिय आहे.
ततो वर्षं प्रवक्ष्यामि यथाश्रुतमहो द्विजाः । महेंद्रो मलयःसह्यः शुक्तिमानृक्षवानपि
आता मी हे प्रदेश सांगतो, जसे ऐकले तसे, हे द्विजांनो—महेंद्र, मलय, सह्य, शुक्तिमान आणि ऋक्ष पर्वत.
विंध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः । तेषां सहस्रशो विप्रा पर्वतास्ते समीपतः
विंध्य आणि पारियात्र—हे सात कुलपर्वत आहेत; त्यांच्या जवळ हजारो इतर पर्वत आहेत, हे विप्रांनो.
अविज्ञाताः सारवंतो विपुलाश्चित्रसानवः । अन्ये तु ये परिज्ञाता ह्रस्वा ह्रस्वोपजीविनः
काही पर्वत अज्ञात, पण सारयुक्त, विशाल आणि विविध शिखरांनी युक्त आहेत; जे ओळखले जातात, ते लहान आणि लहान लोकांना आधार देणारे आहेत.
आर्यम्लेच्छसधर्माणस्ते मिश्राः पुरुषा द्विजाः । नदीं पिबंति विमलां गंगां सिंधुंसरस्वतीम्
तेथे, हे द्विजांनो, आर्य आणि म्लेच्छ चालीरीतीचे लोक मिसळून राहतात, जे गंगा, सिंधू आणि सरस्वती या शुद्ध नद्यांचे पाणी पितात.
गोदावरीं नर्मदां च बहूदां च महानदीम् । शतद्रुं चंद्रभागां च यमुनां च महानदीम्
आणि गोदावरी, नर्मदा, बहुदा ही महानदी, शतद्रू, चंद्रभागा आणि यमुना ही महानदीही आहेत.
दृषद्वतीं वितस्तां च विपापां स्वच्छवालुकाम् । नदीं वेत्रवतीं चैव कृष्णां वेणीं च निम्नगाम्
दृषद्वती, वितस्ता, पापरहित आणि स्वच्छ वाळूची नदी, वेत्रवती, कृष्णा आणि वेणी या वाहणाऱ्या नद्या आहेत.
इरावतीं वितस्तां च पयोष्णीं देविकामपि । वेदस्मृतिं वेदशिरां त्रिदिवां सिंधुला कृमिम्
इरावती, वितस्ता, पयोष्णी, देविका, वेदस्मृती, वेदशिरा, त्रिदिव, सिंधुला आणि कृमि या नद्या आहेत.
करीषिणीं चित्रवहां त्रिसेनां चैव निम्नगाम् । गोमतीं धूतपापां च चंदनां च महानदीम्
करीषिणी, चित्रवाहा, त्रिसेना ही वाहणारी नदी, गोमती, धुतपापा आणि चंदना ही महानदी आहेत.
कौशिकीं त्रिदिवां हृद्यां नाचितां रोहितारणीम् । रहस्यां शतकुंभां च सरयूं च द्विजोत्तमाः
कौशिकी, स्वर्गात आनंद देणारी, न मागितलेली रोहितारणी, गुप्त नदी, शतकुंभा आणि सरयू, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
चर्मण्वतीं वेत्रवतीं हस्तिसोमां दिशं तथा । शरावतीं पयोष्णीं च भीमां भीमरथीमपि
चर्मण्वती, वेत्रवती, हस्तिसोमा, दिशा, शरावती, पयोष्णी, भीमा आणि भीमरथी या नद्या.
कावेरीं चुलुकां चापि तापीं शतमलामपि । नीवारां महितां चापि सुप्रयोगां तथा नदीम्
कावेरी, चुलुका, तापी, शतमला, नीवारा, आदरणीय नदी आणि सुप्रयोगा ह्या नद्या.
पवित्रां कृष्णलां सिंधुं वाजिनीं पुरमालिनीम् । पूर्वाभिरामां वीरां च भीमां मालावतीं तथा
पवित्र कृष्णला, सिंधू, वाजिनी, पुरमालिनी, पूर्वेकडील रमणीय, वीर नदी, भीमा आणि मालावती.
पलाशिनीं पापहरां महेंद्रां पटलावतीम् । करीषिणीमसिक्नीं च कुशचीरीं महानदीम्
पलाशिनी, पाप दूर करणारी, महेंद्र, पटलावती, करीषिणी, असिक्नी, कुशचिरी आणि महानदी.
मरुतां प्रवरां मेनां हेमां घृतवतीं तथा । अनावतीमनुष्णां च सेव्यां कापीं च सत्तमाः
मरुतांमध्ये श्रेष्ठ, मेना, हेमा, घृतवती, अनावती, अनुर्णा आणि सेवा करण्याजोगी कापी, हे उत्तमजनांनो.
सदावीरामधृष्यां च कुशचीरां महानदीम् । रथचित्रां ज्योतिरथां विश्वामित्रां कपिंजलाम्
सदैव वीर असणारी, जिंकता न येणारी, कुशचिरा, महानदी, रथचित्रा, ज्योतिरथा, विश्वामित्रा आणि कपिंजला.
चंद्रावहफलद्यं चैव कुचीरामंबुवाहिनीम् । वैनदीं पिंगलां वेणां तुंगवेगां महानदीम्
चंद्रावह, फलद्य, कुचिरा, अम्बुवाहिनी, वैनदी, पिंगला, वेणा आणि तुंगवेगा ही महानदी.
विदिशां कृष्णवेणां च ताम्रां च कपिलामपि । धेनुं सकामां वेदस्वां हविःस्रावां महापथाम्
विदिशा, कृष्णवेणा, ताम्र, कपिला, धेनू, सकामा, वेदस्वा, हविःस्रावा आणि महापथा.
शिप्रां च पिच्छलां चैव भारद्वाजीं च निम्नगाम् । कौर्णिकीं निम्नगां शोणां बाहुदामथ चंद्रमाम्
शिप्रा, पिच्छला, भारद्वाजी, वाहणारी नदी, कौर्णिकी, वहणारी शोणा, बाहुदा आणि चंद्रमा.
दुर्गामंतः शिलां चैव ब्रह्ममेध्यां दृषद्वतीम् । परोक्षामथ रोहीं च तथा जंबूनदीमपि
दुर्गामंतःशिला, ब्रह्ममेध्य, दृढद्वती, परोक्षा, रोही आणि जांबूनदी.
सुनासां तमसां दासीं सामान्यां वरणामसिम् । नीलां धृतिकरीं चैव पर्णाशां च महानदीम्
सुनासा, तमसा, दासी, सामान्य, वरणा, निला, धृतिकरी आणि पर्णाशा ही महानदी.
मानवीं वृषभां भासां ब्रह्ममेध्यां दृषद्वतीम् । एताश्चान्याश्च बहुला महानद्यो द्विजर्षभाः
मानवी, वृषभा, भासा, ब्रह्ममेध्य, दृढद्वती आणि अशा अनेक महानद्या, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
सदा निरामयां कृष्णां मंदगां मंदवाहिनीम् । ब्राह्मणीं च महागौरीं दुर्गामपि च सत्तमाः
सदैव निरोगी कृष्णा, मंदगतीने वाहणारी मंदगा, मंदवाहिनी, ब्राह्मणी, महागौरी आणि दुर्गा, हे उत्तमजनांनो.
चित्रोत्पलां चित्ररथामतुलां रोहिणीं तथा । मंदाकिनीं वैतरणीं कोकां चापि महानदीम्
चित्रोत्पला, चित्ररथा, अतुल, रोहिणी, मंदाकिनी, वैतरणी आणि कोका ही महानदी.
शुक्तिमतीमनंगां च तथैव वृषसाह्वयाम् । लोहित्यां करतोयां च तथैव वृषकात्वयाम्
शुक्तिमती, अनंगा, वृषसाह्वया, लोहित्या, करतोया आणि वृषकात्वया.
कुमारीमृषितुल्यां च मारिषां च सरस्वतीम् । मंदाकिनीं सुपुण्यां च सर्वां गंगां च सत्तमाः
कुमारी, मृषितुल्या, मारिषा, सरस्वती, अत्यंत पुण्यवती मंदाकिनी आणि सर्व गंगा, हे उत्तमजनांनो.
विश्वस्य मातरः सर्वाः सर्वाश्चैव महाफलाः । तथा नद्यः सुप्रकाशाः शतशोथ सहस्रशः
या सर्व विश्वाच्या मातृस्वरूप आहेत, सर्व महान फळ देणाऱ्या आहेत; तसेच, या नद्या शेकडो-हजारोंनी प्रसिद्ध आहेत.
इत्येता सरितो विप्राः समाख्याता यथास्मृति । अतऊर्द्ध्वं जनपदान्निबोध गदतो मम
म्हणून, हे ब्राह्मणहो, या नद्या परंपरेनुसार सांगितल्या. आता या नद्यांच्या पलीकडील प्रदेशांची माहिती मी सांगतो, ती लक्षपूर्वक ऐका.
तत्रेमे कुरुपांचालाः शाल्वमात्रेय जांगलाः । शूरसेनाः पुलिंदाश्च बौधामालास्तथैव च
इथे कुरू, पांचाळ, शाल्व, मैत्रेय, जंगल, शूरसेन, पुलिंद आणि बौधामाल हे लोक आहेत.